- Refluks niemowlęcy może pośrednio wpływać na rozwój poprzez utrwalanie napięcia i unikanie niektórych pozycji, ale sam w sobie rzadko prowadzi do trwałych zaburzeń.
- Refluks nie powoduje autyzmu, choć badania pokazują, że dzieci w spektrum częściej mają współistniejące problemy żołądkowo-jelitowe.
- Większość dzieci z refluksem rozwija się prawidłowo, jeśli objawy są monitorowane, a pielęgnacja i ewentualne leczenie pomagają ograniczyć napięcie i ból.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Jak refluks wpływa na ciało niemowlęcia?
Gdy cofająca się treść żołądkowa podrażnia przełyk, niemowlę może wyginać się do tyłu i prężyć. Refluks uaktywnia receptory czuciowe, które przekazują informacje do układu nerwowego, uruchamiającego reakcję obronną. Jednym z jej przejawów jest zwiększenie napięcia mięśniowego.
Niemowlę napina brzuch, klatkę piersiową i szyję. Taka pozycja często przynosi chwilową ulgę, bo zmienia ciśnienie w jamie brzusznej i ułożenie przełyku, a czasem po prostu odciąga uwagę dziecka od dyskomfortu.
Z perspektywy rozwoju ruchowego to jednak ustawienie oparte bardziej na wyproście niż na swobodnym zginaniu i rotacji, czyli tych ruchach, które są fundamentem późniejszego pełzania, czworakowania i stabilnego siadania.
Refluks niemowlęcy i asymetria ustawienia głowy
Refluks niemowlęcy może sprzyjać utrwalaniu asymetrii ustawienia głowy.
Jeśli dziecko często reaguje na dyskomfort wzmożonym napięciem i prężeniem, te zachowania mogą powodować nierównomierną pracę mięśni po obu stronach szyi. W efekcie jedna strona bywa stale bardziej aktywna, a druga mniej angażowana, co z czasem może ograniczać swobodną rotację głowy. Maluch chętniej patrzy wtedy w jedną stronę, trudniej obraca głowę w przeciwnym kierunku i szybciej się denerwuje przy próbie zmiany ustawienia.
Pionizacja dziecka z refluksem
Pionizacja dziecka nie zawsze oznacza, że jest na nią gotowe. Być może to tylko sposób na zmniejszenie dyskomfortu
Dziecko z nasilonym refluksem często lepiej czuje się w pozycji pionowej. Grawitacja zmniejsza cofanie treści żołądkowej, więc noszenie, podparcie w siadzie czy wyższe ustawienie tułowia po prostu przynoszą mu ulgę. Dziecko może również próbować samodzielnie siadać lub wstawać. Ale nie zawsze jest to równoznaczne z tym, że układ nerwowy i mięśnie niemowlaka są gotowe na kolejny etap rozwoju.
Refluks niemowlęcy często wzmaga u maluchów wyraźną niechęć do leżenia na plecach. U wielu dzieci ta pozycja nasila objawy, więc zaczynają protestować, wiercić się i płakać. Rodzice reagują na to noszeniem i pionizacją, bo dziecko uspokaja się na rękach. To logiczne i opiekuńcze.
Pamiętaj jednak, że jeśli większość dnia dziecko spędza w pionie, a mało czasu leży, to rzadziej ćwiczy ruchy, które budują bazę motoryczną, czyli przenoszenie ciężaru, pracę łopatek, rotację tułowia i aktywność mięśni brzucha.
Refluks u niemowląt a chodzenie na palcach
W aktualnej literaturze medycznej nie ma badań, które potwierdzałyby bezpośrednią zależność między refluksem niemowlęcym a chodzeniem na palcach.
Z perspektywy fizjoterapeutycznej można bardzo zachowawczo powiedzieć, że jeśli refluks u niemowląt prowadzi do przewlekłego napięcia całego ciała i preferencji postawy wyprostnej, to teoretycznie może on współwystępować z tendencją do chodzenia na palcach w okresie nauki chodu. Szczególnie jeśli ciało dziecka jeszcze nie jest gotowe do przemieszczania się.
