Mleko matki w leczeniu zmian skórnych
Ciekawym tematem, który był podejmowany w badaniach naukowych, jest wpływ stosowanego miejscowo mleka matki na zmiany skórne w przebiegu różnych dermatoz dziecięcych.
Mleko matki może wykazywać korzystne działanie na skórę.
Właściwości mleka matki wykorzystywane w terapiach miejscowych to przede wszystkim:
- działanie przeciwbakteryjne – mleko kobiece zawiera substancje o działaniu przeciwbakteryjnym, w tym lizozym, laktoferynę i immunoglobuliny (IgA),
- działanie przeciwzapalne – mleko zawiera bowiem między innymi cytokiny przeciwzapalne, mające korzystny wpływ na zapalenie w obrębie skóry,
- wspieranie bariery naskórkowej – mleko zawiera między innymi lipidy wspierające barierę naskórkową, której prawidłowa budowa prowadzi do zmniejszenia ryzyka nadkażeń bakteryjnych i zapobiega wnikaniu w głąb skóry alergenów, które w pewnych sytuacjach prowadzą do rozwoju stanu zapalnego,
- wspieranie gojenia – mleko kobiece zawiera między innymi czynniki wzrostowe, wspierające gojenie skóry.
Mleko mamy na pieluszkowe zapalenie skóry
Zacznijmy od pieluszkowego zapalenia skóry. W randomizowanych badaniach klinicznych miejscowe stosowanie na zmiany skórne mleka matki było pod względem efektywności klinicznej tak samo skuteczne jak stosowanie 1% kremu z hydrokortyzonem.
Okazuje się, że metoda ta może być w pewnych sytuacjach alternatywą dla miejscowych preparatów glikokortykosteroidowych, które nie są przecież pozbawione działań niepożądanych, szczególnie przy dłuższym ich stosowaniu. Co więcej, stosowanie mleka matki było skuteczne również w profilaktyce występowania pieluszkowego zapalenia skóry (jego stosowanie zmniejszało ryzyko zaostrzenia stanu dermatologicznego).
W badaniach porównywano również wpływ miejscowo stosowanego mleka matki z zastosowaniem tlenku cynku w przebiegu pieluszkowego zapalenia skóry. Badanie pokazało, że mleko kobiece w postaci miejscowej skróciło istotnie czas gojenia zmian skórnych w porównaniu z samą maścią z cynkiem.
Mleko mamy na trądzik niemowlęcy i ciemieniuchę
Znacznie mniej jest aktualnych i wiarygodnych doniesień dotyczących wpływu miejscowo stosowanego mleka matki na zmiany skórne w przebiegu trądziku noworodkowego czy łojotokowego zapalenia skóry (ciemieniuchy).
Należy wyraźnie podkreślić, że zanim zdecydujemy się na stosowanie jakiegokolwiek preparatu miejscowego na skórę dziecka, w tym mleka kobiecego – warto przede wszystkim zasięgnąć opinii lekarza rodzinnego, pediatry lub dermatologa. Konieczne jest bowiem postawienie odpowiedniej diagnozy i następnie włączenie terapii dostosowanej do stanu dermatologicznego.
Mleko mamy z pewnością nie stanowi remedium na wszystkie dolegliwości skórne u naszego malucha, dlatego warto zasięgnąć w tym temacie opinii lekarza.
Aktualnie mleko kobiece mimo niewątpliwie wielu cennych właściwości nie jest ujęte w oficjalnych wytycznych dotyczących leczenia pieluszkowego zapalenia skóry, łojotokowego zapalenia skóry, czy zmian trądzikowych. Jednak w pewnych sytuacjach klinicznych, po konsultacji z lekarzem, może stanowić uzupełnienie terapii zmian skórnych.
Trądzik niemowlęcy
Trądzik niemowlęcy to występowanie zmian trądzikowych u dzieci w okresie od 1. do 12. miesiąca życia. W przypadku, gdy wykwity chorobowe pojawiają się przed ukończeniem pierwszego miesiąca życia, to tego rodzaju zmiany nazywane są trądzikiem noworodkowym.
