Ulewanie a refluks, słowem wstępu
Refluks żołądkowo-przełykowy z medycznego punktu widzenia oznacza odpływ treści żołądkowej do przełyku.
🟢Ulewania dotyczą znacznej większości zdrowych niemowląt i charakteryzują się częstym cofaniem niewielkich ilości pokarmu, zwykle bez zaburzeń przyrostu masy i bez pobocznych dolegliwości.
Ulewanie twarożkiem, wodą, na żółto? Sprawdź, co „mówi” Ci Twoje dziecko!
🔴Z kolei choroba refluksowa przełyku (GERD) występuje średnio u 1 na 500 niemowląt i rozpoznawana jest wtedy, gdy cofanie treści wiąże się z nasilonymi objawami tj.:
- ból,
- drażliwość,
- krwawienia,
- kaszel,
- bezdechy
lub prowadzi do powikłań, np. zaburzeń odżywienia i słabego przyrostu masy ciała.
Szczególnie narażone na refluks są wcześniaki, zwłaszcza urodzone przed 34. tygodniem ciąży. Jest to związane z niedojrzałością układu pokarmowego i zaburzeniami napięcia mięśniowego, które dotyczą również dolnego zwieracza przełyku.
Refluks u niemowlaka a dieta matki to nadal niewyjaśnione zagadnienie, dlatego mamy karmiące piersią często zadają sobie pytanie czy przy stwierdzonym refluksie u ich dzieci nadal powinny proponować swoje mleko? Odpowiedź może być zaskakująca.
Czy dieta matki może nasilić refluks u niemowlaka?
Dieta eliminacyjna matki karmiącej piersią nie powinna być rutynowo zalecana przy refluksie.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Niestety, w polskiej medycynie wciąż bardzo powszechne jest stosowanie przez matki karmiące piersią diet eliminacyjnych bez istotnych wskazań, co jest szkodliwą praktyką. Takie podejście można spotkać zarówno w gabinetach lekarskich, podczas wizyt położnych, jak i w przestrzeni internetowej.
Ponad 27% matek w badaniu przeprowadzonym na 1500 kobietach przez Centrum Nauki o Laktacji stosowało dietę eliminacyjną z uwagi na nadmierne ulewanie (tzw. regurgitacje) dziecka.
Kiedy niemowlę jest niespokojne, płaczliwe, ulewa pokarm czy wykazuje inne, zazwyczaj fizjologiczne objawy, młodzi rodzice niepokoją się i szukają wyjaśnień. Wówczas dość łatwo i przekonująco sugeruje im się, że przyczyną problemów są rzekome alergeny obecne w diecie matki.
W efekcie wiele kobiet, chcąc chronić swoje dziecko i zapewnić mu komfort, decyduje się na restrykcyjne diety eliminacyjne. Prowadzi to jednak do zubożenia ich jadłospisu o wartościowe składniki szczególnie potrzebne w okresie karmienia piersią oraz do narażenia na negatywne konsekwencje zdrowotne – zarówno fizyczne, jak i psychiczne.
Co pokazują badania?
Na ten moment brakuje dużych, randomizowanych badań kontrolowanych oceniających wykluczenie wyłącznie mleka u matek karmiących w celu leczenia potwierdzonego refluksu u niemowląt.
🟡Dowody naukowe wspierające rutynowe unikanie mleka krowiego przez matki są ograniczone – wiele zaleceń opiera się na badaniach małej skali bądź obserwacjach klinicznych (McWilliam i in. 2023).
🟠Istnieją badania, których wyniki potwierdzają skuteczność eliminacji białek mleka krowiego z diety kobiety karmiącej piersią u dzieci z podejrzeniem refluksu, jednak tylko w przypadku stwierdzonej już wcześniej alergii na białka mleka krowiego (Borrelli i in. 2012). Cytowane badanie dotyczyło obserwacji zaledwie 17 dzieci, co dodatkowo pozwala stwierdzić, że wnioski z niego płynące powinny zostać zweryfikowane w badaniach na szerszą skalę.
🟢Autorzy przeglądów literatury konkludują, że badania kliniczne nie zawsze potwierdzają korzyści z rutynowego wykluczania białka mleka krowiego u matek w przypadku nieskomplikowanych objawów (np. wyłączne ulewanie). Zalecają stosować dietę eliminacyjną tylko w przypadkach dobrze uzasadnionych (objawy sugerujące objawy alergii na białka mleka krowiego, jak np. zmiany skórne) i przeprowadzać ją krótko, monitorując efekt (Gelsomino i in. 2024).
W badaniach podkreśla się ryzyko wystąpienia niedoborów pokarmowych u matki, która bez potrzeby, długotrwale eliminuje mleko ze swojej diety (McWilliam i in. 2023).
