*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Kalendarz wizyt u ginekologa – jak często będziesz widywać swojego lekarza?
Harmonogram wizyt w ciąży jest ustalany indywidualnie, jeśli istnieją czynniki ryzyka, np. gdy ciąża nie rozwija się prawidłowo. Jeśli wszystko przebiega fizjologicznie, wizyty odbywają się średnio raz w miesiącu. W trzecim trymestrze ciąży częstotliwość zwiększa się do odwiedzin gabinetu co dwa tygodnie. W ostatnim miesiącu wizyty mogą się odbywać nawet co tydzień. W ciąży fizjologicznej prowadzonej na NFZ wizyt będzie około 10.
Pierwsza wizyta u ginekologa – potwierdzenie ciąży
Pierwsza wizyta u ginekologa, kiedy podejrzewamy, że jesteśmy w ciąży powinna się odbyć do 10. tygodnia. Zazwyczaj przyszłe mamy zgłaszają się wcześniej, nawet w 4 lub 5 tygodniu ciąży, gdy nie wystąpi miesiączka. Kobiety często sięgają po testy ciążowe, aby rozwiać swoje wątpliwości związane z brakiem okresu. Do wizyty u lekarza mogą skłonić takie objawy jak nudności, wymioty, zmęczenie lub bolesność piersi.
Pierwszy trymestr: moment na założenie karty ciąży i kluczowe badania
Pierwsza wizyta bywa stresująca. Dla jednych kobiet ciąża jest zaskoczeniem, a dla innych spełnieniem marzeń. Wizyta umożliwia poznanie wieku ciąży (ilość tygodni) czy oszacowanie terminu porodu. Odbywa się w pierwszym trymestrze, czyli do 13/14 tygodnia ciąży. Najlepiej, jeśli przyszła mama zgłosi się na wizytę przed 10. tygodniem ciąży.
Najważniejszym dokumentem jest karta ciąży. Zakłada się ją w drugiej połowie pierwszego trymestru, gdy widoczny jest zarodek oraz bicie serduszka. Karta ciąży zawiera takie informacje jak dane osobowe mamy, wywiad medyczny (przyjmowane leki, przebyte zabiegi, operacje, uczulenia) oraz przebieg obecnej ciąży. Należy mieć ją zawsze przy sobie.
Na wizycie będzie wykonane pierwsze USG, które potwierdzi lokalizację ciąży (musi rozwijać się w macicy). Badanie ultrasonograficzne w pierwszym trymestrze jest wykonywane dopochwowo. Na tym etapie ciąży jest ono po prostu dokładniejsze. Pozwala oszacować również długość dziecka.
Pierwszy trymestr ciąży to doskonały czas, aby nadrobić zaległości dotyczące stanu zdrowia. W tym okresie warto udać się na konsultację stomatologiczną, wykonać cytologię, jeśli nie była wykonywana od ponad roku. To samo tyczy się USG piersi, które można wykonać w ciąży. Jeśli stosowane są używki, należy z nich zrezygnować. Dieta powinna być zbilansowana, a aktywność fizyczna dostosowana do ewentualnych dolegliwości.
W pierwszym trymestrze wykonywane jest:
- Badanie podmiotowe i przedmiotowe, czyli wywiad i badanie pacjentki,
- Pomiar masy ciała, wzrostu, oszacowanie BMI,
- Oceniane jest ryzyko ciążowe, a także ryzyko pojawienia się depresji,
- Od maja 2026- poinformowanie przez lekarza o możliwości szczepień oraz edukacji przedporodowej u położnej POZ. Można ją rozpocząć od dowolnego momentu ciąży.
Ważnym momentem są badania prenatalne pierwszego trymestru. Wykonywane są między 11. a 14. tygodniem ciąży. Przyszła mama ma pobieraną krew oraz wykonywane USG. Oceniają one nie tylko rozwój płodu, ale także ryzyko wystąpienia wad genetycznych, np. wystąpienia zespołu Downa oraz ryzyko powikłań ciążowych. Zalecane są dla wszystkich kobiet w ciąży.
Badania krwi do 10. tygodnia ciąży
Według standardu opieki okołoporodowej już od maja 2026 roku każda kobieta ciężarna do 10. tygodnia powinna mieć wykonane:
- Badanie grupy krwi i czynnika Rh,
- Przeciwciała odpornościowe do antygenów krwinek czerwonych,
- Morfologia krwi
- Nowość- ferrytyna,
- Badanie moczu,
- Badanie obciążenia glukozą, test OGTT- jeśli istnieją czynniki ryzyka wystąpienia cukrzycy,
- Badanie VDRL- kiła,
- Badanie HIV,
- Badanie w kierunku WZW typu B i C- HCV i antygen HBs,
- Badanie w kierunku toksoplazmozy- przeciwciała “nowe i stare” – IgG i IgM
- Badanie TSH- kontrola tarczycy.
W wybranych przypadkach przy wskazaniach zdrowotnych wykonuje się dodatkowe badania. Są to np. parametry tarczycy- FT3 i FT4 lub badanie w kierunku cytomegalii (IgM i IgG).
