Co to są emolienty?
Emolienty to specjalistyczne preparaty dermokosmetyczne stosowane w celu:
- nawilżenia,
- regeneracji
- i ochrony skóry.
Znajdują zastosowanie nie tylko w pielęgnacji skóry z problemami dermatologicznymi, ale również w przebiegu leczenia niektórych schorzeń. Najlepszym przykładem jest tutaj atopowe zapalenie skóry (AZS).
Na rynku znajdziemy aktualnie szereg preparatów emolientowych, które różnią się właściwościami, co wynika z zawartych w nich substancji.
Warto zaznaczyć, że emolienty to produkty, które możemy uzyskać w każdej aptece bez recepty.
Podział emolientów ze względu na skład
Klasyczny podział emolientów wynika z właściwości substancji w nich zawartych.
Emolienty okluzyjne (inaczej natłuszczające)
Zawierają substancje tworzące na powierzchni skóry swojego rodzaju ochronną warstwę, zapobiegając tym samym parowaniu, a więc przeznaskórkowej utracie wody.
Tego rodzaju produkty zawierają między innymi:
- wazelinę,
- parafinę,
- glikol propylenowy
- czy kwasy tłuszczowe.
Emolienty humektantowe (absorbujące wodę)
Mają w składzie substancje wiążące wodę, co poprawia nawilżenie skóry i wspiera barierę naskórkową.
Przykłady tego rodzaju składników to na przykład:
- sorbitol,
- mocznik,
- mleczany,
- ale również kwas hialuronowy.
Emolienty trzeciej generacji
Substancje w nich zawarte wpływają korzystnie na proces różnicowania się keratynocytów (czyli komórek naskórka), co poprawia funkcjonowanie bariery naskórkowej.
Substancje te to na przykład:
- ceramidy,
- fosfolipidy
- i sterole.
Emolienty trzeciej generacji pobudzają dodatkowo syntezę lipidów, wzmacniając tym samym barierę naskórkową.
Emolienty plus
Emolienty plus zawierają dodatkowo substancje o działaniu:
- przeciwzapalnym,
- przeciwświądowym,
- a także wpływającym na mikrobiom skóry.
Emolienty plus, jakie mają właściwości?
W porównaniu z klasycznymi emolientami, emolienty plus zawierają interesujące substancje o dodatkowych i unikatowych właściwościach.
Ektoina
Ektoina to substancja pochodzenia naturalnego. Została wyizolowana z bakterii zdolnych do przeżycia w trudnych warunkach środowiskowych.
- Działanie ektoiny polega przede wszystkim na ochronie komórek skóry przed zmiennymi warunkami otoczenia i promieniowaniem ultrafioletowym.
- Ponadto, substancja ta ma właściwości przeciwzapalne (zmniejsza syntezę cytokin prozapalnych).
- Wyróżnia ją również zdolność do wiązania cząsteczek wody, co poprawia istotnie nawilżenie skóry.
Ekstrakt z linii bakterii Aquaphilus dolomiae
Działa immunomodulująco poprzez stymulowanie syntezy przeciwzapalnej interleukiny-13 i regulowanie działania limfocytów T, ale również przeciwświądowo, wpływając bezpośrednio na mechanizm świądu.
Ekstrakt z owsa Rhealba
Ekstrakt z owsa Rhealba wpływa na na szlak cyklooksygenazy, co warunkuje jego działanie przeciwzapalne i tym samym poprawę stanu skóry.
Flawonoidy
Flawonoidy są zaliczane do tzw. antyoksydantów, a więc zgarniaczy wolnych rodników tlenowych. To sprawia, że pełnią rolę ochronną, ale mają również potencjał przeciwzapalny.
Ryboflawiny i saponiny
Ryboflawiny i saponiny mają działanie przeciwzapalne, regenerujące, a także kojące.
Emolienty: w jakich schorzeniach są przydatne?
Schorzeniem dermatologicznym, w którym emolientoterapia stanowi podstawę leczenia jest atopowe zapalenie skóry (AZS). Warto wyraźnie podkreślić, że jego poprawne leczenie wymaga regularnego, a więc codziennego stosowania emolientów.
Emolienty sprawdzą się świetnie również we wspomaganiu leczenia innych dermatoz i stanów klinicznych takich jak:
- łuszczyca,
- liszaj płaski
- alergiczne kontaktowe zapalenie skóry,
- wyprysk z podrażnienia,
- odczyny po ukąszeniach,
- stany zejściowe po wielu schorzeniach zapalnych.
Emolienty mogą z powodzeniem stosować również osoby z problemem suchości skóry, u których nie stwierdzono żadnego schorzenia dermatologicznego.
Może być to przydatne między innymi w sezonie grzewczym, czy w okresie letnim, gdy naszej skórze bardziej zagraża promieniowanie ultrafioletowe.
Jak stosować emolienty u dziecka?
W akapicie tym zostaną przedstawione zasady stosowania emolientów w odniesieniu do atopowego zapalenia skóry, które dotyczy na pewnym etapie życia aż 20% populacji pediatrycznej.
Zasady emolientoterapii przy AZS
Jeżeli nasze dziecko boryka się z AZS, to emolientoterapia musi zostać włączona do codziennego życia. Emolienty powinny być stosowane przynajmniej dwa razy dziennie.
Ważna jest również ilość zużywanego produktu. Szacuje się, że dziecko do około 4-5 roku życia powinno zużyć w ciągu tygodnia aż 200 g produktu, zaś osoba dorosła i dzieci starsze aż 500 g.