🔵Istnieją też badania i przeglądy sugerujące związek pomiędzy występowaniem alergii na białka mleka krowiego z nasilonymi objawami refluksu u części niemowląt (Farahmand i in. 2011; Borrelli i in. 2012), ale nie ma dowodów by profilaktyczne stosowanie diety bezmlecznej przez każdą mamę ulewającego niemowlaka przynosiło korzyści. Zamiast tego lekarze zalecają indywidualne podejście do każdego małego pacjenta, oparte na dokładnej obserwacji.
Kiedy matka powinna stosować dietę eliminacyjną?
Może być rozważona krótkotrwała (zwykle trwająca 2-4 tygodnie) eliminacja z diety matki karmiącej piersią białek mleka krowiego, to znaczy nabiału, ale również innych produktów spożywczych zawierających mleko w swoim składzie.
Należy przy tym monitorować stan odżywienia matki, zbilansowanie jadłospisu w wapń i witaminę D przy pomocy suplementów diety oraz stan odżywienia dziecka.
Eliminację podejmujemy jednak tylko wtedy, gdy istnieje kliniczne podejrzenie alergii na białko mleka krowiego, czyli gdy do objawów refluksowych dołączają typowe cechy alergii.
Należą do nich np.
- stolce z domieszką krwi,
- objawy atopowego zapalenia skóry,
- utrata masy ciała,
- objawy sugerujące zapalenie jelit.
Refluks a alergia na białko mleka krowiego
Zarówno refluks, jak i alergia na białka mleka krowiego, mogą powodować podobne, nakładające się na siebie objawy, takie jak
- ulewanie,
- wymioty,
- dyskomfort,
- płaczliwość czy pobudzenie.
Dlatego kluczowe jest rozpoznanie faktycznego problemu.
U niemowląt karmionych piersią refluks jest rzadko powodowany przez alergię na białka mleka krowiego, ale kluczowa jest dokładna analiza problemu.
✔️Jeśli w okresie stosowania diety bezmlecznej widzi się znaczącą poprawę, po 2-4 tygodniach pod kontrolą lekarza wykonuje się tzw. próbę prowokacji. Polega ona na ponownym, kontrolowanym wprowadzeniu nabiału do Twojej diety, aby sprawdzić czy rzeczywiście nie wpływa negatywnie na dziecko.
❌Jeśli nie zauważa się poprawy po dobrze przeprowadzonej eliminacji zaleca się przerwać dietę wykluczającą białka mleka, aby nie doprowadzać do niepotrzebnych niedoborów pokarmowych i dalej badać przyczynę objawów.
Podsumowując, jeśli refluks u niemowlęcia nie jest spowodowany alergią na białka mleka krowiego, w diecie matki karmiącej piersią może być obecny nabiał i inne produkty spożywcze zawierające białka mleka.
Jak karmić malucha z refluksem?
Poniższe zasady zebrane w punktach mogą pomóc podczas refluksu u niemowlaka karmionego piersią:
- częstsze przystawianie dziecka do piersi (8 razy na dobę, obie piersi/karmienie),
- odpowiednia, stabilna pozycja przystawiania do piersi, np. asymmetric latch (przystawienie, w którym dziecko chwyta większą część otoczki brodawki od dołu, a jego nosek jest odchylony od piersi,
- możliwe jest włączenie preparatów do zagęszczania mleka kobiecego lub mieszanki mlekozastępczej (z oznaczeniem AR), które mogą widocznie zmniejszyć ulewania, ale nie wyleczą refluksu,
- utrzymywanie dziecka w pozycji pionowej przez około pół godziny po karmieniu,
- podniesienie wezgłowia – lekkie uniesienie materaca w łóżeczku pod głową dziecka (np. przez podłożenie książek pod nogi łóżeczka, nigdy poduszek pod głowę), gdy dziecko leży bądź śpi po karmieniu,
- ułożenie niemowlęcia podczas snu na lewym boku, ale tylko gdy dziecko śpi pod nadzorem rodzica/opiekuna (np. podczas drzemki w ciągu dnia); na sen nocny układamy dziecko płasko na pleckach, aby nie stwarzać ryzyka nagłej śmierci łóżeczkowej,
- włączenie bezpośrednio przed karmieniem preparatów zmniejszających dolegliwości związane z refluksem, np. syropy przeciwrefluksowe, które dzięki lepkiej, zdolnej do przylegania formule tworzą barierę ochronną na błonie śluzowej przełyku,
- unikanie przy refluksie u starszego niemowlaka (po 6. miesiącu życia, to znaczy po rozpoczęciu rozszerzania diety) podawania soków przecierowych oraz słodyczy na bazie czekolady, które mogą wywoływać objawy refluksowe.