Drugi trymestr: Czas na USG połówkowe i test obciążenia glukozą
Drugi trymestr jest nazywany tym najlepszym. Mijają mdłości i zmęczenie towarzyszące początkom ciąży (niestety nie u każdej kobiety), a także nie występują jeszcze dolegliwości trzeciego trymestru, takie jak ból pleców czy napinania brzuszka. To w tym trymestrze rodzice mają niemal 100% pewności co do płci malucha.
Na rutynowych wizytach w ciąży oceniane jest ciśnienie tętnicze krwi, masa ciała, zbierany jest wywiad oraz przeprowadzane jest badanie mamy. Sprawdzamy czy istnieją czynniki ryzyka w ciąży, a także przypominamy o możliwości odbycia edukacji przedporodowej u położnej POZ. Na tym etapie możliwe jest także wysłuchanie akcji serca dziecka. To niewątpliwie jeden z najbardziej wzruszających momentów w trakcie ciąży!
USG połówkowe – kiedy?
USG II trymestru wykonuje się między 18. a 22. tygodniem ciąży. To dokładnie połowa ciąży, stąd nazwa połówkowe. Jest kluczowym badaniem w ciąży. Umożliwia ocenę budowy dziecka. Badane są narządy wewnętrzne, takie jak mózg czy serduszko. Sprawdzana jest kompletność wszystkich narządów. Szacuje się ryzyko wad wrodzonych i chorób genetycznych. Sprawdzane jest łożysko oraz ilość wód płodowych. Taki full pakiet.
Badania w drugim trymestrze ciąży
Badań w drugim trymestrze jest mniej niż w pierwszym. Wykonujemy:
- Podstawowe, jakimi są morfologia krwi i badanie ogólne moczu,
- Badanie w kierunku toksoplazmozy u kobiet z ujemnym wynikiem w I trymestrze,
- Badanie OGTT- krzywa cukrowa w ciąży. Badanie obejmuje pobranie krwi x3- na czczo, 1 godzinę po wypiciu glukozy oraz 2 godziny po wypiciu glukozy. Rozrobioną glukozę w proszku należy wypić. Test umożliwia oszacowanie ryzyka cukrzycy ciążowej. Badanie wykonuje się między 24. a 28. tygodniem ciąży. Nie wykonujemy go jeśli kobieta ma rozpoznaną cukrzycę,
- Przeciwciała anty-D u kobiet Rh ujemnych. Badanie wykonujemy u mam, które mają ujemną grupę krwi.
Trzeci trymestr: Przygotowanie do porodu, GBS i KTG
Jest i on! Trzeci trymestr! Już tylko kilka tygodni dzieli przyszłą mamę od spotkania z maluszkiem. Wizyt w ciąży jest więcej. Zaczynają się pojawiać pierwsze objawy zbliżającego się porodu. Wyprawka jest już prawie skompletowana. Jeszcze tylko zrobić wszystkie badania i można rodzić!
W trzecim trymestrze ciąży, tak samo jak w poprzednich, będzie przeprowadzany wywiad, badanie mamy, oceniane ewentualne ryzyko ciążowe, pomiar masy ciała i ciśnienia tętniczego, akcji serca dziecka, a także edukacja przedporodowa.
Kobiety, które mają ujemną grupę krwi mają podawaną immunoglobulinę anty-D między 28. a 30. tygodniem ciąży. Jest to profilaktyka konfliktu serologicznego.
Mama może wykonać dodatkowo trzecie badanie prenatalne. Eksperci zalecają jego wykonanie, natomiast NFZ zazwyczaj go nie refunduje. Wykonuje się je między 28. a 32. tygodniem ciąży.W trzecim trymestrze mama ocenia ruchy dziecka, wykrywamy czynniki ryzyka wystąpienia i/lub nasilenia depresji. Wykonywane jest USG i KTG-ocena akcji serca, skurczów macicy i ruchów dziecka w jednym.
Po 40. tygodniu ciąży, jeśli poród się nie rozpocznie, przy prawidłowym wyniku KTG i USG oraz przy prawidłowym odczuwaniu ruchów dziecka– kolejne badanie powinno nastąpić za 7 dni, z ponownym KTG i USG. Poród powinien odbyć się do 42. tygodnia ciąży.
Konsultacja anestezjologiczna
Zgodnie z nowym rozporządzeniem od maja 2026 każda ciężarna powinna odbyć konsultację anestezjologiczną, jeśli będzie decydować się na łagodzenie bólu porodowego z zastosowaniem analgezji regionalnej, czyli znieczulenia.
To krok milowy w poprawie komfortu rodzących. Powinna się odbyć między 33. a 37. tygodniem ciąży. Może również być przeprowadzona później, ale im wcześniej tym lepiej. Nie wiemy kiedy poród może się rozpocząć.
Badania laboratoryjne w ciąży – krew i badanie GBS w ciąży
Ostatnie tygodnie przed porodem bywają stresujące, dlatego łatwo coś przeoczyć. Do szpitala należy zabrać najnowsze badania krwi, a także wymaz GBS. Polega on na wykryciu bakterii w drogach rodnych i odbycie. Jeśli wynik będzie dodatni, w czasie porodu będzie podawany antybiotyk. Posiew powinien być wykonany między 35. a 37. tygodniem ciąży.