Emolienty do i po kąpieli
Nawilżenie skóry można dodatkowo zwiększyć, stosująć produkt bezpośrednio po kąpieli na jeszcze wilgotną skórę.
Często w gabinecie pada pytanie, w czym kąpać dziecko ze skórą atopową.
🟢Należy pamiętać, aby używać delikatnych preparatów myjących – na przykład emulsji, olejów emolientowych i syndetów.
🔴Nie zaleca się natomiast m.in mydeł, które cechują się zasadowym odczynem. To może zaburzać funkcjonowanie bariery naskórkowej.
Co więcej, emolientów nie trzeba zmywać po nałożeniu, ponieważ ogranicza to ich pozytywne działanie na skórę pacjenta.
Rodzice zastanawiają się również, czy emolienty powinny się pienić. Preparaty te z zasady się nie pienią, ponieważ mają postać na przykład kremu, emulsji lub balsamu. Preparaty dermokosmetyczne przeznaczone do mycia również nie pienią się intensywnie, ponieważ zawierają tylko niezbędne składniki, które nie naruszają bariery naskórkowej.
Regularność stosowania emolientów w AZS
Kolejną, istotną kwestią jest regularność emolientoterapii.
Preparaty emolientowe w przebiegu atopowego zapalenia skóry powinny być stosowane codziennie, również w okresach remisji, a więc wyciszenia objawów choroby. Pozwala to na zwiększenie długości trwania okresów wyciszenia i zmniejszenie ryzyka wystąpienia zaostrzenia.
Jaki emolient wybrać?
Wybór emolientu jest kwestią indywidualną i zależną od aktualnego stanu dermatologicznego, dlatego najlepiej wspomóc się opinią lekarza prowadzącego.
🔴Warto jednak wiedzieć, że u dzieci poniżej 2. roku życia powinno się unikać stosowania produktów zawierających glikol propylenowy, ponieważ cechuje się on tendencją do podrażniania skóry.
🔴Nie są polecane również produkty z zawartością takich substancji jak parabeny, barwniki, czy substancje zapachowe, ponieważ mogą one oddziaływać na skórę jak alergen i powodować rozwój stanu zapalnego, a tym samym pogorszenie stanu klinicznego.
🟢Dostępne na rynku emolienty plus cechują się szerokim działaniem na skórę pacjentów, co sprawia, że mogą okazać się dobrym wyborem, szczególnie jeśli zawierają substancje o działaniu przeciwzapalnym i przeciwświądowym.
Warto podkreślić, że regularne stosowanie emolientów pozwala nie tylko na wydłużenie okresu remisji objawów, ale również na zmniejszenie ilości zużywanych preparatów przeciwzapalnych, w tym glikokortykosteroidów.
Co najpierw nałożyć? Lek czy emolient?
Rodzice często pytają, co najpierw nałożyć – lek czy emolient?
W przypadku:
- nasilonego stanu zapalnego,
- obecności zmian rumieniowych,
- pęknięć naskórka,
w pierwszym rzucie najlepiej jest nałożyć preparat przeciwzapalny zalecony przez lekarza (na przykład miejscowy glikokortykosteroid lub inhibitor kalcyneuryny), ponieważ nałożenie emolientu bezpośrednio na zmiany zapalne może wiązać się z uczuciem pieczenia skóry.
Jeżeli na skórze nie ma zmian zapalnych, obecne jest jedynie wysuszenie i pogrubienie, emolienty można nakładać bezpośrednio na skórę. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym.
Od jakiego wieku można stosować emolienty?
Emolientoterapię można stosować u dzieci w każdym wieku. Wiele preparatów jest dopuszczonych do stosowania już od 1. dnia życia.
Czy emolienty trzeba stosować u każdego dziecka? Niekoniecznie.
Zdrowa skóra i nieobciążony wywiad rodzinny nie rodzi konieczności emolientoterapii. Badania kliniczne wskazują jednak, że stosowanie emolientów od 1. dnia życia u dzieci, u których w wywiadzie rodzinnym występowały choroby atopowe zmniejsza ryzyko wystąpienia atopowego zapalenia skóry w dalszym życiu aż o 50%.
Podsumowując, emolienty to produkty dermokosmetyczne, wspierające barierę naskórkową, które znajdują szerokie zastosowanie w dermatologii. Ich wykorzystanie nie ogranicza się jednak tylko do atopowego zapalenia skóry. Wielokierunkowe właściwości tych produktów sprawia, że mogą one wspierać leczenie wielu dermatoz i przyspieszać regenerację skóry po uszkodzeniach przez czynniki środowiska zewnętrznego.
Z ektoiną
prosto z natury
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Bibliografia
- M. Michalska-Jakubus, D. Krasowska, Postępowanie profilaktyczno-lecznicze w atopowym zapaleniu skóry, Standardy Medyczne – Pediatria 2013; 10: 425-432,
- R. Nowicki i inni, Atopowe zapalenie skóry. Interdyscyplinarne rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Dermatol Rev/Przegl Dermatol 2019, 106, 354–371,
- R. Pawliczak, Alergologia – Kompendium, Wydawnictwo Termedia, Wydanie II, Poznań 2018,
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- J. L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- J. Sroka-Tomaszewska i inni, Emolienty plus – czy to tylko moda na „plus”?, Dermatologia po Dyplomie, 2023/06,
- J. Szepietowski i inni, Emolienty w leczeniu schorzeń dermatologicznych: stanowisko grupy ekspertów. Dermatologia Kliniczna, 2011; 13: 209–214,
- E. Proksch i inni, The role of emollients in the management of diseases with chronic dry skin. Skin Pharmacol. Physiol., 2008; 21: 75–80.