Choroby pasożytnicze u dzieci – jak często występują?

Panuje powszechne przekonanie, że pasożyty występują często, choć rzadko są diagnozowane. Okazuje się jednak, że zakażenia pasożytnicze (parazytozy) u dzieci w Polsce i Europie są znacznie rzadsze, niż mogłoby się wydawać. Wynika to głównie:

  • ze wzrostu higieny,
  • kontroli jakości żywności i wody w krajach wysokorozwiniętych. 

Badania prowadzone w latach 2003-2006 w województwie warmińsko-mazurskim wykazały, że 10,8% dzieci przedszkolnych zmagało się z infekcją pasożytniczą

Z kolei najnowsze badania przesiewowe przeprowadzone wśród przedszkolaków w województwie zachodniopomorskim wykazało, że 12,5% dzieci było zakażonych pasożytami.

Najczęściej występujące pasożyty u dzieci

Do najczęściej występujących wśród dzieci pasożytów zalicza się:

  • Enterobius vermicularis, czyli owsika ludzkiego,
  • Giardia intestinalis, czyli ogoniastka jelitowego,
  • Ascaris lumbricoides, czyli glistę ludzką,
  • Toxocara canisToxocara catis, czyli glistę psią i glistę kocią,
  • Entamoeba coli, czyli pełzak okrężnicy,
  • Blastocystis hominis.

Objawy infekcji pasożytniczej u dzieci

mama i dziecko apatyczne z objawami infekcji pasożytniczej

Wiele zakażeń pasożytniczych u dzieci przebiega bezobjawowo lub z symptomami, które łatwo pomylić z innymi schorzeniami. 

Warto pamiętać, że charakterystyczne objawy zależą od:

  • rodzaju pasożyta, 
  • jego liczebności,
  • indywidualnej reakcji organizmu dziecka. 

Niepokojące symptomy warto skonsultować z pediatrą lub lekarzem rodzinnym, który w razie potrzeby wdroży odpowiednią diagnostykę i leczenie.

Do najczęściej występujących objawów pasożytów u dzieci należą:

  • problemy z wypróżnianiem – obserwuje się występowanie zarówno biegunek, jak i zaparć,
  • bóle brzucha – często nawracające, o różnym natężeniu,
  • świąd odbytu – nasilający się w nocy, świadczy najczęściej o owsicy,
  • zmiany skórne – wysypki, zmiany pokrzywkowe czy egzema o nieustalonej przyczynie,
  • zaburzenia snu i drażliwość – spowodowane świądem lub ogólnym złym samopoczuciem,
  • utrata apetytu i spadek masy ciała.

Na zaparcia u dzieci

rekomendowane produkty
Reklama

Obalamy popularny mit, że…

Objawy, takie jak niepohamowany apetyt na słodycze, zgrzytanie zębami w nocy (bruksizm) czy podkrążone oczy, często bywają wiązane przez rodziców z infekcją pasożytniczą u dziecka. Nie są to jednak charakterystyczne symptomy choroby, a badania naukowe nie wiążą ich bezpośrednio z żadną ze znanych parazytoz.

😬Zgrzytanie zębami a pasożyty. Stomatolog o bruksizmie u dzieci

Czy systematyczne odrobaczanie dzieci ma sens?

Wielu rodziców, w obawie przed zakażeniem, decyduje się na profilaktyczne podawanie dzieciom leków przeciwpasożytniczych. To podejście, choć podyktowane troską, jest błędne i może być szkodliwe. 

Uwagę zwraca się przede wszystkim na konsekwencje zdrowotne nieuzasadnionego i częstego stosowania tych leków u dzieci, ale także na brak skuteczności leków przeciwko danej grupie pasożytów czy problem rosnącej oporności tych patogenów.

Zamiast podawać leki na własną rękę, warto postawić na sprawdzone i bezpieczne metody, które poparte są wieloma badaniami naukowymi. 

W przypadku podejrzenia pasożytów u dziecka wskazana jest konsultacja u lekarza oraz wykonanie celowanych badań. Dopiero na tej podstawie można wdrożyć dobrane do rodzaju pasożyta leczenie.