W obrazie klinicznym odnotowuje się obecność zaskórników, ale również zmian zapalnych, w tym grudek, krost, guzków, a w ciężkich przypadkach – nawet zmian guzkowo-torbielowatych.
Najważniejszą przyczyną występowania zmian trądzikowych u tak małych dzieci jest wpływ androgenów przekazywanych do organizmu dziecka poprzez łożysko, jeszcze w czasie życia płodowego.
Ciemieniucha, czyli łojotokowe zapalenie skóry
Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt najczęściej manifestuje się jako zmiany zlokalizowane na owłosionej skórze głowy, przyjmujące postać żółtawej łuski. Taki obraz kliniczny nazywany jest potocznie ciemieniuchą. Zmiany skórne mogą się jednak pojawić również na twarzy, tułowiu i w fałdach skóry, w tym w okolicy pieluszkowej.
Na pojawienie się ciemieniuchy mają wpływ zarówno zmiany hormonalne (androgeny), wpływające na aktywność gruczołów łojowych, jak i również namnażanie się drożdżaków z rodzaju Candida i Malassezia furfur, co prowadzi do pojawienia się stanu zapalnego.
Łojotokowe zapalenie skóry najczęściej pojawia się po raz pierwszy w 3-5 tygodniu życia. Objawy utrzymują się klasycznie do około 3-4 miesiąca życia dziecka, choć mogą również nawracać w dalszym życiu.
Pieluszkowe zapalenie skóry
Pieluszkowe zapalenie skóry to częsta przypadłość niemowlęca, która w istocie jest stanem zapalnym skóry rozwijającym się w miejscu przylegania pieluchy. Pierwsze symptomy tego schorzenia ujawniają się typowo pomiędzy pierwszym, a drugim miesiącem życia. Natomiast szczyt zachorowań przypada na okres pomiędzy 9, a 12 miesiącem życia. Istotą pieluszkowego zapalenia skóry jest podrażnienie delikatnej skóry dziecka przez czynniki takie jak:
- tarcie mechaniczne,
- oddziaływanie moczu i stolca,
- detergenty, kosmetyki,
- wilgotne środowisko.
Czynniki te prowadzą do uszkodzenia bariery skórnej, co z kolei prowadzi do rozwoju stanu zapalnego.
Pieluszkowe zapalenie skóry manifestuje się klasycznie pojawieniem się zmian rumieniowych (a więc zaczerwienienia), a niekiedy również krost, grudek, nadżerek i pęcherzyków. Zmiany lokalizują się w okolicy podpieluszkowej.
Z ektoiną
prosto z natury
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Bibliografia
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- M. Kuchciak-Brancewicz, Pieluszkowe zapalenie skóry – aktualne wytyczne dotyczące postępowania i prawidłowej pielęgnacji. Dermatol po Dyplomie. 2020;1,
- Farahani LA, Ghanbarzadeh M, Yousefi P. Comparison of the effect of human milk and topical hydrocortisone 1% on diaper dermatitis. Pediatr Dermatol. 2013 Nov-Dec;30(6):725-9. doi: 10.1111/pde.12118. Epub 2013 Apr 22.
- A. Brodbeck i inni, Topical Use of Human Milk in the Neonatal Intensive Care Unit: An Integrative Review, Adv Neonatal Care, 2024;24(1):78-85,
- Başkale H, Çelik SN. The effect of topical application of breast milk and education on preventing diaper dermatitis in children in rural areas. J Pediatr Nurs. 2024 Mar-Apr;75:e169-e175. doi: 10.1016/j.pedn.2024.01.009. Epub 2024 Jan 19,
- Hebert AA. A new therapeutic horizon in diaper dermatitis: Novel agents with novel action. Int J Womens Dermatol. 2021 Feb 16;7(4):466-470. doi: 10.1016/j.ijwd.2021.02.003. PMID: 34621960,
- Veisizadeh M, Aghaei P, Eftekhari K, Ashournia P, Malekiantaghi A, Shafiei A. Topical Breast Milk plus Zinc Oxide Versus Zinc Oxide Alone for Diaper Rash in Infants Under 1 Year: A Randomized Clinical Trial. Breastfeed Med. 2025 Nov 6.