*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Czym jest półpasiec?
Półpasiec jest chorobą wywoływaną przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca – Varicella Zoster Virus (VZV). To ponowna forma zakażenia VZV, po wcześniej przebytej ospie wietrznej.
W przypadku obniżonej odporności organizmu wirus ospy wietrznej i półpaśca może ulec reaktywacji. Nie namnaża się we krwi, więc ryzyko na zarażenie się dziecka od mamy jeszcze w trakcie ciąży jest bardzo małe. Wrodzona ospa wietrzna występuje bardzo rzadko.
Czynniki ryzyka zachorowania na półpasiec w ciąży
Obniżona odporność ma niewątpliwie duży wpływ na możliwość zachorowania. Występuje np. u ciężarnych:
- zakażonych wirusem HIV,
- przyjmujących leki immunosupresyjne (czyli jest po przeszczepie narządu),
- chorujących na nowotwór złośliwy.
Jak widzimy, są to sytuacje bardzo rzadkie, tak samo jak ryzyko wystąpienia półpaśca w ciąży. Łatwiej zachorować na ospę wietrzną, choć i tu ryzyko jest niewielkie, bo większość z nas przechorowała ją w dzieciństwie, a część mogła być zaszczepiona.
Objawy półpaśca w ciąży
Półpasiec w ciąży objawia się klasycznie, występowaniem zmian skórnych.
- Na samym początku skóra swędzi, co powoduje drapanie skóry przez ciężarną w celu złagodzenia dolegliwości
- Następnie pojawia się wysypka, w konsekwencji prowadząc do występowania pęcherzyków w różnych częściach ciała.
- Po zagojeniu się w miejscach pęcherzyków pojawiają się strupy, a potem mogą pojawić się przebarwienia.
Cały proces trwa około 2-4 tygodnie. Zmiany występują najczęściej w okolicy tułowia, ale mogą wystąpić w obrębie całego ciała.
Świąd i ból mogą występować w trakcie całego przebiegu zakażenia, jak i po nim.
Rzadko występują objawy inne niż wysypka i pęcherzyki, ewentualnie zdarza się gorączka.
Powikłania półpaśca w ciąży
Najczęstszym powikłaniem półpaśca jest neuralgia postherpetyczna (popółpaścowa). Brzmi jak czarna magia, ale mówiąc prostym językiem, jest to uporczywy ból w miejscu występowania wysypki. Czas trwania jest różny, zależny od przebiegu choroby. Najczęściej trwa 1-2 miesiące.
Czy półpasiec jest groźny dla noworodka?
Jeśli mówimy o możliwych powikłaniach półpaśca w ciąży dla dziecka, to zakażenie VZV u mamy w drugiej połowie ciąży może zwiększać ryzyko zachorowania dziecka na półpasiec po urodzeniu w pierwszych latach życia.
Wirus może powodować uszczerbek na zdrowiu dziecka jeszcze w życiu płodowym, jeśli mama nie była szczepiona ani nie chorowała na ospę wietrzną wcześniej, czyli wtedy ma zakażenie pierwotne tym wirusem.
Jeśli kobieta zachoruje na półpasiec w dowolnym trymestrze ciąży, ryzyko zakażenia dziecka jest nieduże, tak samo jak komplikacje w związku z ewentualnym zachorowaniem.
Leczenie półpaśca w ciąży
Przedstawmy sytuację w ten sposób – jeśli stan ogólny ciężarnej jest ustabilizowany, to sama ciąża nie jest wskazaniem do leczenia przeciwwirusowego.
Wdrażamy je gdy stan ciężarnej tego wymaga, czyli świąd jest nasilony, choroba występuje u kobiety z obniżoną odpornością, a także, aby zmniejszyć ból w miejscach z pęcherzykami na ciele.
Stosujemy również leki zmniejszające swędzenie skóry oraz paracetamol. To lek przeciwbólowy i bezpieczny w ciąży. Nie warto zwlekać z konsultacją lekarską jak i samym leczeniem! Już po ok. 2 tygodniach stan powinien być ustabilizowany.
Po przechorowaniu półpaśca w ciąży należy regularnie kontrolować swoją kondycję zdrowotną, jak i stan zdrowia i rozwój dziecka, jeszcze w brzuszku. Możliwe są częstsze wizyty i kontrole w badaniu USG, a Ty sama obserwuj się pod kątem wystąpienia powikłań.
Profilaktyka półpaśca
Najlepszą profilaktyką są szczepienia. Szczepionka na ospę wietrzną (przeciwko VZV) nie jest jednak dozwolona w ciąży.
Najlepiej zaszczepić się minimum 3 miesiące przed planowaniem starań. Będzie to również profilaktyka na ewentualną kolejną ciążę.
Jeśli w aktualnej ciąży masz półpaśca lub ma go ktoś z Twojego otoczenia, najlepsza i w zasadzie jedyną profilaktyką jaką powinnaś wdrożyć w życiu codziennym jest unikanie bezpośredniego kontaktu ze skórą osoby chorej na półpasiec.
Jeśli chodzi o noworodki, to możemy je zaszczepić na VZV ok. 9, a najlepiej 12 miesiąca życia. Tak jak w przypadku osoby dorosłej, unikamy bezpośredniego kontaktu z jego skórą, aby nie przenieść zakażenia na dziecko.
Noworodek jest zakażony. Co wtedy?
Jesteście kierowani na odpowiednie leczenie do szpitala. Leki podaje się tylko dzieciom z objawami ospy wietrznej. Jeśli miałaś półpasiec w ciąży, to sam ten fakt nie jest wskazaniem do podania leków dziecku bez objawów choroby!
Take home message: położna radzi
- Przy zakażeniu półpaścem najważniejsza jest higiena, aby nie stwarzać ryzyka przeniesienia wirusa na inną osobę. Myj, dezynfekuj ręce, używaj rękawiczek, unikaj osób zakażonych
- Jeśli dopiero planujesz ciążę – rozważ szczepienie przeciwko ospie wietrznej, zapobiegając rozwojowi półpaśca.
- Namów do zaszczepienia osoby bliskie, zwłaszcza w grupie ryzyka zachorowania na ospę wietrzną/półpaśca, takie jak osoby starsze.
- Wspieraj odporność! Nawodnienie, zbilansowana dieta i ruch to podstawy. Dobierz z lekarzem ewentualną suplementację w okresie największej zachorowalności i obniżenia odporności.
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie laktacji i rozwoju niemowląt.
Krople enzymatyczne z laktazą kwaśną i neutralną.
Bibliografia:
Wysoczański, Ł. K., Rosner-Tenerowicz, A., Zimmer, A., Węgierek, P. N., & Zimmer, M. (2019). Ospa wietrzna i półpasiec u kobiet w ciąży i połogu / Varicella-zoster virus infection in pregnancy and postpartum. II Katedra i Klinika Ginekologii i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu; Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
Bień, A. M. (red.). (2009). Opieka nad kobietą ciężarną. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie
Półpasiec w ciąży – opis przypadku. Karolina Waleśkiewicz- Ogórek, Forum Położnictwa i Ginekologii