zdjęcie rodziny w małym zielonym kole
WODA MORSKA DLA DZIECI:
od 1. miesiąca życia
woda morska w ektoiną w delikatnej mgiełce z aplikatorem odpowiednim dla małych nosków
w naturalny sposób pomaga zmniejszyć obrzęk błony śluzowej, dzięki czemu ułatwia swobodne oddychanie
Ectimer

Czym jest katar sienny?

Katar sienny to potoczna nazwa alergicznego sezonowego nieżytu nosa (sezonowy ANN), który stanowi reakcję na alergen dostający się do dróg oddechowych drogą wziewną. W przypadku kataru siennego są to pyłki roślin.

pszenica a katar sienny

Reakcja ta przebiega pod postacią IgE-zależnego zapalenia błony śluzowej nosa, co oznacza zależność od swoistych przeciwciał, produkowanych w odpowiedzi na konkretny alergen, np. pyłek danego gatunku roślin.

Sezonowy alergiczny nieżyt nosa może występować w każdej grupie wiekowej (u dzieci od około 3 roku życia, u młodszych maluszków za alergiczny nieżyt nosa odpowiadają alergeny pokarmowe). Alergiczny sezonowy nieżyt nosa (katar sienny) występuje częściej wśród dzieci. Z kolei dorośli są bardziej dotknięci całorocznym nieżytem nosa. Sezonowe ANN przeważnie pojawia się w młodszym wieku i częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek.

Bardzo często katarowi siennemu towarzyszą inne choroby alergiczne takie jak np. 

  • alergiczne zapalenie spojówek, 
  • astma, 
  • atopowe zapalenie skóry,
  • alergie pokarmowe. 

Szacuje się, że około jedna piąta osób z ANN rozwinie astmę w późniejszym życiu, a osoby uczulone na alergeny całoroczne (np. roztocza kurzu domowego) są bardziej podatne na rozwój astmy niż osoby uczulone alergenami sezonowymi powodującymi katar sienny (ziarna pyłkowe).

Ponadto predyspozycje genetyczne do chorób alergicznych mogą być czynnikiem decydującym o podatności na rozwój ANN lub astmy. Inne czynniki ryzyka to: 

  • pierworodne dzieci, 
  • obecność całkowitego IgE (przeciwciał) w surowicy wyższe niż 100 IU/ml przed ukończeniem 6 roku życia, 
  • wyższa klasa społeczno-ekonomiczna, 
  • zanieczyszczenie powietrza, 
  • narażenie na dym tytoniowy, 
  • otyłość, 
  • zakażenia RSV.

W Polsce najczęstszymi alergenami wywołującymi katar sienny są pyłki traw i roślin uprawnych (np. pszenica, żyto i owies, wiechlina łąkowa, tymotka wonna, rajgras wyniosły, wyczyniec łąkowy, tymotka łąkowa), drzew (np. brzoza, leszczyna, olcha, dąb, jesion, grab i inne) i chwastów (bylica pospolita, rzadziej babka i komosa).

Kalendarz pylenia
Kalendarz pylenia, źródło: pta.med.pl

Jakie są objawy alergicznego sezonowego nieżytu nosa?

Katar sienny może znacząco obciążać pacjentów, zaburzając ich sen i inne codzienne czynności, wpływając na wyniki w szkole i tym samym obniżając jakość życia.

Do najczęstszych objawów alergicznego sezonowego nieżytu nosa należą:

  • wydzielina w nosie,
  •  zaczerwienienie nosa,
  • spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
  • kichanie,
  • niedrożność przewodów nosowych,
  • zaczerwienienie spojówek,
  •  łzawienie i świąd oczu,
  • „salut alergiczny” – przeczosy kształtujące się na koniuszku nosa powstałe w wyniku pocierania nosa ku górze,
  • „cienie alergiczne” – ciemniejsza skóra pod oczami,
  • fałdy Denniego i Morgana – pojedyncze lub podwójne poziome linie na skórze dolnej powieki (głównie u dzieci).

