Laktacyjny onboarding - przewodnik po karmieniu piersią
naturalne wsparcie mamy w okresie karmienia piersią
zawiera codzienną porcję WITAMIN dla mam karmiących
zawiera aktywną formę kwasu foliowego rekomendowaną przez Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników
unikalna kompozycja: ekstrakt ze słodu jęczmiennego i beta-glukanów, DHA z alg, jod, cholina, foliany, witaminy
Suplement diety.
Nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia. Preparat nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Należy pamiętać, że istotne znaczenie mają zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Nie należy spożywać po upływie daty minimalnej trwałości. Nie stosować w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników preparatu. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych w trakcie przyjmowania preparatu należy niezwłocznie przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem. Ze względu na zawartość zbóż zawierających gluten produkt nie jest zalecany dla osób chorujących na celiakię.
reklama

Jeśli masz diagnozę ADHD (lub mocno je u siebie podejrzewasz), nowa rzeczywistość może uderzać ze zwielokrotnioną siłą. Wokół tematu ADHD u świeżo upieczonych mam i jego wpływu na laktację wciąż brakuje szerokiej edukacji. W tym artykule przyglądamy się:

  • Jak specyfika mózgu z ADHD wpływa na codzienną opiekę nad noworodkiem i karmienie piersią,
  • W jaki sposób hormony laktacyjne i neurobiologia ADHD wzajemnie na siebie oddziałują,
  • Z jakimi wyzwaniami w karmieniu piersią i opiece nad niemowlęciem może mierzyć się mama z ADHD,
  • Co wiemy o bezpiecznym przyjmowaniu leków na ADHD podczas karmienia piersią,
  • Jak możesz sobie pomóc, jeśli czujesz, że ADHD nie pozwala Ci optymalnie funkcjonować we wczesnym macierzyństwie. 

Ten artykuł jest dla Ciebie, jeśli chcesz zrozumieć swoje ciało i umysł, podejść do siebie z większą wyrozumiałością i odnaleźć więcej spokoju w macierzyństwie.

Karmienie piersią przy ADHD – jakie trudności mogą się pojawić? 

Aby zrozumieć, dlaczego zwykłe wstanie do płaczącego dziecka bywa wyzwaniem ponad siły, warto przyjrzeć się neurobiologii. Zachowania opiekuńcze matki dzielą się na dwie fazy: apetytywną (motywacyjną) oraz konsumacyjną (wykonawczą). Głównym ośrodkiem w mózgu, który zarządza płynnością tych zadań, jest MPOA (pole przedwzrokowe przyśrodkowe).

  1. Faza apetytywna (dopaminowa): Wymaga sprawnie działającego układu dopaminergicznego. To impuls, który pozwala pokonać biologiczny opór, przejść od bodźca (np. płacz noworodka w drugim pokoju) do fizycznego działania: wstać, podejść, sprawdzić dobrostan.
  1. Faza konsumacyjna: Odpowiada za bezpośredni kontakt i wykonanie czynności: przytulanie, kangurowanie, przystawienie do piersi, pocieszanie, czuła mowa, śpiewanie, pocieszanie. 

W mózgu z ADHDbazowa dostępność dopaminy oraz jej wychwyt zwrotny są zaburzone. Kiedy niemowlę płacze, Twoja intencja emocjonalna jest pełna miłości i troski – bardzo chcesz wstać i zaopiekować maluszka. Jednak na poziomie biologicznym może pojawić się opór, wynikający z dysfunkcji wykonawczych. Przejście od myśli „muszę wstać” do samego ruchu wymaga większego niż u mam neurotypowych nakładu energii.

Gdy już przełamiesz tę barierę i znajdziesz się przy dziecku, wygrywa obwód konsumacyjny – udało się! Jeśli jednak dana czynność się przedłuża (np. długie, monotonne karmienie czy lulanie w ciemnym pokoju), a Tobie brakuje dopływu nowych bodźców dopaminowych, to u mamy z ADHD może pojawić się znużenie oraz ryzyko przebodźcowania sensorycznego (sensory overload).

