*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Hiperlaktacja – co to takiego?
Hiperlaktacja to stan, kiedy organizm kobiety produkuje więcej mleka, niż wynika to z potrzeb karmionego piersią dziecka.
W fizjologicznej sytuacji karmienie opiera się na zasadzie popytu i podaży – im więcej zassań odczuwa ciało kobiety, tym więcej mleka produkuje. Ssanie piersi, przez dziecko czy z wykorzystaniem laktatora, stanowi sygnał dla organizmu – Twoje dziecko potrzebuje mleka. Kobiety zmagające się z hiperlaktacją często mają więcej mleka bez względu na to, jak często dziecko jest przystawione do piersi.
Zespół nadprodukcji mleka może być wywołany przez kobietę lub wynikać z naturalnych właściwości jej organizmu.
Hiperlaktację można zdiagnozować dopiero po zakończeniu połogu, czyli po 6. tygodniu po porodzie. Wcześniej uznaje się, że laktacja stabilizuje się, więc okresowe zwiększenie produkcji mleka można uznać za przejściowe.
Hiperlaktacja – przyczyny
U kobiet, które zmagają się z hiperlaktacją, czyli nadprodukcją pokarmu, czasami nie można zdiagnozować przyczyny tego stanu. Ich ciała są w stanie wytworzyć więcej mleka bez konieczności stymulacji, często ich mamy, czy siostry miały podobnie. Od pierwszych chwil połogu mają mleko dla dziecka i nie martwią się, czy maluch się najada.
Jednak o wiele częściej to kobiety same powodują, że ich ciało produkuje duże ilości mleka, o wiele więcej niż wymaga dziecko. Przyczyny hiperlaktacji to m.in.:
❌ częste ściąganie pokarmu, „tak na wszelki wypadek”,
❌ przystawianie laktatora, by stymulować produkcję mleka, w sytuacji, gdy pokarm jest w piersiach,
❌ używanie kolektorów do magazynowania mleka,
❌ częsta zmiana piersi w czasie pojedynczego karmienia,
❌proponowanie piersi jako smoczka,
❌ nieprawidłowe przystawianie dziecka do piersi.
Inne przyczyny zespołu nadprodukcji mleka to np. zaburzenia wydzielania prolaktyny czy zaburzenia pracy tarczycy.
O ile dziecko sobie radzi z ilością pokarmu, a mama nie ma większych problemów z piersiami, zwykle nie ma problemu. Często zdarza się duży przyrost masy ciała niemowlęcia w krótkim okresie, ze względu na sporą ilość spożywanego mleka w ciągu doby.
Hiperlaktacja a hiperaktywny wypływ pokarmu z piersi – różnice
Warto już na początku zaznaczyć, że hiperlaktacja i hiperaktywny wypływ pokarmu to nie są tożsame zagadnienia. Hiperaktywny wypływ mleka często wiąże się z zespołem nadprodukcji pokarmu, ale może występować również jako pojedyncze zaburzenie wypływu mleka.
👉🏻 Hiperaktywny wypływ pokarmu, jak sama nazwa wskazuje, polega na niezwykle szybkim wypływie mleka z piersi, zaraz po rozpoczęciu karmienia. Często kobiety mogą go zauważyć, jeśli na moment odstawią maluszka w trakcie pojedynczego karmienia. Kiedy dokładnie można to zaobserwować?
👉🏻 Prawidłowy akt karmienia polega na przystawieniu dziecka do piersi. Maluch chwyta brodawkę wraz z dużą częścią otoczki i zaczyna ssać. Pierwsze ssania są szybkie i krótkie, mają za zadanie uruchomić w organizmie mamy całą kaskadę hormonów, by zaczęło wydzielać się mleko. Czas wypływu mleka obserwujemy, gdy dziecko zaczyna ssać wolniej i słychać głośne przełknięcia.
Przy hiperaktywnym wypływie mleka ta druga faza karmienia, czyli wolniejsze zassania i efektywne jedzenie, czasem nie wygląda zbyt dobrze, gdyż dziecko przełyka szybko, krztusi się, może odmawiać ssania piersi. To moment, gdy odstawiając maluszka widzimy, że mleko tryska tak, jak ze słuchawki prysznicowej. Niemowlęciu trudno jest nadążyć z jedzeniem, stąd warto wdrożyć właściwe postępowanie, by karmienie było mniej stresujące dla dziecka.