Objawy te w katarze siennym (sezonowym alergicznym nieżycie nosa) występują w okresach pylenia tych roślin, na które pacjent ma uczulenie.

Jakie leki stosuje się w leczeniu objawów alergicznego nieżytu nosa u dzieci i dorosłych? 

W leczeniu ANN stosuje się zarówno leki donosowe, krople do worka spojówkowego jak i leki doustne. 

Podstawowe grupy leków stosowanych w leczeniu alergicznego nieżytu nosa 

  • Glikokortykosteroidy (donosowe, rzadziej doustne) – leki o działaniu przeciwzapalnym, zmniejszają wszystkie objawy ANN.
  • Leki przeciwhistaminowe (doustne, donosowe oraz  w postaci kropli do worka spojówkowego) – redukują wydzielinę z nosa, kichanie i świąd.
  • Leki przeciwleukotrienowe (doustne) – mają działanie przeciwzapalne, w nosie wpływają przede wszystkim na jego drożność.
  • Kromony (donosowo i krople do worka spojówkowego) – działają podobnie do leków przeciwhistaminowych, natomiast ich skuteczność terapeutyczna jest niższa, są bardzo bezpieczne.
  • Preparaty wody morskiej i soli fizjologicznej – rozrzedzają wydzielinę i ułatwiają oczyszczanie przewodów nosowych.
  • Leki obkurczające naczynia błony śluzowej – stosowane doraźne, służące do szybkiego zmniejszenia niedrożności nosa, czyli popularne krople do nosa.

Celowo tę grupę leków wymieniłam na końcu, ponieważ leków obkurczających naczynia śluzówki nie wolno stosować przewlekle, czyli powyżej 5 dni. Nie zaleca się ich również, jako leków pierwszego wyboru.

Najskuteczniejszą, przyczynową metod leczenia ANN jest swoista immunoterapia alergenowa (odczulanie). 

Dowiedz się więcej: Odczulanie dzieci – czy to ma sens? Jak poradzić sobie z alergią u dziecka? 

Czy domowe sposoby na alergiczny nieżyt nosa mogą być skuteczne?

Ważnym elementem walki z sezonowym alergicznym nieżytem nosa jest odpowiednia toaleta nosa, dbanie o jakość powietrza w pomieszczeniach włączając w to regularne ich wietrzenie oraz unikanie alergenu wywołującego ANN.

Ulgę w przypadku niedrożnych przewodów nosowych może przynieść donosowe stosowanie preparatów soli morskiej i fizjologicznej, preparatów z ektoiną czy mannitolem. Oprócz pomocy w odzyskaniu drożności nosa, sól morska/fizjologiczna pomaga w oczyszczaniu przewodów nosowych z inhalowanych alergenów.

Znanym tradycyjnym leczniczym produktem roślinnym do stosowania w zapaleniu błony śluzowej nosa jest maść majerankowa, która stosowana na skórę w okolicach nozdrzy może ułatwiać oddychanie.


zdjęcie rodziny w małym zielonym kole
Polecane przez rodziców:
redukuje stany zapalne dróg oddechowych
chroni i nawilża błonę śluzową dróg oddechowych
rozrzedza gęsty śluz ułatwiając odkrztuszanie
synergiczne działanie ektoiny oraz soli morskiej
Ectodose

  • Brzozowski W. -Standardy diagnostyczne i terapeutyczne alergicznego nieżytu nosa, Forum Medycyny Rodzinnej tom 3, nr 3, 173–180, 2009
  • Chen, J.-R – The effectiveness of nasal saline irrigation (seawater) in treatment of allergic rhinitis in children. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 78(7), 1115–1118, 2014
  • Schuler IV, C. F., & Montejo, J. M. – Allergic Rhinitis in Children and Adolescents. Pediatric Clinics of North America, 2019
  • Szczeklik A. – Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Warszawa, 2021
  • Varshney, J., & Varshney, H. – Allergic Rhinitis: an Overview. Indian Journal of Otolaryngology and Head & Neck Surgery, 67(2), 143–149, 2015