ADHD a karmienie piersią – rola dopaminy, oksytocyny, estrogenu i prolaktyny

Mózg neurotypowy czerpie mikronagrody dopaminergiczne z powtarzalnych, rutynowych czynności opiekuńczych (sygnał Reward Prediction Error – RPE). U mamy z ADHD układ nagrody szybko ulega desensybilizacji. Przewidywalność, monotonna zabawa czy powtarzalne składanie ubranek powodują gwałtowny spadek dopaminy. Mózg podświadomie zaczyna szukać stymulacji w innych bodźcach (np. sięganie po telefon, słodycze, natłok myśli), co może rodzić frustrację i poczucie winy.

Dopamina ściśle współdziała z oksytocyną – kluczowym hormonem laktacyjnym, odpowiedzialnym za odruch wypływu pokarmu. Oksytocyna (szczególnie na początku kształtowania się relacji opartej na karmieniu piersią) potrzebuje stanu wyciszenia i relaksu po stronie mamy. Gdy współpraca między dopaminą a oksytocyną ulega zaburzeniu, mama zamiast ukojenia podczas karmienia może odczuwać niepokój, wewnętrzne rozedrganie czy gwałtowne spadki nastroju. U części kobiet nagły spadek dopaminy tuż przed wypływem mleka wywołuje tzw. D-MER (dysphoric milk ejection reflex) – krótkotrwały stan dysforii, złości lub lęku.

Sytuację dodatkowo komplikuje dynamika hormonalna połogu i laktacji. Estrogen, który działa jak naturalny wzmacniacz dopaminergiczny (zwiększa wrażliwość receptorów oraz dostępność dopaminy w mózgu), znacząco spada po porodzie i utrzymuje się na niskim poziomie przez okres laktacji – do czasu ponownego powrotu cyklu. Efekt? Osłabienie przekaźnictwa dopaminergicznego może potęgować mgłę mózgową, spadek motywacji oraz paraliż organizacyjny. 

Mózg w tym okresie ewolucyjnie priorytetyzuje natychmiastową opiekę i przetrwanie potomka kosztem złożonych funkcji wykonawczych, planowania czy logistyki. W zderzeniu z deprywacją snu i przeciążeniem sensorycznym objawy ADHD ulegają znacznemu zwielokrotnieniu

Inne wyzwania mamy z ADHD we wczesnym macierzyństwie

  • Hiperfokus skierowany na zachowania dziecka: Zamiast potraktować płacz czy prężenie się jako zwykły sygnał rozwojowy, mama w hiperfokusie może zacząć obsesyjnie szukać przyczyn w sieci, wpadając w pętlę lęku i przymusu „uzdrowienia” sytuacji za wszelką cenę.
  • Nawykowe podjadanie (grazing): W połączeniu z brakiem snu niedostymulowany mózg domaga się szybkich cukrów prostych, co prowadzi do skoków glukozy i wahań energii.
  • Rozproszenie organizacyjne: Zapominanie o smoczku, pieluszkach, książeczce zdrowia czy wizycie u lekarza wywołuje stały poziom stresu i poczucie braku kompetencji.
  • Wstyd i lęk społeczny: Lęk przed oceną (spóźnienia, chaotyczność, impulsywność w wypowiedziach) sprawia, że mama wycofuje się z grup wsparcia czy spotkań laktacyjnych, zostając ze swoimi trudnościami w izolacji.

Jak wesprzeć się w codzienności z ADHD?

W dzisiejszym świecie, który nakłada ogromną presję na mamy, kobiety z ADHD potrzebują normalizacji, wyrozumiałości dla siebie oraz zrozumienia ze strony otoczenia. 

Warto przyjąć, że nie musisz funkcjonować na 100% w każdej dziedzinie. Twoja neurobiologia ma teraz fokus na dobrostan dziecka, póki nie osiągnie ono większej samodzielności. Jeśli codzienne, rutynowe czynności są dla Ciebie trudne do zniesienia, wiedząc, że może to wynikać z ADHD, daj sobie wyrozumiałość w tym aspekcie. Możesz aktywnie poszukiwać wsparcia dla siebie i tych aspektów macierzyństwa, które wydają Ci się szczególnie trudne. Daj sobie pozwolenie na elastyczność i odpuszczenie.