Problemy brzuszkowe u maluszka?
Roztwór doustny przeznaczony do objawowego leczenia wszystkich stanów związanych z refluksem żołądko...
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Krople enzymatyczne z laktazą kwaśną i neutralną.
Wskazany w leczeniu przewlekłych zaparć, kamieni kałowych.
Wskazane do krótkotrwałego leczenia sporadycznych zaparć.
Najważniejsze wnioski dla rodziców dzieci z refluksem
Dieta mamy a refluks dziecka? Wpływ jest niewielki.
W większości przypadków nie ma potrzeby, abyś rezygnowała z nabiału i innych produktów, jeśli refluks u maluszka nie jest powiązany z alergią.
Kiedy dieta eliminacyjna ma sens?
Tylko wtedy, gdy oprócz ulewania występują inne objawy alergii na białka mleka krowiego (np. zmiany skórne, krew w stolcu). Taką dietę wprowadza się zawsze pod kontrolą lekarza na okres 2-4 tygodni.
Co pomaga najbardziej?
Zanim pomyślisz o diecie, skup się na technice karmienia. Częstsze, a mniejsze porcje, odpowiednia pozycja, odbijanie i noszenie w pionie po jedzeniu to proste metody, które często przynoszą największą ulgę.
Karmienie piersią jest najlepsze. Nawet przy refluksie mleko mamy jest najcenniejszym pokarmem. Nie rezygnuj z karmienia piersią – to najlepsze, co możesz dać swojemu dziecku.
Dla mamy po porodzie
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Silikonowy żel na rany i blizny
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Nehring-Gugulska, M., Krauze, A., Godyń-Myśliwy, Z., Popiel, M., & Bębenek, D. (2023). Stosowanie diety eliminacyjnej przez polskie matki karmiące piersią w świetle aktualnej wiedzy. Pediatria po Dyplomie, 6, 57-65.
Bielecki, I., Mniszek, J., & Woś, H. (2004). Aspekty laryngologiczne refluksu żołądkowo-przełykowego u dzieci. Chirurgia Polska, 6(1), 51-63.
Al-Beltagi, M., Saeed, N. K., Bediwy, A. S., & Elbeltagi, R. (2022). Cow’s milk-induced gastrointestinal disorders: From infancy to adulthood. World Journal of Clinical Pediatrics, 11(6), 437.
Kaczmarski, M., Semeniuk, J., Sidor, K., Wasilewska, J., & Nowowiejska, B. (2007). Zarzucanie treści żołądkowej i/lub dwunastniczej do przełyku u pacjentów w wieku rozwojowym a skuteczność stosowanej terapii. Przegl Gastroenterol, 2, 5-12.
Rosen, R., Vandenplas, Y., Singendonk, M., Cabana, M., DiLorenzo, C., et al. (2018). Pediatric gastroesophageal reflux clinical practice guidelines: joint recommendations of the North American Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition and the European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 66(3), 516-554.
Salvatore, S., Agosti, M., Baldassarre, M. E., D’Auria, E., Pensabene, L., Nosetti, L., & Vandenplas, Y. (2021). Cow’s milk allergy or gastroesophageal reflux disease—Can we solve the dilemma in infants?. Nutrients, 13(2), 297.
Baird, D. C., Harker, D. J., & Karmes, A. S. (2015). Diagnosis and treatment of gastroesophageal reflux in infants and children. American Family Physician, 92(8), 705-717.
McWilliam, V., Netting, M. J., Volders, E., Palmer, D. J., & WAO DRACMA Guideline Group (2023). World Allergy Organization (WAO) Diagnosis and Rationale for Action against Cow’s Milk Allergy (DRACMA) guidelines update – X – Breastfeeding a baby with cow’s milk allergy. The World Allergy Organization Journal, 16(11), 100830.
Borrelli, O., Mancini, V., Thapar, N., Giorgio, V., Elawad, M., Hill, S., Shah, N., & Lindley, K. J. (2012). Cow’s milk challenge increases weakly acidic reflux in children with cow’s milk allergy and gastroesophageal reflux disease. The Journal of Pediatrics, 161(3), 476–481.e1.
Gelsomino, M., Liotti, L., Barni, S., Mori, F., Giovannini, M., Mastrorilli, C., Pecoraro, L., Saretta, F., Castagnoli, R., Arasi, S., Klain, A., Giudice, M. M. D., & Novembre, E. (2024). Elimination Diets in Lactating Mothers of Infants with Food Allergy. Nutrients, 16(14), 2317.
Farahmand, F., Najafi, M., Ataee, P., Modarresi, V., Shahraki, T., & Rezaei, N. (2011). Cow’s Milk Allergy among Children with Gastroesophageal Reflux Disease. Gut and Liver, 5(3), 298–301.