To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Czym jest zespół cieśni nadgarstka?
Zespół cieśni nadgarstka to dolegliwość związana z kompresją nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Bezpośrednią przyczyną jest zwiększone ciśnienie (powyżej 30 mmHg) w tym obszarze – norma w neutralnej pozycji to około 14 mmHg. Pośrednich przyczyn może być natomiast wiele.
Zespół cieśni nadgarstka bardzo często występuje u:
- pracowników biurowych (złe ułożenie dłoni na klawiaturze czy myszce)🖱️
- osób często powtarzających jedną czynność (np. granie na instrumencie za pomocą dłoni). 🎻
Zespół cieśni nadgarstka może dać o sobie znać w każdym wieku, choć najczęściej pojawia się po 50. roku życia. Nie jest to jednak regułą, bo – co ciekawe – ciąża i połóg to okresy w życiu kobiety, które sprzyjają występowaniu tej dolegliwości ze względu na fizjologiczne zmiany, jakie wówczas zachodzą w organizmie.
Od czego bierze się zespół cieśni nadgarstka ciąży i po porodzie?
Przyczyną zespołu cieśni nadgarstka u kobiet w ciąży rzadko jest uraz mechaniczny – najczęściej winne są czynniki fizjologiczne:
- Zmiany hormonalne i obrzęki: Hormony ciążowe powodują zatrzymywanie płynów i wzrost objętości krwi (nawet o 50%). Powstające obrzęki zmniejszają przestrzeń w kanale nadgarstka, „dusząc” nerw.
- Rozluźnienie więzadeł: Relaksyna przygotowuje miednicę do porodu, ale wpływa też na więzadła w nadgarstku, co sprzyja kompresji.
- Po porodzie – przeciążenia: Powtarzalne ruchy przy noszeniu, karmieniu i kołysaniu dziecka powodują zmiany mechaniczne, które potęgują stan zapalny.
Kto jest narażony na zespół cieśni nadgarstka w ciąży?
Ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka w ciąży zwiększają takie czynniki jak:
- nadwaga i otyłość,
- cukrzyca,
- nieprawidłowa dieta (szczególnie nadmierne spożywanie soli),
- nieprawidłowa tolerancja glukozy,
- palenie papierosów.
Jak objawia się zespół cieśni nadgarstka w ciąży?
W przeciwieństwie do osób pracujących przy komputerze, u kobiet ciężarnych objawy zazwyczaj występują obustronnie i nasilają się w trzecim trymestrze. Na co zwrócić uwagę?
- Drętwienie i mrowienie: Najczęściej w kciuku, palcu wskazującym i środkowym.
- Nasilenie objawów w nocy: Mrowienie często wybudza ze snu, wymuszając „roztrzepywanie” dłoni.
- Osłabienie chwytu: Trzymane przedmioty mogą wypadać z rąk, pojawia się trudność w zapinaniu guzików.
- Zaburzenia czucia: Uczucie „zimnych palców” lub pieczenia.
Osoby borykające się z zespołem cieśni nadgarstka mogą mieć problem z wykonywaniem precyzyjnych ruchów chorą ręką. Zdarza się, że trzymane przedmioty wypadają im z rąk. Nie mogą zacisnąć dłoni w pięść, pracować na komputerze, trzymać telefonu ani kierownicy samochodu. Kłopoty pojawiają się także podczas pisania i wykonywania różnych prac domowych. W przypadku kobiet po porodzie ból pojawia się w wyniku noszenia i pielęgnowania dziecka.
Dodatkowo, jako skutki uboczne zespołu cieśni nadgarstka, mogą pojawiać się zaburzenia układu współczulnego, który odpowiada za mobilizację organizmu – między innymi w sytuacjach stresowych. Te zaburzenia to między innymi:
- bolesne obrzęki,
- nadmierna potliwość organizmu, lub wręcz przeciwnie – jego nadmierne przesuszenie,
- a także zimne palce.
Ważne: Jeśli zauważysz u siebie te symptomy, nie bagatelizuj ich. Choć ZCN w ciąży często mija po porodzie, nieleczony może prowadzić do przewlekłego uszkodzenia nerwu.
*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Diagnostyka: Jak sprawdzić, czy to zespół cieśni?
Rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka – zarówno u kobiet w ciąży, jak i innych osób – to proces obejmujący dokładny wywiad lekarski, testy fizykalne oraz badania diagnostyczne takie jak EMG, MRI oraz USG.