Profilaktyczne odrobaczanie dzieci a celowane leczenie infekcji pasożytniczych

Koncepcja „profilaktycznego odrobaczania” opiera się na błędnym założeniu, że istnieje jeden uniwersalny lek, który działa na wszystkie pasożyty. W rzeczywistości jest to mit!

Nie ma jednego leku, który byłby skuteczny przeciwko wszystkim rodzajom pasożytów. Każda grupa pasożytów może wymagać zastosowania innej substancji czynnej oraz odmiennego dawkowania. Przykładowo, leki skuteczne na owsiki mogą nie być skuteczne w terapii giardiozy.

Leczenie infekcji pasożytniczych musi być celowane. Zanim lekarz zaleci konkretny lek, musi najpierw postawić precyzyjną diagnozę, która wskaże, jaki rodzaj pasożyta zaatakował organizm dziecka.

Skutki uboczne profilaktycznego odrobaczania dzieci

Leki przeciwpasożytnicze mają bezpieczny profil działania i stanowią skuteczne narzędzie w walce z chorobami pasożytniczymi. Nie oznacza to jednak, że są całkowicie obojętne dla organizmu. Ich częste, nieuzasadnione stosowanie może prowadzić do działań niepożądanych.

Najczęściej zgłaszane skutki uboczne leków przeciwpasożytniczych obejmują:

  • obciążenie wątroby i nerek – środki o działaniu przeciwpasożytniczym są metabolizowane przez wątrobę lub nerki, obciążając te narządy,
  • reakcje alergiczne – obserwuje się występowanie wysypki skórnej, świątu, a w rzadkich przypadkach nawet wstrząsu anafilaktycznego,
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe – nudności, bóle brzucha, biegunki lub wymioty to częste objawy, które mogą towarzyszyć terapii u dzieci. 

Odrobaczanie dzieci jako źródło problemu rosnącej oporności pasożytów

Jednym z najpoważniejszych, długoterminowych skutków profilaktycznego odrobaczania jest narastająca oporność pasożytów na dostępne leki. 

Nadużywanie i niewłaściwe stosowanie leków przeciwpasożytniczych, podobnie jak w przypadku antybiotyków, bezpośrednio przekłada się na wykształcanie przez patogeny kolejnych mechanizmów oporności na leki.

Podczas profilaktycznego odrobaczania dzieci nie są zachowane właściwe schematy leczenia pasożytów. Nieprawidłowe dawkowanie leku powoduje, że zabijane są jedynie pasożyty na niego wrażliwe, a populacja wykazująca oporność pozostaje. Przeżywa ona i rozmnaża się, przekazując geny oporności kolejnym pokoleniom.

Jak zapobiegać zakażeniom pasożytniczym u dzieci?

Najskuteczniejszą i potwierdzoną naukowo metodą zapobiegania zakażeniom pasożytniczym jest utrzymywanie wysokich standardów higienicznych. Pasożyty, takie jak owsiki czy glista ludzka, najczęściej przenoszą się drogą fekalno-oralną, co oznacza, że jaja pasożytów mogą trafiać do ust dziecka przez brudne ręce, skażone zabawki czy żywność.

dziecko myje ręce, jak zapobiegać infekcji pasożytniczej

Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Amerykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób (CDC) w zapobieganiu infekcjom pasożytniczym u dzieci kluczowe jest:

  • częste i dokładne mycie rąk – zwłaszcza po skorzystaniu z toalety, zabawie na zewnątrz, kontakcie ze zwierzętami oraz przed każdym posiłkiem,
  • właściwa higiena żywności – mycie owoców i warzyw przed spożyciem, unikanie spożycia surowego lub niedogotowanego mięsa,
  • regularne odrobaczanie zwierząt domowych – psy i koty, zwłaszcza młode i wolnowychodzące, mogą być rezerwuarem pasożytów,
  • unikanie kontaktu z zanieczyszczoną glebą i wodą – zaleca się zwrócenie uwagi na higienę podczas zabawy w piaskownicy czy ogrodzie, a także spożywanie wody jedynie ze znanych i bezpiecznych źródeł.

Problem z kupką?

Sprawdź porady ekspertów: