Co wywołuje biegunkę podróżnych u dzieci?
Biegunka podróżnych wywoływana jest przez drobnoustroje. Szacuje się, że nawet 80-90% wszystkich zachorowań ma podłoże bakteryjne. Według Amerykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób (CDC) najczęściej izolowane patogeny to:
- Escherichia coli, szczególnie szczep enterotoksyczny (ETEC), ale również enteropatogenny (EPEC) czy enteroagregacyjny (EAEC),
- Campylobacter jejuni,
- Salmonella spp.,
- Shigella spp.
| Czy wiesz, że… biegunka podróżnych dotyka od 30 do 70% osób podróżujących do krajów o podwyższonym ryzyku? Dzieci chorują częściej i ciężej niż dorośli. |
Biegunka podróżnych czy zatrucie pokarmowe?
Do problemów żołądkowo-jelitowych wśród podróżnych zalicza się również zatrucie pokarmowe. Co odróżnia tę dolegliwość od biegunki podróżnych?
Objawy są podobne, jednak występują na skutek kontaktu z toksynami produkowanymi przez bakterie lub występującymi naturalnie w żywności, np. niektórych rybach.
Biegunka podróżnych – które kierunki są najbardziej ryzykowne?
Ryzyko biegunki podróżnych występuje na całym świecie, jednak w niektórych regionach świata jest zdecydowanie wyższe. Wynika to z warunków sanitarnych, dostępu do czystej wody oraz lokalnych praktyk kulinarnych.
Do kierunków o najwyższym ryzyku zalicza się:
- kraje Afryki, zwłaszcza Afryki Północnej i Subsaharyjskiej,
- Azję Południową i Południowo-Wschodnią, w tym Indie, Nepal, Tajlandię czy Wietnam,
- Amerykę Łacińską, szczególnie Peru, Meksyk i Gwatemalę,
- Bliski Wschód.
Podwyższone ryzyko dotyczy także popularnych wśród Polaków kierunków turystycznych, takich jak Turcja, Egipt czy Tunezja.
Profilaktyka biegunki podróżnych u dzieci
Dzieci są grupą szczególnie narażoną na ciężki przebieg biegunki podróżnych oraz szybkie odwodnienie. Z tego też powodu warto poświęcić szczególną uwagę na wdrożenie zasad higieny tropikalnej.
Podstawą profilaktyki biegunki podróżnych jest ograniczenie kontaktu z potencjalnie skażoną wodą, żywnością i powierzchniami, a także nauka prawidłowych nawyków higienicznych.
Warto pamiętać, że nawet w hotelach o wysokim standardzie ryzyko zakażenia nie znika całkowicie. Niezależnie od tego, czy podróż jest organizowana samodzielnie, czy przez biuro podróży, zawsze warto stosować zasady profilaktyki.
Higiena rąk – kiedy i jak myć ręce dziecka?
Profilaktyka biegunki podróżnych uwzględnia częste mycie rąk, zwłaszcza:
- przed przygotowywaniem i spożywaniem posiłków,
- po korzystaniu z toalety,
- po kontakcie ze zwierzętami.
Czym myć ręce dziecka? Najlepiej użyć wody i mydła. Jeśli nie są one dostępne, można skorzystać z preparatu do dezynfekcji, który zawiera w swym składzie co najmniej 60% alkoholu.
Woda i napoje – co może pić dziecko, a czego powinno unikać?
W krajach, gdzie woda z kranu może być niebezpieczna, dzieci powinny pić wyłącznie wodę butelkowaną z fabrycznie zamkniętego opakowania lub wodę odpowiednio przegotowaną.
Bezpieczne są także gorące napoje, takie jak herbata. Można podawać dziecku pasteryzowane soki i napoje w oryginalnie zamkniętych butelkach i puszkach – warto jednak przed otwarciem przetrzeć ich powierzchnię.
Należy unikać napojów z lodem, napojów z dystrybutorów oraz wody z kranu, również do mycia zębów. Woda wyglądająca na mętną czy zabarwioną powinna być traktowana jako niebezpieczna, nawet po przegotowaniu.
| Czy wiesz, że… lód w napojach to jedna z najczęstszych przyczyn biegunki podróżnych? Powstaje zwykle z kranówki i może zawierać tyle samo drobnoustrojów, co nieprzegotowana woda. |
Jedzenie w podróży – co jest bezpieczne dla dziecka?
Podczas wakacji w krajach o niższym standardzie higieny, wybór jedzenia ma kluczowe znaczenie.
Największe ryzyko dla dzieci stanowią surowe i niedogotowane produkty – mięso, ryby, owoce morza czy jajka, a także niepasteryzowane mleko i soki. Niebezpieczne mogą być również sałatki, a także surowe warzywa i owoce, których nie da się obrać.