Pierwszym etapem diagnostyki jest rozmowa z pacjentką, podczas której lekarz ustala:
- jakie są objawy oraz ich nasilenie,
- czy objawy pojawiają się przy wykonywaniu konkretnych czynności lub w nocy;
- czy objawy utrzymują się stale;
- jakie czynniki pogłębiają/łagodzą objawy;
Ważne jest też dokładne przeanalizowanie historii ciąży oraz określenie, czy przebiega ona prawidłowo. W diagnostyce kluczowe znaczenie ma to, czy u pacjentki wystąpiły jakieś komplikacje ciążowe, dlatego przed wizytą należy przygotować się na pytania, a także zabrać ze sobą dokumentację medyczną.
Testy fizykalne na zespół cieśni nadgarstka
Kolejny etap to testy fizykalne, które obejmują m.in. opukiwanie, palpację oraz obserwację podczas wykonywania przez pacjentkę konkretnych ruchów. Do najczęściej wykorzystywanych testów w diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka należą te poniżej wymienione.
- Test Tinella: polega na oklepywaniu palcami okolicy nerwu przyśrodkowego, czyli nasady dłoni i nadgarstka po stronie dłoniowej. Jeśli pacjentka zacznie odczuwać ból lub mrowienie, test uznaje się za dodatni.
- Zmodyfikowany test Durkana: lekarz uciska nadgarstek w miejscu przebiegu nerwu przyśrodkowego. Test uznaje się za dodatni, jeśli w ciągu 60 sekund wystąpią objawy.
- Test Phalena: lekarz prosi pacjentkę, aby złączyła dłonie stroną grzbietową. Palce mają być skierowane do dołu, a przedramiona tworzyć jedną linię. Test uznaje się za dodatni, jeśli w ciągu 60 sekund utrzymywania pozycji pojawi się mrowienie, ból lub uczucie przejścia prądu.
- Odwrócony test Phalena: lekarz prosi pacjentkę o złączenie dłoni stroną dłoniową. Palce powinny być skierowane ku górze, a przedramiona tworzyć jedną linię. O dodatnim wyniki testu mówimy, gdy w ciągu 15 sekund pojawi się ból, mrowienie lub drętwienie.
Badania diagnostyczne na zespół cieśni nadgarstka
Testy fizykalne nie powinny być jedyną formą diagnostyki, ponieważ u 30-40% pacjentów nie wywołują one objawów, pomimo występowania choroby. Z tego też względu przy podejrzeniu zespołu cieśni nadgarstka lekarze kierują pacjenta na badanie przewodnictwa nerwowego. EMG (badanie elektromiograficzne) jest jednym z podstawowych badań stosowanych w diagnostyce chorób mięśni i nerwów obwodowych.
Ponadto w diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka często wykorzystuje się USG oraz MRI, czyli rezonans magnetyczny. Oba te badania są w pełni bezpieczne dla kobiet w ciąży.
Zespół cieśni nadgarstka w ciąży – profilaktyka
- Kontrola masy ciała
Otyłość i nadwaga nie są bezpośrednimi przyczynami zespołu cieśni nadgarstka w ciąży, jednak powikłania związane z nadmierną masą ciała mogą zwiększać ryzyko wystąpienia tej dolegliwości. Mowa tu przede wszystkim o zmianach metabolicznych, stanach zapalnych i nadciśnieniu. Dlatego tak ważne jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała przez całe 9 miesięcy i dłużej. Kluczowe znaczenie ma odpowiednia kaloryczność diety oraz regularny ruch.
- Aktywność fizyczna
Oprócz tego, że aktywność ruchowa pozwala kontrolować masę ciała, jest też podstawą do zachowania zdrowia całego organizmu. Zapobiega wielu chorobom cywilizacyjnym i dolegliwościom, które potencjalnie mogą powodować zespół cieśni nadgarstka. Każda kobieta, której ciąża przebiega prawidłowo, powinna regularnie ćwiczyć.
- Zdrowa dieta
Zdrowa dieta w kontekście profilaktyki zespołu cieśni nadgarstka w ciąży oznacza przede wszystkim ograniczenie spożycia soli. Jednak oprócz tego należy przestrzegać innych ogólnych zasad zdrowego odżywania (m.in. spożywanie dużej ilości warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych, ograniczenie spożycia tłustych i smażonych potraw, prawidłowe nawodnienie).