Z krwi wykonywane są:
- Morfologia krwi i badanie ogólne moczu,
- Badanie antygenu HBs,
- Badanie HIV,
- Badanie VDRL i HCV u kobiet ze zwiększonym ryzykiem zakażenia.
Zapis KTG w ciąży – kiedy pierwszy raz?
Według rozporządzenia pierwsze badanie KTG powinno się odbyć po 40. tygodniu ciąży. Jednak jeśli istnieją czynniki ryzyka lub sytuacje nagłe, takie jak brak odczuwania ruchów dziecka- położna wykonuje KTG szybciej.
W praktyce jest różnie. W zależności od lekarza, placówki czy prowadzenia ciąży prywatnie/na NFZ badanie może być wykonywane wcześniej.
Rola położnej POZ w trakcie ciąży – o czym warto porozmawiać już teraz?
Edukacja przedporodowa z położną jest ważnym punktem przygotowania do porodu, opieki nad noworodkiem, połogu, a także samej ciąży. Wybór położnej POZ jest najczęściej prosty, bowiem jest ona dostępna w placówce podstawowej opieki zdrowotnej do której należymy lub tej, w której prowadzimy ciążę.
Edukacja przedporodowa obejmuje darmowe zajęcia z położną. Poruszone będą najważniejsze tematy, ale warto przygotować swoje pytania, które nas nurtują. Te spotkania mają nie tylko edukować, ale i być wsparciem w tak wyjątkowym czasie. Warto zapytać o kwestie związane z karmieniem piersią, ćwiczenia w porodzie czy pierwszą pomoc u noworodka.
Gdzie prowadzić ciążę? Przychodnia NFZ vs gabinet prywatny
Każda kobieta chciałaby być zaopiekowana jak najlepiej, zwłaszcza w tak szczególnym czasie. Wiele zależy od lekarza i położnej, a nie tego, czy wizyta odbywa się prywatnie lub na fundusz.
Opinie dotyczące prowadzenia ciąży na NFZ są różne. Prywatnie też nie zawsze jest kolorowo. Plusy NFZ to bez wątpienia to, że koszt wizyty pokrywają składki, więc dodatkowe koszty są znikome. Terminy ciężarnym na wizyty u lekarza też się skracają. Wyznaczona wizyta musi się odbyć w ciągu 7 dni.
Wizyty komercyjne wiążą się z większymi kosztami. Do tego dochodzą badania, leki, suplementy i dodatkowe kontrole. Koszt prowadzenia ciąży prywatnie sięga kilku tysięcy złotych.
Warto pamiętać, że standard opieki okołoporodowej obowiązuje wszędzie. Kobiety powinny mieć wykonane wszystkie kontrole, badania czy konsultacje zgodnie z nim. Nie ma znaczenia czy prywatnie czy na NFZ, opieka powinna być ujednolicona.
Czym się kierować przy wyborze? Przede wszystkim lekarzem, u którego mamy prowadzić ciążę. Musimy mieć do niego zaufanie. Często kobiety decydują się na opiekę hybrydową- część wizyt prywatnie, część na fundusz. Osobista dygresja ode mnie, ponieważ pracowałam zarówno w gabinecie prywatnym jak i na NFZ- przy dobrym lekarzu ciąża na NFZ może być nawet lepiej prowadzona niż komercyjnie. Często Ci sami lekarze, którzy przyjmują prywatnie, pracują także na fundusz.
Co zabrać na każdą wizytę kontrolną? Niezbędnik ciężarnej
Wyprawka na wizyty do lekarza, o czym musimy pamiętać? Najważniejszym elementem jest karta przebiegu ciąży. To w niej wpisujemy wyniki, badania, zalecenia, leki, pomiary… Wszystkie najbardziej istotne informacje w jednym miejscu. Karta powinna być zabierana na każdą wizytę kontrolną w ciąży.
Kolejnym ważnym dokumentem są wyniki badań w ciąży. Mowa tu o wynikach krwi, moczu, wymazów czy badań prenatalnych, a także konsultacjach u innych specjalistów lub wypisów ze szpitala. Wszystkie te informacje będą odnotowane w dokumentacji medycznej i/lub karcie ciąży.
Dokumenty do ginekologa dostarczamy na bieżąco. Nie trzeba zabierać całej teczki na każdą wizytę- wystarczy mieć ze sobą te najnowsze lub te, których nie pokazywaliśmy jeszcze osobie prowadzącej naszą ciążę. Morfologia z września nie będzie nam potrzebna w lutym. Już została odnotowana w karcie ciąży.
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Tworzy warstwę ochronną na powierzchni błony śluzowej. Dzięki temu intensywnie nawilża i chroni ją p...
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
Bibliografia:
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 23 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. STANDARD ORGANIZACYJNY OPIEKI ZDROWOTNEJ W PODMIOTACH WYKONUJĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ LECZNICZĄ UDZIELAJĄCYCH ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W ZAKRESIE OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ.