- Zespół alergii jamy ustnej związany jest z nadwrażliwością pokarmową i alergią IgE-zależną. Pojawia się po spożyciu niektórych świeżych warzyw i owoców u osób z jednoczesną alergią wziewną np. na pyłki drzew, stąd potoczna nazwa – reakcja krzyżowa.
- Dolegliwości nasilają się szczególnie latem i wiosną, kiedy pylą najbardziej alergizujące drzewa, trawy i zboża. Jakich produktów powinny wystrzegać się osoby dotknięte alergią na pyłki drzew?
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Jak dochodzi do zespołu alergii jamy ustnej?
Reakcja krzyżowa wywoływana jest przez swoiste przeciwciała rozpoznające alergeny obecne w pyłkach roślin, które mogą uruchamiać reakcję alergiczną na podobne alergeny białkowe obecne w niektórych pokarmach. Niepożądane objawy można odczuć już po 15-30 minutach od konsumpcji. Reakcja objawia się świądem i obrzękiem:
- błony śluzowej dolnej wargi ust,
- języka i dna jamy ustnej,
- gardła,
- krtani,
a dodatkowo uczuciem zatkania uszu, wodnistym katarem, skurczem oskrzeli. Te miejscowe objawy szybko ustępują i nie są szczególnie poważne, ale mogą prowadzić do pokrzywki, astmy alergicznej, bólu brzucha, a nawet wstrząsu anafilaktycznego. Poza powyższymi mogą pojawić się również objawy systemowe, występujące u około 9% chorych z zespołem alergii jamy ustnej.
Reakcje krzyżowe pyłków drzew z owocami i warzywami – przykłady
Rodzaj uczulającego pokarmu zależy od regionu geograficznego i zwyczajów żywieniowych pacjenta. W Polsce reakcja krzyżowa najczęściej dotyczy osób z alergią na pyłek brzozy (tak zwany zespół brzoza-owoce-warzywa), u których po kilku minutach od zjedzenia jabłka/gruszki/marchewki/selera/orzechów laskowych/brzoskwiń/kiwi/wiśni/czereśni pojawia się świąd, grudki i obrzęk w jamie ustnej. Prawdopodobieństwo wystąpienia zespołu alergii jamy ustnej u osoby uczulonej na pyłek brzozy zwiększa się, jeśli dotyczy:
- kobiety,
- dorosłej osoby,
- jednoczesnego uczulenia na pyłek leszczyny,
- wieloletniego przebiegu choroby,
- osoby z dodatnim rodzinnym wywiadem atopowym,
- pacjenta nie odczulanego.
Naturalna pomoc w alergicznym zapaleniu spojówek.
Redukuje stany zapalne dróg oddechowych, chroni i nawilża błonę śluzową dróg oddechowych.
Intensywne nawilżenie suchych i podrażnionych oczu.
Lekko hipertoniczny spray do nosa z ektoiną na alergię
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Osobom z alergią na pyłki traw doskwiera katar sienny, łzawienie oczu i duszności. Jeśli dotyczy ich dodatkowo zespół alergii jamy ustnej, objawy mogą być bardziej nieprzyjemne. W takim przypadku warto rozważyć wykluczenie z diety:
- ziemniaków,
- pomidorów,
- selera,
- grochu,
- kiwi,
- melonów,
- orzeszków ziemnych,
- produktów mącznych (pszenica, żyto).
Po bananach, kiwi i melonach reakcji krzyżowej mogą się spodziewać osoby z alergią na pyłek ambrozji. Po gruszkach i jabłkach – osoby z alergią na pyłek leszczyny. Występujące powszechnie alergeny identyczne lub o podobnej budowie, odpowiedzialne za występowanie szeregu reakcji krzyżowych, nazywamy panalergenami.
Jak diagnozować reakcję krzyżową pyłków i owoców lub warzyw?
Ocena pacjenta z zespołem alergii pokarmowej na pyłki powinna obejmować:
- dokładny wywiad w celu ustalenia pokarmów wywołujących reakcję i cechy reakcji,
- testy diagnostyczne, które mogą obejmować testy skórne z owocami/warzywami,
- ewentualnie doustne testy pokarmowe.
Leczenie zespołu alergii jamy ustnej
Leczenie polega przede wszystkim na:
- unikaniu szkodliwych pokarmów,
- stosowaniu leków antyhistaminowych,
- zastosowaniu swoistej immunoterapii.
W celu uniknięcia poważnej reakcji ogólnoustrojowej, osobie ze stwierdzonym zespołem alergii jamy ustnej powinno przepisać się adrenalinę do samodzielnego wstrzykiwania. Steroidoterapia zarezerwowana jest dla najcięższych przypadków z objawami zagrażającego wstrząsu anafilaktycznego lub z pełnoobjawowym wstrząsem anafilaktycznym jako element powszechnie przyjętych zasad leczenia przeciwwstrząsowego. Z uwagi na to, że na początku choroby pacjenci dobrze tolerują pokarmy przetworzone (po obróbce termicznej, pozbawione skórki), a objawy występują tylko po spożyciu świeżych pokarmów, ich całkowita eliminacja z diety nie jest niezbędna. Zazwyczaj, wraz z czasem trwania choroby, pojawia się nietolerancja kolejnych pokarmów, w tym także pokarmów przetworzonych, które wcześniej nie dawały objawów.
Bibliografia:
Waśniewska, E., Wrońska, K., Topolan, M., Bołdowski, T., & Wojtyła-Buciora, P. (2021). Alergie i nietolerancje pokarmowe–rola diety eliminacyjnej. Hygeia, 56(1), 1-13.
Ma, S., Sicherer, S. H., & Nowak-Wegrzyn, A. (2003). A survey on the management of pollen-food allergy syndrome in allergy practices. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 112(4), 784-788.
Doroszewska, G., Winiarski, P., & Bartuzi, Z. (2006). Oral allergy syndrome-problem. Otolaryngologia Polska, 60(6), 917-922.
Chmielewska, A., Mazur, M., Sacha, M., Myszkowska, D., Dyga, W., Obtułowicz, K., & Czarnobilska, E. (2013). Oral allergy syndrome in patients with pollen allergy. Przegląd Lekarski, 70(11), 885-887.
Mrówka-Kata, K., Fira, R., Namysłowski, G., & Scierski, W. (2007). Zespół Amlot-Lessofa-zespół alergii jamy ustnej. In Forum Medycyny Rodzinnej, 1(4), 355-357.
Wawrzeńczyk, A., & Bartuzi, Z. (2018). Zespoły kliniczne alergii krzyżowej. Alergia Astma Immunologia, 23(2): 64-66.
Rapiejko, P., & Lipiec, A. (2006). Wybrane aspekty alergii krzyżowej. Alergoprofil, 2, 11-15.