- Regularne badania i wizyty u lekarza
Obrzęki w ciele mogą być spowodowane również zaburzeniami hormonalnymi niezwiązanymi z naturalnymi zmianami fizjologicznymi w ciąży. Przykładowo, problemy z tarczycą powodują m.in. retencję wody, co – jak już wiesz – jest czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka w ciąży. Dlatego należy regularnie wykonywać badania profilaktyczne i konsultować się z lekarzem prowadzącym.
- Ergonomiczne środowisko do pracy
Jeśli pracujesz przy komputerze, zadbaj o prawidłową postawę ciała. Przede wszystkim zwróć uwagę na ułożenie rąk – nadgarstki powinny znajdować się w neutralnej pozycji, to znaczy nie zginać się dłoniowo ani grzbietowo. Problemem będzie zbyt wysoka myszka oraz uniesiona pod skosem klawiatura, czyli to, co wymusza unoszenie palców ponad przedramię. Do tego pilnuj, aby kąt zgięcia w stawach łokciowych – wynosił 90 stopni.
- Przerwy na ćwiczenia podczas pracy
Wykonując pracę manualną lub biurową, rób przerwy co 40-60 minut. W tym czasie postaraj się rozluźnić dłonie i przedramiona, aby pozbyć się napięcia, zwiększyć mobilność tkanek i zrobić miejsce w kanale nadgarstka na nerw pośrodkowy. Jak? Wystarczy prosta gimnastyka dłoni. Przykładowe ćwiczenia znajdziesz w kolejnej części artykułu.
- Odpowiednia pozycja do spania
Spanie na boku z ręką pod głową jest wygodne, jednak może zwiększyć ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka w ciąży. Jeśli dłoń jest uciśnięta przez długi czas, dochodzi do zaburzenia krążenia, a także ucisku na nerw. Dlatego w miarę możliwości unikaj takiej pozycji do spania.
Profilaktyka zespołu cieśni nadgarstka po porodzie
Aby uniknąć kłopotów związanych z wystąpieniem tego schorzenia, należy unikać częstego i długiego obciążania nadgarstka. Świeżo upieczone mamy powinny pamiętać o naprzemiennym noszeniu dziecka i dbaniu o nieobciążanie dominującej ręki.
W przypadku kobiet, które po porodzie wróciły do pracy, bardzo ważne jest zadbanie o ergonomię przy komputerze – warto robić częste przerwy, które pozwolą na wykonanie ćwiczeń rozciągających i rozluźniających oraz odpoczynek ręki w pozycji neutralnej. Pomocnym rozwiązaniem są również specjalne podkładki pod myszkę, utrzymujące nadgarstek w prawidłowej pozycji.
Jakie ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka wykonywać w domu?
Regularne ćwiczenia przy zespole cieśni nadgarstka (tzw. neuromobilizacje) mogą przynieść ulgę już po kilku dniach.
Ćwiczenie 1: Wyciągnij rękę przed siebie. Zaciśnij mocno pięść na 3 sekundy, następnie otwórz dłoń i rozszerz palce. Powtórz 5 razy.
Ćwiczenie 2: Wyciągnij rękę, ustaw ją stroną grzbietową do siebie i palcami do dołu. Drugą dłonią złap za palce i przyciągnij je w swoją stronę, tak aby poczuć rozciąganie w całej ręce. Wykonaj 5 serii po kilka sekund rozciągania.
Ćwiczenie 3: Wyciągnij rękę do boku, ustaw ją w takiej samej pozycji jak w poprzednim ćwiczeniu. Następnie przechyl głowę w przeciwną stronę – jeśli rozciągasz prawą rękę, zbliż głowę do lewego barku i odwrotnie. Wykonaj 5 serii po kilka sekund rozciągania.
Ćwiczenie 4: Złącz dłonie wewnętrzną stroną. Następnie zacznij po kolei oddalać od siebie palce, zaczynając od placów małych.
Ćwiczenie 5: Wyciągnij rękę przed siebie i ułóż dłoń w pięść, ale nie zaciskaj zbyt mocno. W tej pozycji wykonuj krążenia nadgarstkiem – kilka razy w prawą stronę i tyle samo w lewą.
Ćwiczenia możesz wykonywać w ramach profilaktyki, ale także jako formę leczenia zachowawczego, gdy objawy zespołu cieśni nadgarstka już się pojawią.
