- Szczepienia ochronne nie wywołują atopowego zapalenia skóry (AZS). Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, żadna z dostępnych szczepionek nie zwiększa ryzyka rozwoju tej choroby u dzieci.
- Dzieci z AZS nie tylko mogą, ale wręcz powinny być szczepione. Szczepienia chronią ich wrażliwą skórę przed zaostrzeniami choroby, które często są prowokowane właśnie przez infekcje.
- Szczepienia wspierają efekty codziennej pielęgnacji. Chronią skórę przed ciężkimi infekcjami, które mogłyby zniweczyć działanie systematycznie stosowanych emolientów.
Czym właściwie jest atopowe zapalenie skóry?
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, zapalna choroba skóry, która najczęściej dotyka populację pediatryczną, choć chorować mogą pacjenci w każdym wieku. W przebiegu AZS obserwuje się silny świąd i zmiany o charakterze rumieniowo-wypryskowym. Objawy choroby często prowadzą do obniżenia jakości życia pacjentów i pogorszenia funkcjonowania społecznego.
Atopowe zapalenie skóry cechuje się złożoną etiopatogenezą (przyczynę i mechanizm rozwoju). Oznacza to, że AZS nie ma jednej, konkretnej przyczyny. To tym bardziej sprawia, że rodzice atopików mają wiele wątpliwości i pytań. Część z nich dotyczy realizacji szczepień ochronnych. Poniżej znajdziemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Czy szczepienia powodują AZS i atopię?
Atopia to nieprawidłowa, nadmierna odpowiedź układu odpornościowego na alergeny, co powoduje zwiększoną produkcję przeciwciał IgE.
Dostępne aktualnie szczepienia ochronne NIE są związane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju atopowego zapalenia skóry, co dotyczy zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Z tego powodu nie powinno się rezygnować zarówno ze szczepień obowiązkowych, jak i zalecanych w tej grupie pacjentów.
Przeczytaj artykuł mamy-prawniczki o obowiązkowych szczepieniach ochronnych w świetle prawa.
👉Sprawdź, czy są jakieś kary za celowe niezaszczepienie dziecka.
Atopowe zapalenie skóry a szczepienia ochronne
Dlaczego szczepienia ochronne są tak ważne u pacjentów chorujących na atopowe zapalenie skóry?
Chorzy z AZS są bardziej narażeni na zakażenia skóry, w tym infekcje:
- bakteryjne,
- wirusowe,
- grzybicze.
Wynika to przede wszystkim z zaburzeń w obrębie bariery naskórkowej, co sprawia, że skóra z atopią przypomina dziurawy mur, przez który zdecydowanie łatwiej wnikają drobnoustroje.
Co więcej, skóra pacjentów z atopią cechuje się kolonizacją bakteriami Staphylococcus aureus i Streptococcus grupy A. Grozi to zwiększonym ryzykiem wtórnych infekcji bakteryjnych między innymi w przebiegu ospy wietrznej. Warto wiedzieć, że nadkażenie bakteryjne zmian skórnych w przebiegu ospy może wiązać się z pozostaniem blizn i wydłużonym gojeniem tychże zmian. Z tego powodu wskazane jest, by dzieci z AZS skorzystały ze szczepienia przeciwko ospie wietrznej, które aktualnie należy do szczepień zalecanych.
Dlaczego szczepienia są tak ważne właśnie u dzieci z AZS?
Szczepienia ochronne u dzieci z atopowym zapaleniem skóry pozwalają na zmniejszenie objawów klinicznych, a także na uniknięcie objawowego zachorowania na wiele schorzeń infekcyjnych.
Infekcje są czynnikiem, który zwiększa ryzyko zaostrzeń stanu dermatologicznego w przebiegu AZS. Sprawia to, że szczepienia ochronne mogą zmniejszać częstość pogorszeń stanu skóry u dzieci z AZS. Do innych czynników, które prowokują pojawienie się zaostrzeń choroby zalicza się:
- stres,
- narażenie na zmiany temperatur,
- suche powietrze,
- dym tytoniowy,
- detergenty,
- wysuszenie skóry,
- narażenie na chlor,
- narażenie na alergeny np. pyłki roślin, roztocze kurzu domowego,
- narażenie na lanolinę (zawarta w wełnie).