Refluks niemowlęcy i spektrum autyzmu – czy mają związek?
Dzieci w spektrum autyzmu znacznie częściej doświadczają problemów żołądkowo-jelitowych, w tym refluksu. Natomiast refluks nie jest przyczyną neuroatypowości.
Przeglądy systematyczne publikowane w ostatnich latach [1] zwracają uwagę na to, że u osób z ASD częściej diagnozuje się refluks żołądkowo-przełykowy, zaparcia czy bóle brzucha, ale traktuje się to wyłącznie jako współwystępowanie ASD i refluksu.
Refluks nie jest również wczesnym objawem autyzmu. Jeżeli jednak oprócz utrzymujących się problemów gastroenterologicznych pojawiają się po 16–18 miesiącu życia wyraźne trudności w kontakcie wzrokowym, reagowaniu na imię, gestach wskazywania czy rozwoju komunikacji, wtedy warto skonsultować się z pediatrą.
Czy refluks może opóźniać rozwój mowy u malucha?
Nie ma danych, które uzasadniałyby traktowanie refluksu jako bezpośredniej przyczyny problemów z rozwojem mowy.
Natomiast ból i pieczenie w obrębie przełyku mogą sprawiać, że dziecko rzadziej gaworzy, ponieważ wokalizacja wiąże się ze zmianą ciśnienia w jamie brzusznej i klatce piersiowej, a to może nasilać dyskomfort. Jeśli dodatkowo refluks u niemowląt jest intensywny i częsty, kwaśna treść żołądkowa może dodatkowo podrażniać błonę śluzową gardła i krtani.
Jakie są skutki nieleczonego refluksu u niemowląt?
Nieleczony przez długi czas refluks niemowlęcy może powodować równie długo utrzymujące się:
- Wolniejsze przybieranie na wadze, ponieważ maluch kojarzy jedzenie z dyskomfortem i może jeść mniej oraz przerywać karmienie.
- Zaburzenia snu, czyli częste wybudzenia i trudności z zasypianiem.
- Rozdrażnienie i większa płaczliwość.
- Podrażnienie przełyku i gardła, które mogą wywołać chrypkę, kaszel lub trudności przy połykaniu.
- Unikanie leżenia na brzuchu.
W jaki sposób ulżyć maluszkowi w refluksie?
Jeśli widzisz, że Twój maluszek się męczy, pierwszym krokiem powinna być konsultacja pediatryczna. W łagodniejszych przypadkach zapisze on preparaty z alginianami w formie syropu, które tworzą w żołądku warstwę ochronną i ograniczają cofanie treści pokarmowej. Leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego wprowadza się wyłącznie przy rozpoznanej chorobie refluksowej.
Po karmieniu trzymaj dziecko pionowo przez około 20–30 minut, dbając o lekkie zgięcie w biodrach i zaokrąglenie pleców, bez prowokowania przeprostu.
Wspieraj również pozycje niskie, ale dostosowując je do możliwości dziecka. Leżenie na brzuchu maluch może praktykować krócej i w modyfikowanych warunkach, na przykład na klatce piersiowej rodzica. Nie przyspieszaj siadania ani pionizacji tylko dlatego, że w tych pozycjach objawy są mniej nasilone.
Droga Mamo, nie martw się. W większości przypadków refluks u niemowląt ustępuje wraz z dojrzewaniem przewodu pokarmowego (mniej więcej do 1. roku życia).
Problemy brzuszkowe u maluszka?
Roztwór doustny przeznaczony do objawowego leczenia wszystkich stanów związanych z refluksem żołądko...
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Krople enzymatyczne z laktazą kwaśną i neutralną.
Wskazany w leczeniu przewlekłych zaparć, kamieni kałowych.
Wskazane do krótkotrwałego leczenia sporadycznych zaparć.
Źródła:
- Madra M., Ringel R., Margolis K., Gastrointestinal issues and Autism Spectrum Disorder, Child Adolesc Psychiatr Clin N Am. 2021.