Zmiany poporodowe a stan skóry
Połóg to czas wielu zmian, które dotyczą między innymi gospodarki hormonalnej, a co za tym idzie również skóry. Po porodzie dochodzi do tak zwanego poporodowego spadku stężenia estrogenów, co może prowadzić do pojawienia się:
- suchości skóry,
- zmniejszenia jej elastyczności,
- a także zwiększenia ryzyka wystąpienia podrażnień.
Co więcej, laktacja zwiększa zapotrzebowanie na wodę, co z kolei może sprzyjać wysuszeniu i pojawienia się uczucia ściągnięcia skóry. Nie bez wpływu na stan skóry pozostaje również niedobór snu, nierozłącznie związany z okresem poporodowym.
W tym wyjątkowym czasie skóra kobiety wymaga dobrze dobranej pielęgnacji. Warto wybierać produkty będące dermokosmetykami. Kluczowe w pielęgnacji skóry jest wówczas wspieranie bariery naskórkowej oraz nawilżanie.
W tym celu można wybrać emolienty w postaci balsamów czy kremów z zawartością takich substancji jak:
- kwas hialuronowy,
- pantenol,
- alantoina,
- ceramidy
- ektoina.
Wspomniana ektoina ma szerokie zastosowanie w dermatologii. Oprócz silnych właściwości nawilżających, ma również działanie ochronne i przeciwzapalne.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Nie należy zapominać o spożywaniu odpowiedniej ilości płynów.
W okresie połogu i karmienia nie zawsze znikają zmiany skórne, które pojawiły się w czasie ciąży. Poniżej krótka charakterystyka najczęstszych z nich.
Przebarwienia ciążowe
Zmiany o typie przebarwień pojawiają się nawet u 80-90% kobiet w ciąży. Po rozwiązaniu mogą ulec złagodzeniu albo nadal utrzymywać się na skórze.
Najbardziej problematyczne dla świeżo upieczonych mam są zazwyczaj przebarwienia pojawiające się w obrębie twarzy, które w dermatologii określane są mianem chloasmy, melasmy lub ostudy ciężarnych.
U podłoża pojawiania się przebarwień w ciąży leży przede wszystkim:
- wzrost stężenia hormonów płciowych (estrogenów, progesteronu, a także MSH),
- stymulowanie melanogenezy, a więc produkcji melaniny (a więc naszego naturalnego barwnika skóry).
Ogromny wpływ na pojawianie się przebarwień w okresie ciąży ma również ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, dlatego konieczne jest stosowanie kremów z filtrem, najlepiej SPF 50.
W odniesieniu do kremów z filtrem, w ciąży i w okresie laktacji rekomenduje się stosowanie filtrów mineralnych, czyli fizycznych (a więc z zawartością na przykład tlenkiem cynku lub dwutlenkiem tytanu). Filtry mineralne działają poprzez odbijanie i rozpraszanie promieniowania ultrafioletowego.
W czasie karmienia i połogu, w celu redukcji przebarwień można zastosować produkty z zawartością:
- witaminy C – jej działanie polega na hamowaniu syntezy melaniny, dodatkowo poprawia również strukturę skóry poprzez stymulowanie syntezy kolagenu,
- niacynamidu (witaminy B3) – hamuje przekazywanie barwnika (melaniny) w obrębie skóry, co powoduje rozjaśnienie przebarwień, ponadto wzmacnia barierę naskórkową i sprzyja prawidłowemu nawilżeniu, produkty pielęgnacyjne z niacynamidem mogą być z powodzeniem stosowane w codziennej pielęgnacji skóry twarzy,
- kwasu azelainowego – który hamuje produkcję melaniny, a ponadto wykazuje również działanie złuszczające, co pozwala na szybsze ustępowanie zmian pigmentacyjnych.
Skutecznym postępowaniem zabiegowym w terapii przebarwień jest laseroterapia, jednak zaleca się stosowanie tej metody po zakończeniu okresu karmienia piersią.
Rozstępy po ciąży
Rozstępy to zmiany skórne, które powstają na skutek rozciągania skóry i uszkodzenia włókien kolagenowych i elastynowych. Jest to problem natury estetycznej, jednak dla wielu kobiet jest to sytuacja uciążliwa i obniżająca komfort życia.
Rozstępy pojawiają się nawet u 90% ciężarnych. Zmiany te, jeśli powstają, nie cofają się niestety po porodzie.
Stosowanie preparatów miejscowych z zawartością wyciągu z wąkrotki azjatyckiej daje szansę na zmniejszenie widoczności stosunkowo świeżych rozstępów. Produkty te można stosować zarówno w czasie ciąży, jak i laktacji, jednak należy unikać aplikacji preparatu w okolicę brodawki piersiowej. Pomocniczo można stosować również preparaty nawilżające, z zawartością kwasu hialuronowego, masła shea czy olejku arganowego.
Należy mieć jednak świadomość, że najskuteczniejsze metody redukcji rozstępów obejmują procedury z zakresu medycyny estetycznej, w tym przede wszystkim:
- laser frakcyjny,
- mikrodermabrazja,
- stosowanie osocza bogatopłytkowego,
- mezoterapia mikroigłowa,
- radiofrekwencja mikroigłowa,
- mikronakłuwanie.