Oto filary, które pomogą Ci odzyskać równowagę:

1. Ruch i świeże powietrze: 

Spacery z wózkiem czy nosidłem, bieganie z wózkiem biegowym, ruch na świeżym powietrzu (niezależnie od pogody) to stały element urlopu macierzyńskiego, który szczególnie dobrze wpłynie na gospodarkę dopaminową. Nie, nie “naprawi ADHD” ale doda Ci sił, aby bardziej adaptacyjnie radzić sobie z codziennością. 

2. Odżywienie i celowana suplementacja

Przy opiece nad dzieckiem i ADHD łatwo przeoczyć podstawowe sygnały z ciała, takie jak głód czy pragnienie. Szczególnie ważna będzie dla Ciebie przemyślana suplementacja i odżywcza dieta.

  • Kwasy Omega-3 (DHA i EPA): Kwas DHA stanowi kluczowy budulec błon komórkowych neuronów i synaps, natomiast kwas EPA wspiera ścieżki sygnałowe neuroprzekaźników (w tym dopaminy). Prawidłowy poziom kwasów omega-3 poprawia uwagę, pamięć roboczą oraz regulację emocjonalną. Warto wybierać sprawdzone preparaty, takie jak Lactimal.
  • Żelazo i ferrytyna: Niski poziom ferrytyny (poniżej 30 ng/ml) bezpośrednio zaburza przekaźnictwo dopaminergiczne, nasilając mgłę mózgową i zmęczenie.
  • Witaminy z grupy B (B9/foliany, B12), cynk i magnez: Niezbędne do prawidłowej syntezy neurotransmiterów.

3. Psychoterapia i psychoedukacja

Regularne spotkania z psychoterapeutką lub psycholożką pomogą Ci wypracować adaptacyjne mechanizmy radzenia sobie z ADHD i wyzwaniami macierzyństwa.
Możesz wybierać wśród wielu ciekawych i wspierających nurtów psychoterapii:

  • CBT (Terapia poznawczo-behawioralna) i 3. fala: Pomaga poukładać chaos, wypracować mikronawyki organizacyjne i przejąć kontrolę nad codziennością.
  • ACT (Terapia akceptacji i zaangażowania): Uczy akceptacji własnej neuroróżnorodności oraz odpuszczania poczucia winy, zamiast ciągłej walki ze sobą.
  • Gestalt: Wspiera naukę rozpoznawania wczesnych sygnałów przebodźcowania, odcięcia czy impulsywności, zanim doprowadzą do wybuchu lub paraliżu zadaniowego.

4. Grupy wsparcia

Spotkania z innymi mamami z ADHD lub szukanie bezpiecznych przestrzeni (zarówno stacjonarnie, jak i online) dają potężną normalizację – poczucie, że „nie tylko ja tak mam” i że Twoje doświadczenia są w pełni zrozumiałe. Wiele z “typowych zachować ADHD” staje się podstawą anegdot, którymi mamy dzielą się z innymi kobietami, choćby przez social media – po to, aby odnaleźć osoby, które “mają podobnie”, co pomaga poczuć się “normalną” i akceptowaną.  

5. Farmakoterapia kompatybilna z laktacją

Jeśli posiadasz diagnozę i rozważasz powrót do leków lub rozpoczęcie ich przyjmowania, pamiętaj: istnieją leki na ADHD bezpieczne podczas karmienia piersią. Decyzję o włączeniu farmakoterapii zawsze podejmuje się indywidualnie z lekarzem psychiatrą (warto skonsultować się ze specjalistą znającym aktualne bazy wiedzy o lekach w laktacji, np. e-lactancia.org).

Składnikiem leków na ADHD o bardzo niskim przenikaniu do mleka matki jest metylofenidat. Pamiętaj, że w okresie połogu i laktacji ze względu na dynamikę hormonalną może pojawić się potrzeba stopniowego dostosowania dawki.

Czy ADHD wpływa na produkcję pokarmu?

Z dostępnych danych naukowych nie wynika, aby ADHD powodowało pierwotną niewydolność laktacyjną (czyli fizjologiczny brak możliwości wytwarzania mleka).