Oprócz tego warto spróbować automasażu rozluźniającego. To bardzo prosty sposób na zapewnienie sobie ulgi w bólu. Masaż możesz wykonać praktycznie wszędzie, nie potrzebujesz do tego specjalnego sprzętu. Nie ma też jednej, konkretnej techniki jego wykonywania, dlatego na pewno nie zrobisz tego źle!
Chodzi o to, aby rozmasować dłoń, okolice nadgarstka oraz przedramię np. za pomocą tzw. rozcierania. Aby zadbać o komfort, warto wykorzystać do masażu oliwkę lub specjalną maść. Wybierając maść na zespół cieśni nadgarstka, warto szukać produktów opartych na naturalnych ekstraktach roślinnych, które wspomagają regenerację i poprawiają czucie w palcach
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Jakie jeszcze są domowe sposoby na zespół cieśni nadgarstka?
Domowe sposoby na zespół cieśni nadgarstka w ciąży to przede wszystkim opisane wyżej ćwiczenia, unikanie soli w diecie oraz zimne okłady. Wiele kobiet pyta także, jak złagodzić ból cieśni nadgarstka w nocy – tutaj najskuteczniejsza okazuje się stabilizacja nadgarstka ortezą.
Rehabilitacja i fizjoterapia – profesjonalna pomoc w zespole cieśni nadgarstka
Jeśli ćwiczenia wykonywane w domu nie przynoszą wystarczającej ulgi, kolejnym krokiem powinna być profesjonalna rehabilitacja. Fizjoterapia opiera się na odpowiednim doborze kinezyterapii (leczenie ruchem) oraz zabiegów fizykalnych (wykorzystujących zjawiska fizyczne).
W przypadku zespołu cieśni nadgarstka najczęściej stosuje się:
- elektroterapię TENS – przezskórną stymulację nerwów, która pomaga wyciszyć ból,
- ultradźwięki i laseroterapię – działają przeciwzapalnie i regeneracyjnie na tkanki,
- jonoforezę – wprowadzanie leku przez skórę za pomocą prądu,
- kinesiotaping – oklejanie nadgarstka specjalnymi plastrami, które odciążają kanał nadgarstka i zmniejszają obrzęk,
- masaż i terapię manualną – specjalista manualnie rozluźnia struktury uciskające nerw pośrodkowy.
Warto również rozważyć unieruchomienie kończyny w specjalistycznej ortezie dłoniowej (szczególnie na noc), co zapobiega zginaniu nadgarstka podczas snu i drastycznie zmniejsza nocne drętwienie.
Ważne dla przyszłych mam: Pamiętaj, aby zawsze poinformować fizjoterapeutę o ciąży. Niektóre zabiegi fizykalne (np. niektóre rodzaje prądów czy głęboka ciepłoterapia) mogą być niewskazane w tym okresie. Specjalista dobierze metody w pełni bezpieczne dla Ciebie i dziecka.
Zaawansowane stadium zespołu cieśni nadgarstka – jak wygląda leczenie w ciąży?
Przyjmuje się, że zespół cieśni nadgarstka w ciąży należy leczyć przede wszystkim za pomocą metod nieinwazyjnych, zwłaszcza w łagodnym przebiegu schorzenia. Lekarze zwykle proponują:
- ćwiczenia,
- automasaże,
- zabiegi u fizjoterapeuty,
- zimne okłady,
- dietę niskosolną,
- a także zakładanie ortezy usztywniającej nadgarstek.
Jeśli takie działania nie przynoszą efektów po 2-3 tygodniach lub jeśli przypadek jest zaawansowany, konieczne mogą okazać się takie metody jak blokada ze środka sterydowego albo leczenie operacyjne.
Warto jednak wspomnieć, że u kobiet w ciąży zespół cieśni nadgarstka (wywołany zmianami hormonalnymi) zwykle ma łagodny przebieg, często też ustępuje samoistnie po porodzie. Nie martw się więc na zapas, tylko pamiętaj o profilaktyce, zdrowym trybie życia i oczywiście kontakcie z lekarzem, gdy tylko pojawią się pierwsze dolegliwości.
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Tworzy warstwę ochronną na powierzchni błony śluzowej. Dzięki temu intensywnie nawilża i chroni ją p...
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
M. Bręborowicz i in., Objawy zespołu kanału nadgarstka w ciąży i połogu, Ginekol Pol. 2013, 84, 841-845