To, czy dany zabieg można bezpiecznie wykonać w czasie karmienia piersią zależy od decyzji lekarza prowadzącego. Nie należy zapominać o profilaktyce występowania rozstępów, która obejmuje przede wszystkim natłuszczanie skóry z wykorzystaniem emolientów – najlepiej od początku ciąży.
Zmiany naczyniowe
Zmiany hormonalne, a także ucisk powiększającej się macicy na żyłę główną dolną sprzyja pojawieniu się zmian naczyniowych pod postacią teleangiektazji, pajączków naczyniowych, a także żylaków.
Leczeniem zabiegowym z wyboru w terapii zmian naczyniowych jest natomiast laseroterapia, z którą w większości przypadków warto zaczekać do zakończenia okresu laktacji. Leczenie niewydolności żylnej warto prowadzić pod okiem doświadczonego lekarza zajmującego się chirurgią naczyniową.
Pielęgnacja włosów i skóry głowy
Okres po rozwiązaniu dla wielu kobiet wiąże się z problemem poporodowego wypadania włosów. Jest to rodzaj łysienia telogenowego i wynika między innymi ze spadku stężenia estrogenów po porodzie.
Wypadanie włosów rozpoczyna się zwykle 2–4 miesiące po porodzie i może trwać nawet do 6–12 miesięcy. Warto w tym czasie wybierać łagodne szampony pozbawione SLS/SLES, parabenów, czy silnych detergentów. Poporodowe wypadanie włosów samoogranicza się w czasie kilku miesięcy. Warto pamiętać o utrzymywaniu prawidłowego stężenia żelaza i witaminy D w organizmie.
Pielęgnacja paznokci
Podobnie jak w odniesieniu do włosów, okres poporodowy może wiązać się z pogorszeniem kondycji płytek paznokciowych i ich większą łamliwością. Wynika to ze spadku stężenia estrogenów, ale i możliwego współistnienia niedoboru żelaza, witaminy D, ale również niedoboru snu i stresu.
W codziennej pielęgnacji warto wybierać zmywacze bez acetonu, a także kremy pielęgnacyjne do rąk i paznokci z zawartością witaminy E czy pantenolu. W przypadku dużego nasilenia zmian, warto skonsultować się z dermatologiem.
Choroby skóry typowe dla okresu ciąży i połogu
W dermatologii wyróżniamy grupę schorzeń skóry typowych dla okresu ciąży, które mogą jednak wystąpić również w czasie połogu. Do dermatoz tych zalicza się:
- polimorficzne osutki ciężarnych (PEP) – najczęściej pojawiają się w III trymestrze ciąży, jednak mogą wystąpić pop rozwiązaniu, co dotyczy nawet 5-10% pacjentek, w przebiegu tego schorzenia obserwuje się wystąpienia zmian grudkowo-pokrzewkowatych, które na początku pojawiają się w obrębie rozstępów, jednak mogą rozprzestrzeniać się również na inne okolice ciała, polimorficzne osutki ciężarnych ustępują samoistnie w ciągu kilku tygodni i nie stanowią zagrożenia dla płodu,
- atopowe wykwity ciążowe– do tej grupy schorzeń zalicza się ciążowe zapalenie mieszków włosowych, świerzbiączkę ciężarnych, a także grudkowe zapalenie skóry ciężarnych, atopowe wykwity ciążowe, podobnie jak opisywane powyżej polimorficzne osutki ciężarnych nie stanowią zagrożenia dla płodu,
- pemfigoid ciężarnych – schorzenie to ma podłoże autoimmunologiczne, a w jego przebiegu pojawiają się zmiany rumieniowe, grudkowe, jak również pęcherzowe, w przeciwieństwie do wyżej opisanych dermatoz, schorzenie to może wiązać się z zagrożeniem dla dobrostanu płodu – między innymi z ryzykiem wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu płodu, a także porodem przedwczesnym, a więc przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży.
Jeżeli na skórze kobiety ciężarnej lub karmiącej pojawią się nowe, niepokojące objawy chorobowe, to zdecydowanie warto umówić się na wizytę do dermatologa, który po ocenie stanu skóry zaproponuje odpowiednie postępowanie.
Podsumowując, okres poporodowy to trudny czas dla skóry, paznokci, jak i włosów świeżo upieczonej mamy. Oprócz dobrze dobranej pielęgnacji, niezwykle ważne jest również stosowanie zrównoważonej diety i odpowiednie nawadnianie organizmu. Mimo trudności związanych z tym wyjątkowym czasem, warto postarać się o wygospodarowanie czasu na sen i odpoczynek.
Suplement diety.
Bibliografia
- S. Bojarska-Hurnik, Pielęgnacja skóry w okresie ciąży, Kosmetologia Estetyczna, 2/2019/vol. 8,
- M. Woźniak i inni, Fizjologiczne zmiany dermatologiczne w ciąży, Dermatologia Estetyczna, vol 17/1/2015,
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022.