👉🏻 W przypadku hiperlaktacji jej objawy to przepełnione piersi, które po karmieniu znów szybko stają się twarde i nabrzmiałe. Dziecko często przybiera powyżej normy, stąd hiperlaktacji mogą towarzyszyć problemy brzuszkowe związane z dużą ilością trawionego mleka, jak wzdęcia, twardy i bolesny brzuch, ulewanie.
👉🏻 Pomiędzy karmieniami zauważalny jest wyciek mleka.
👉🏻 Kobiety zmagające się z zespołem nadprodukcji pokarmu są w grupie ryzyka powikłań okołolaktacyjnych jak zapalenie piersi, zatkane kanaliki mlekowe, poranione brodawki. Stąd rozpoznanie hiperlaktacji i szybkie wdrożenie właściwego postępowania jest niezwykle ważne, by droga mleczna mogła mijać bez nieprzewidzianych sytuacji.
Trudno Ci karmić piersią?
Słód jęczmienny - galaktogog - to naturalny środek stymulujący laktację. Stosowany od wieków, obecni...
Masaż laktacyjny może zdziałać cuda! tym artykule pokażę Ci, jak możesz zrobić go sama skutecznie i...
Fizjoterapeutka podpowiada, jak wygodnie karmić piersią maluszka. Wypróbuj te pozycje.
Co jeść i pić, by naturalnie wspomóc laktację? Wyjaśnia doświadczona dietetyczka i mama Karolina Jac...
Nie można się postarać ani nastawić, aby nie mieć baby bluesa. To reakcja organizmu na lawinę emocji...
Sposób żywienia matki karmiącej piersią powinien zapewnić kobiecie jak najlepsze warunki przebiegu l...
Wspólna droga mleczna, szczególnie zaraz po porodzie, nie zawsze jest łatwa. Jest wiele czynników, k...
Certyfikowany Doradca Laktacyjny to często ostatni ratunek dla kobiet, chcących karmić piersią swoje...
Hiperlaktacja w jednej piersi – czy to możliwe?
Hiperlaktacja obejmująca tylko jedną pierś właściwie jest możliwa, gdy kobieta częściej karmi z jednej piersi lub stymuluje do produkcji pokarmu tylko jedną z nich. Postępowanie z zespołem nadprodukcji pokarmu w tym przypadku jest takie samo, jak w przypadku hiperlaktacji z obu piersi.
W literaturze naukowej nie rozróżnia się nadprodukcji pokarmu obejmującej jedną lub dwie piersi. Przyjmuje się, że najczęściej to zaburzenie dotyczy obu gruczołów piersiowych.
Hiperlaktacja – jak karmić?
Złotym standardem karmienia w czasie hiperlaktacji jest karmienie blokami, najlepiej pod okiem położnej lub CDL (Certyfikowanego Doradcy Laktacyjnego). Na czym to polega?
W ciągu dnia ustalamy trzygodzinne okresy, w trakcie których karmimy malucha wyłącznie z jednej piersi, czyli np. 6.00-9.00 – prawa pierś, 9.00-12.00 – lewa pierś. Gdy pierś, z której akurat nie jest karmione dziecka, jest źródłem dużego dyskomfortu, dopuszczalne jest odciągniecie minimalnej ilości mleka, jedynie do odczucia ulgi, oraz stosowanie chłodnych okładów. Poprawa powinna być zauważalna już po kilku dniach.
Warto dodatkowo rozważyć napar np. z szałwii czy mięty, które delikatnie zmniejszają produkcję mleka. Jeśli to nie pomoże w żaden sposób w opanowaniu sytuacji, warto skonsultować się z lekarzem, by przeanalizować, czy sytuacja nie wymaga zażycia leków zmniejszających laktację.
Jeśli hiperlaktacja wiąże się u danej kobiety z hiperaktywnym wypływem pokarmu, można przed karmieniem ściągnąć mleko z piersi aż do momentu stabilizacji wypływu, a później przystawić malucha. Odciągnięte mleko należy podać dziecku kieliszkiem, łyżeczką lub butelką. Warto również w czasie karmienia delikatnie ucisnąć pierś całą dłonią, by nieco zatrzymać wypływ mleka. To działanie ma na celu jedynie zahamowanie tryskania mleka z piersi i powinno być stosowanie tylko przez moment, by nie dopuścić do uszkodzenia kanalików przez mocny ucisk lub niedostateczne opróżnianie piersi.