Jednak niezaopiekowane objawy – przebodźcowanie, paraliż decyzyjny, trudności z regularnym przystawianiem dziecka czy przewlekły stres – mogą wtórnie utrudniać przebieg laktacji. Jeśli przyjmujesz leki zwiększające poziom dopaminy, warto monitorować laktację pod opieką certyfikowanej doradczyni laktacyjnej (IBCLC/CDL), ponieważ wyższy poziom dopaminy może subtelnie wpływać na wydzielanie prolaktyny z przysadki.


Laktacyjny onboarding - przewodnik po karmieniu piersią
naturalne wsparcie mamy w okresie karmienia piersią
zawiera codzienną porcję WITAMIN dla mam karmiących
zawiera aktywną formę kwasu foliowego rekomendowaną przez Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników
unikalna kompozycja: ekstrakt ze słodu jęczmiennego i beta-glukanów, DHA z alg, jod, cholina, foliany, witaminy
Suplement diety.
Nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia. Preparat nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Należy pamiętać, że istotne znaczenie mają zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Nie należy spożywać po upływie daty minimalnej trwałości. Nie stosować w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników preparatu. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych w trakcie przyjmowania preparatu należy niezwłocznie przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem. Ze względu na zawartość zbóż zawierających gluten produkt nie jest zalecany dla osób chorujących na celiakię.
reklama

Podsumowanie

ADHD może wpływać na codzienność karmiącej piersią mamy na wiele różnorodnych sposobów. Sama wiedza i świadomość tego faktu to doskonały punkt wyjścia do pełnego wyrozumiałości spojrzenia na własne wyzwania. To nie z Tobą jest coś nie tak – to Twoja specyfika neurobiologiczna stawia przed Tobą określone trudności. Na szczęście istnieje wiele narzędzi i strategii, które mogą Cię w tym wesprzeć.

Zacznij od siebie – obdarz się taką samą akceptacją i wyrozumiałością, jaką dajesz swojemu maleństwu. W spokojniejszej chwili zastanów się i zidentyfikuj, co daje Ci największe oparcie: wspierający partner, bliska osoba, grupa wsparcia czy mądra psychoterapeutka. Daj sobie czas na naukę tej nowej roli, nie wahaj się prosić o pomoc i pamiętaj – Twoje potrzeby emocjonalne oraz biologiczne są tak samo ważne jak potrzeby Twojego dziecka.


Dla mamy po porodzie

Pamiętaj o sobie Mamo!
Reklama


Bibliografia

  1. The Breastfeeding Network – ADHD and Breastfeeding (Factsheet). Dostępne online: breastfeedingnetwork.org.uk/factsheet/adhd-and-breastfeeding
  2. Andersson, A., Garcia-Argibay, M., Viktorin, A., Ghirardi, L., Butwicka, A., Skoglund, C., Madsen, K. B., D’Onofrio, B. M., Lichtenstein, P., Tuvblad, C., & Larsson, H. – Depression and anxiety disorders during the postpartum period in women diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder. PubMed, PMID: 36681302. Dostępne online: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36681302
  3. Day, K. R., & Shea, S. D. – Dopamine dynamics underlying maternal motivation and reward. Cold Spring Harbor Laboratory, NY, USA. Dostępne online: repository.cshl.edu
  4. Psychiatra Plus – DBT w ADHD. Dlaczego Terapia Dialektyczno-Behawioralna w ADHD jest skuteczna? Dostępne online: psychiatraplus.pl
  5. OpenLearn (The Open University) – Understanding ADHD: The dopamine theory of ADHD. Dostępne online: open.edu
  6. In Focus Counselling – How Hormones Impact ADHD in Women, Across Every Life Stage. Dostępne online: infocuscounselling.com
  7. Sajid, M. S., Ahmed, S., Adil, S., Nasir, A., Fhad, S., Sajid, H., Haris, M., Saeed, A., Fatima, M., Shafi, N., Koh, S., Jabeen, K., Javed, R., Yousaf, W., & Zubair, M. – Comparative Effectiveness of Eicosapentaenoic Acid (EPA) versus Docosahexaenoic Acid (DHA) in Reducing Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) Symptoms: A Systematic Review.
  8. Tohidi, S., Bidabadi, E., Khosousi, M.-J., Amoukhteh, M., Kousha, M., Mashouf, P., & Shahraki, T. – Effects of Iron Supplementation on Attention Deficit Hyperactivity Disorder in Children Treated with Methylphenidate.