Bezpiecznym wyborem są:
- potrawy w pełni ugotowane i podawane na gorąco,
- pasteryzowane produkty mleczne
- owoce, które można dokładnie umyć i obrać.
Warto zrezygnować z jedzenia od ulicznych sprzedawców, ze względu na wysokie ryzyko braku chłodzenia i przestrzegania zasad higieny.
Szczególną uwagę trzeba zwrócić na karmienie niemowląt. Jeśli matka nie karmi piersią, najlepszym rozwiązaniem będzie gotowa, płynna mieszanka mleka modyfikowanego w sterylnych opakowaniach. W przypadku przygotowywania mleka z proszku, należy używać wyłącznie bezpiecznej wody – najlepiej przegotowanej i schłodzonej do ok. 70°C. Gotową mieszankę trzeba zużyć w ciągu 2 godzin lub przechowywać w lodówce maksymalnie przez 24 godziny.
Kąpiele w basenach i zbiornikach wodnych a biegunka podróżnych
Biegunkę podróżnych zwykle utożsamia się głównie ze spożywanym jedzeniem lub płynami. Do zakażenia przewodu pokarmowego może jednak dojść także w trakcie wakacyjnych kąpieli, zarówno w naturalnych zbiornikach wodnych, jak i zbiornikach rekreacyjnych, takich jak baseny czy jacuzzi.
Podczas wakacyjnej kąpieli:
- Należy unikać połykania wody.
- Należy zwrócić uwagę na jakość wody – jej kolor, przejrzystość i zapach. Alarmująca jest również obecność alg, brudnej piany czy śmieci. Wskazane jest wówczas zrezygnowanie z kąpieli.
- Należy unikać kąpieli w rzekach, kanałach czy jeziorach po intensywnych opadach deszczu.
Preparaty profilaktyczne – kiedy warto je rozważyć?
Obecnie jedyną dostępną chemioprofilaktyką biegunki podróżnych jest antybiotykoterapia. Niestety, wiąże się ona z potencjalnymi działaniami niepożądanymi i ryzykiem rozwoju oporności bakterii.
CDC rezerwuje profilaktyczne przyjmowanie antybiotyku jedynie dla podróżnych poważnie obciążonych zdrowotnie, np. stanem immunosupresji.
| Warto wiedzieć, że… skuteczność probiotyków, używanych przez wielu rodziców w ramach profilaktyki biegunki podróżnych, nie została potwierdzona naukowo. Część badań naukowych wskazuje na potencjalną skuteczność niektórych szczepów probiotycznych, jak np. Saccharomyces boulardii, jednak liczba publikacji, które to potwierdzają, jest jeszcze zbyt mała, by zalecać to podróżnym. |
Szczepienia przed podróżą z dzieckiem
Wybierając dalsze destynacje, zwłaszcza te egzotyczne, warto wcześniej udać się na konsultację do lekarza medycyny tropikalnej lub medycyny podróży. Specjalistą nie tylko zapozna Cię z zasadami higieny tropikalnej, ale również doradzi w kwestii zalecanych szczepień ochronnych.
Nie istnieje wprawdzie szczepionka na biegunkę podróżnych, jednak udając się w niektóre części świata warto rozważyć zaszczepienie się na choroby, których źródłem jest żywność, woda czy brudne ręce. Są to m.in.:
- dur brzuszny,
- wirusowe zapalenie wątroby typu A i B,
- cholera.
Co spakować do apteczki na wypadek biegunki w podróży?
Przed wyjazdem każda apteczka powinna zostać zaopatrzona w:
- Doustne płyny nawadniające (DPN), czyli tzw. elektrolity. To absolutna podstawa i najważniejszy element leczenia biegunki u dzieci. Należy je mieć w saszetkach i rozrabiać w bezpiecznej, butelkowanej wodzie.
- Probiotyk o udowodnionej skuteczności w skracaniu czasu trwania biegunki, np. Saccharomyces boulardii lub Lactobacillus rhamnosus GG (LGG). Choć ich rola w profilaktyce jest niepewna, w leczeniu mają już swoje miejsce.
- Lek przeciwbiegunkowy z diosmektytem. Jest to substancja, która wiąże toksyny i patogeny w jelitach, może też zagęszczać stolec. Jest bezpieczna dla dzieci.
- Leki przeciwgorączkowe (paracetamol, ibuprofen).
- Termometr.
Do apteczki
0,9% roztwór soli fizjologicznej o szerokim zastosowaniu. Objawowo łagodzi katar
Redukuje stany zapalne dróg oddechowych, chroni i nawilża błonę śluzową dróg oddechowych.
Suchy spray na rany i blizny.
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Wspomaga odbudowę mikroflory jelitowej np. po infekcjach, po antybiotykoterapii, podczas podróży do...
Naturalna pomoc w alergicznym zapaleniu spojówek.
Lekko hipertoniczny spray do nosa z ektoiną na alergię
Nawilża śluzówkę nosową.