Kiedy należy odroczyć szczepienie u dziecka z AZS?
Na wstępie tego akapitu należy wyraźnie podkreślić, że decyzja o odroczeniu szczepienia ochronnego powinna być podjęta z lekarzem prowadzącym, najlepiej lekarzem pediatrą.
Decyzja o odroczeniu szczepienia może zostać podjęta między innymi przy bardzo silnym zaostrzeniu stanu dermatologicznego.
Warto również skonsultować z doświadczonym lekarzem kwestię szczepień szczepionkami żywymi u dzieci, które są w trakcie leczenia immunosupresyjnego, na przykład z wykorzystaniem cyklosporyny. Cyklosporyna to lek ogólny, stosowany w postaci kapsułek, który wykorzystuje się w terapii ciężkiego przebiegu atopowego zapalenia skóry.
Odczyny skórne po szczepieniach (NOP)
Skórne reakcje po szczepieniu to zdecydowanie najczęstszy rodzaj niepożądanych odczynów poszczepiennych, który wzbudza niepokój rodziców. Jak może objawiać się reakcja skórna na szczepienie? Tego rodzaju odczyn może przyjmować różną postać, taką jak:
- rumień i obrzęk w obrębie skóry – jest to najczęstsza reakcja po podaniu szczepieniu, tego rodzaju odczyn znika zazwyczaj po kilku dniach i rzadko wymaga leczenia,
- jałowy ropień – objawia się jako guzek podskórny, najczęściej pojawia się po szczepieniu ochronnym błonica-tężec-krztusiec i jest efektem reakcji na aluminium, tego rodzaju odczyn również zazwyczaj nie wymaga specjalistycznych interwencji medycznych,
- reakcja Arthusa – jest to miejscowa reakcja nadwrażliwości, której istotą jest odkładanie się kompleksów immunologicznych. Manifestuje się rumieniem i obrzękiem w obrębie tkanek. Reakcja ta dotyczy zazwyczaj szczepienia błonica-tężec-krztusiec i szczepienia przeciwko pneumokokom, tego rodzaju zmiana skórna ustępuje samoistnie zazwyczaj w przeciągu kilku dni.
Ważna uwaga na temat szczepienia przeciw gruźlicy: zmiany skórne, które pojawiają się po tej szczepionce NIE SĄ klasyfikowane jako niepożądane odczyny poszczepienne. Stanowią normalną, pożądaną odpowiedź na podanie szczepionki. Zmiany te początkowo mają postać stwardnienia i grudki, a po kilku tygodniach przechodzą w niewielkie owrzodzenie, które samoistnie się goi, pozostawiając po sobie małą bliznę.
Wymienione w tym akapicie odczyny po szczepieniach mogą pojawić się zarówno u dzieci z atopowym zapaleniem skóry, jak i pacjentów nieobciążonych tą jednostką chorobową.
Podsumowanie o szczepieniach dzieci z AZS
Należy wyraźnie podkreślić, że atopowe zapalenie skóry nie jest przeciwwskazaniem do realizacji szczepień ochronnych.
Dzieci z atopowym zapaleniem skóry uzyskują wiele korzyści dzięki szczepieniom – w tym zmniejszenie ryzyka nadkażeń bakteryjnych zmian skórnych oraz rzadsze występowanie zaostrzeń stanu dermatologicznego. Jeżeli mamy jakiekolwiek wątpliwości związane ze szczepieniami i atopowym zapalenie skóry, to warto je rozwiać w gabinecie pediatrycznym.
Z ektoiną
prosto z natury
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Bibliografia
- R. Śpiewak R, Postępowanie w wyprysku atopowym – miejsce leczenia przeciwbakteryjnego, Przegląd Alergologiczny, 2006; 5 (6): 19–23,
- R. Nowicki, ABC Atopowego Zapalenia Skóry, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2022,
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- J. Sroka-Tomaszewska i inni, Atopowe zapalenie skóry – gdy objawy nasilają się jesienią i zimą, Lekarz POZ, 5/2020.