Kaki – pochodzenie, skład i wartości odżywcze
Persymona powszechnie znana jako kaki, to owoc z drzewa hurma wschodnia z rodziny hebankowatych (Ebenaceae). Kaki uprawia się ją głównie:
- w krajach Azji Wschodniej, takich jak Chiny, Korea Południowa i Japonia,
- także w Brazylii,
- w rejonie Morza Śródziemnego m.in. w Hiszpanii, Włoszech i Izraelu.
🔋Kaki należy do owoców o stosunkowo wysokiej wartości energetycznej – dostarcza około 70 kcal na 100 g, co wynika przede wszystkim z naturalnej zawartości węglowodanów.
💧Owoc ten w dużej mierze złożony jest z wody, która stanowi blisko 80% jego masy.
Przykładowa wartość odżywcza jednego średniego owocu kaki (około 170 g) przedstawia się następująco:
- 119 kcal,
- 0,99 g białka,
- 0,32 g tłuszczu,
- 31,62 g węglowodanów, w tym 21,25 g cukrów prostych,
- 6,12 g błonnika pokarmowego.
Kaki charakteryzuje się niskim indeksem glikemicznym (IG 50), ale jednocześnie ma średni ładunek glikemiczny (ŁG 15,8).
✨Persymona dostarcza także wielu cennych witamin i minerałów, szczególnie zasobna jest w witaminę A, C oraz ważne pierwiastki śladowe, takie jak mangan i miedź.
Owoce te zwracają uwagę wysoką zawartością substancji bioaktywnych, wśród których wymienia się przede wszystkim witaminę C, karotenoidy, polifenole, błonnik pokarmowy oraz składniki mineralne.
Od kiedy można podawać kaki dziecku?
Kaki można wprowadzić do diety niemowlęcia od początku rozszerzania diety, czyli w tym samym okresie, w którym pojawiają się inne owoce.
Owoce mogą być proponowane codziennie, w różnych formach np. na surowo, gotowane, duszone czy pieczone, pod warunkiem, że ich konsystencja jest dostosowana do etapu rozwoju dziecka.
🚨Owoce egzotyczne, takie jak kaki, warto jednak traktować jako dodatek, podawany nieco później, tak aby dziecko podczas rozszerzania diety najpierw poznało bardziej podstawowe i lokalne owoce, a także owoce jagodowe (poza sezonem warto sięgać po mrożone).
Kaki najlepiej serwować w formie miękkich cząstek lub jako dodatek do posiłków, tak aby ułatwić bezpieczne jedzenie czy możliwość samodzielnego chwytania.
Kiedy nie podawać kaki dziecku? Przeciwwskazania
Choć kaki jest wartościowym owocem, nie zawsze będzie odpowiednim wyborem dla każdego dziecka.
✖️Przede wszystkim nie należy podawać go dzieciom z potwierdzoną alergią na ten owoc.
✖️Ostrożność jest wskazana również u dzieci, które mają zaburzenia gospodarki węglowodanowej (np. hiperglikemię, insulinooporność, cukrzycę).
Kaki zawiera naturalnie występujące cukry proste, dlatego owoc ten powinien być podawany w małych porcjach i zawsze jako element zbilansowanego posiłku.
Właściwości zdrowotne kaki – dlaczego warto je jeść?
Kaki jest bogate w polifenole, taniny, karotenoidy i błonnik, co przekłada się na jego liczne właściwości prozdrowotne. Polifenole takie jak kwas galusowy czy kwercetyna wykazują silne działanie antyoksydacyjne, wspomagając neutralizację wolnych rodników i ograniczenie stresu oksydacyjnego.
W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych wykazano, że kaki może poprawiać profil lipidowy, obniżać poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów oraz zmniejszać nasilenie uszkodzeń oksydacyjnych, co sugeruje jego potencjalną rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.
W tych samych modelach wykazano również, że obecne w kaki proantocyjanidyny obniżają poziom glukozy we krwi i redukują jej wchłanianie z przewodu pokarmowego, co może wpływać ochronnie na rozwój cukrzycy typu 2.
Dodatkowo, badania in vitro wskazują, że ekstrakty z kaki mogą hamować proliferację (namnażanie) komórek nowotworowych różnych typów, m.in. raka prostaty, piersi czy trzustki. Choć obserwacje te są obiecujące, dotyczą głównie badań przedklinicznych, dlatego ich zastosowanie w praktyce żywieniowej człowieka wymaga dalszych analiz.
Bibliografia:
- https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169941/nutrients
- Ochmian I, Yordanov A, Mijowska K, Chełpiński P. Wpływ przechowywania owoców persymony (Diospyros kaki) w warunkach shelf life na wybrane cechy fizyczne i skład chemiczny. Żywność Nauka Technologia Jakość. 2016
- Chen XN, Fan JF, Yue X, Wu XR, Li LT. Radical scavenging activity and phenolic compounds in persimmon (Diospyros kaki L. cv. Mopan). J Food Sci. 2007;72(1):C24–C28.
- Lee YA, Cho EJ, Yokozawa T. Effects of proanthocyanidin preparations on hyperlipidemia and other biomarkers in mouse model of type 2 diabetes. J Agric Food Chem. 2008;56(17):7781–7789.
- Matsumoto K, Watanabe Y, Ohya M, Yokoyama S. Young persimmon fruits prevent the rise in plasma lipids in a diet-induced murine obesity model. Biol Pharm Bull. 2006;29(12):2532–2535.
- Butt MS, Sultan MT, Aziz M, Naz A, Ahmed W, Kumar N, Imran M. Persimmon (Diospyros kaki) fruit: hidden phytochemicals and health claims. EXCLI J. 2015;14:542–561.
- Dorgan JF, Sowell A, Swanson CA, Potischman N, Miller R, Schussler N, Stephenson HE Jr. Relationships of serum carotenoids, retinol, alpha-tocopherol, and selenium with breast cancer risk: results from a prospective study in Columbia, Missouri (United States). Cancer Causes Control. 1998 Jan;9(1):89-97.
- Giordani E, Doumett S, Nin S, Del Bubba M. Selected primary and secondary metabolites in fresh persimmon (Diospyros kaki Thunb.): a review of analytical methods and current knowledge of fruit composition and health benefits. Food Res Int. 2011;44(7):1752–1767.