Hiperlaktacja – kiedy mija?
Wdrożenie odpowiedniego postępowania w przypadku hiperlaktacji pozwala na odczucie wyraźnej różnicy już po kilku dniach. Karmienia zblokowane nie powinny być stosowane dłużej niż dwa tygodnie i po tym czasie należy z nich całkowicie rezygnować. Warto pamiętać o czynnikach, które wzmagają produkcję pokarmu, by po ustabilizowaniu sytuacji z poziomem laktacji, historia się nie powtórzyła.
Jeśli nadprodukcja pokarmu nie ogranicza się po wprowadzeniu karmień zblokowanych, zimnych okładów, naparów ziołowych czy leków, warto rozważyć rozszerzenie diagnostyki u ginekologa i endokrynologa. Być może duża ilość mleka stanowi objaw poważniejszych problemów zdrowotnych, stad warto udać się do specjalisty, by ustalić, czy hiperlaktacja jest przejściowa, czy stanowi sygnał, że w organizmie dzieje się coś złego.
Hiperlaktacja – jakie niesie zagrożenia dla matki i dziecka?
Czasem z powodu zespołu nadprodukcji pokarmu kobiety mają takie problemy z laktacją, że marzą tylko o tym, żeby mleko już nie płynęło z piersi. Są zwyczajnie zmęczone, szczególnie jeśli hiperlaktacja jest trudna do opanowania. To kobiety, które wymagają wyjątkowego wsparcia i zrozumienia, że ich ciało daje z siebie wszystko, by dziecku nie zabrakło niczego, a problemy zazwyczaj są przejściowe. Szybka reakcja i kontakt z położną środowiskową w momencie wystąpienia pierwszych problemów z nadmiarem mleka, pozwala na sprawne wdrożenie odpowiednich działań. To powoduje również mniejsze ryzyko wystąpienia zastojów pokarmu, zapalenia piersi, czy nawet ropni.
W przypadku dziecka hiperlaktacja sprawia, że maluch bardzo dużo przybiera na wadze, co często wiąże się z problemami z brzuszkiem. Dodatkowo zdarza się, szczególnie w przypadku hiperaktywnego wypływu pokarmu, że dziecko zjada więcej pokarmu I fazy, czyli tego bardziej wodnistego, zawierającego więcej laktozy, płynącego przez kilka pierwszych minut karmienia, w porównaniu z pokarmem II fazy, który pojawia się później.
Dużo laktozy w brzuszku maluszka może spowodować „niewydolność” wydzielania laktazy, czyli enzymu trawiącego laktozę z mleka. To sytuacja, w której ciało dziecka produkuje zbyt mało laktazy w stosunku do otrzymywanej z pokarmem kobiecym laktozy. Niestrawiona laktoza powoduje wzdęcia, strzelające i pieniste stolce, często w zielonym kolorze oraz kolki. Dziecko jest płaczliwe, marudne, a brzuszek ciągle napięty i bolesny. Bywa, że hiperlaktacja sprawia, że maluch jest bardziej podatny na występowanie odparzeń na pośladkach.
Zespół nadprodukcji pokarmu to często błędne koło. Dziecko je bardzo dużo i nie zawsze sobie radzi z ilością mleka, przez co płacze, bo boli je brzuch. Jeśli jest płaczliwe, dostaje pierś na uspokojenie, z której z każdym zassaniem dalej otrzymuje mleko. Dodatkowe porcje mleka nasilają problemy brzuszkowe, a u mamy stymulują laktację. Stąd tak ważne jest odpowiednie wsparcie, obejmujące wskazanie prawidłowego postępowania, ale również pokazanie, jakie są wskaźniki skutecznego karmienia.
Hiperlaktacja to spory problem dla kobiet i ich dzieci, jednak zwykle przemijający. Zahamowanie nadmiernej stymulacji laktacji często pomaga w opanowaniu zespołu nadprodukcji pokarmu, co pozwala na czerpanie radości z niezwykłej bliskości, jaką daje karmienie naturalne.
Dla mamy po porodzie
Naturalne wsparcie laktacji i rozwoju niemowląt.
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Silikonowy żel na rany i blizny
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
- Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Pietkiewicz A.: Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Kraków, 2017.