Lek bez recepty w postaci roztworu do płukania jamy ustnej i gardła. Substancją aktywną DICLOSTIMU jest diklofenak sodowy będący niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ). Podczas stosowania miejscowego w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła diklofenak wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne.
Co to jest herpangina i jak często występuje u dzieci?
Herpangina to infekcja wirusowa powodująca zapalenie gardła. Wywołują ją różne enterowirusy, przez co przebieg choroby może się nieco różnić w zależności od przyczyny.
Głównym objawem herpanginy są zmiany wykwitowe lub pęcherzykowe w tylnej części gardła, które powodują ból i dyskomfort.
Podobne symptomy występują przy innych chorobach, zarówno wirusowych (jak opryszczka czy ospa), jak i bakteryjnych (angina ropna), które wymagają odpowiedniego leczenia. Dlatego tak ważne jest, aby trafnie rozpoznać przyczynę bólu gardła u dziecka – to pozwoli najskuteczniej zareagować.
Herpangina jest chorobą wieku dziecięcego. Pojawia się najczęściej do 5. roku życia, a szczyt zachorowań przypada na 1. rok życia. Mimo to, zachorować można w każdym wieku – niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym, nastoletnim i dorosłym.
Dlaczego na herpanginę chorują zwłaszcza małe dzieci? Ponieważ jest to choroba wysoce zakaźna. Enterowirusy łatwo rozprzestrzeniają się drogą kropelkową i w bezpośrednim kontakcie.
Dzieci przebywające w grupach rówieśniczych (żłobkowych, przedszkolnych) są szczególnie narażone na zakażenie poprzez wspólne zabawy, korzystanie z jednych naczyń, niedokładne przestrzeganie zasad higieny. Do tego dochodzi wciąż kształtująca się dziecięca odporność – organizm maluchów jest przez to bardziej podatny na wszelkiego rodzaju infekcje.
Chociaż herpangina to wysoce zakaźna choroba, jest raczej niegroźna. Rzadko powoduje powikłania, ale można zachorować na nią wielokrotnie.
Przyczyny herpanginy u dzieci. Jak dochodzi do zakażenia?
Przyczyną herpanginy są enterowirusy – chorobę wywołują 22 różne serotypy, przez co może przebiegać w sposób zróżnicowany i nawracać.
Najczęściej za herpanginę u dzieci odpowiadają:
- enterowirusy 71,
- Coxsackie A i B,
- echowirusy.
To te same patogeny, które wywołują m.in. bostonkę, czyli chorobę dłoni, stóp i jamy ustnej.
Jak dochodzi do zakażenia? Enterowirusy są w stanie przetrwać w szerokim zakresie pH oraz w temperaturze do 50 stopni C. Źródłem infekcji jest skażona ślina, kropleki oddechowe i płyn pęcherzykowy. Do zakażenia może dojść drogą kropelkową (gdy chory kichnie lub kaszlnie) lub za pośrednictwem skażonych przedmiotów (wspóldzielonych naczyń, zabawek, klamek i innych elemntów wspólnego użytku). Gdy wirus wniknie do organizmu, atakuje błonę śluzową gardła, w efekcie czego pojawiają się bolesne pęcherzyki oraz objawy grypopodobne.
Najwięcej rozpoznań herpanginy u dzieci występuje na przełomie lata i jesieni (lipiec-październik).
Upłynnia gęstą i zalegającą wydzielinę. Udrożnia nos i zatoki.
Hipertoniczny spray do nosa z ektoiną.
Spray wspomagający leczenie stanów zapalnych gardła, spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wirus...
3% roztwór soli przeznaczony do nebulizacji, w celu poprawienia komfortu oddychania.
Pastylki na gardło z ektoiną przeznaczone do stosowania podczas objawów przeziębienia.
Pastylki do ssania na chrypkę, pieczenie błony śluzowej jamy ustnej.
W okresie przejściowego osłabienia, do regeneracji po infekcjach.
Pierwszy oryginalny syrop z porostu islandzkiego. Skutecznie łagodzi suchy kaszel.
Jak rozpoznać herpanginę u dziecka? Szczegółowe objawy i przebieg choroby
Herpangina u dzieci rozwija się stopniowo. Najpierw występuje złe samopoczucie, rozdrażnienie, potem gorączka i ból gardła, zwiastujący pojawienie się w przezroczystych bąbli.
Maluchy mogą być markotne, marudne, niechętnie jedzą, czasem mają wręcz jadłowstręt. Starsze dzieci z herpanginą mogą zgłaszać bóle głowy i pleców. Objawy herpanginy zależą od seroptypu enterowirusa, który zaatakował organizm, a także od rozległości zakażenia.
Co istotne, enterowirusy nie wywołują biegunki, kataru ani kaszlu. Nie prowadzą też do zapalenia nosa, uszu ani oskrzeli.
Objawy herpanginy u dzieci:
- gorączka,
- silny ból gardła przy przełykaniu,
- brak apetytu,
- senność, apatia,
- bóle głowy,
- bóle mięśni, stawów,
- różnego rodzaju wysypka.
Charakterystyczny wygląd gardła przy herpanginie u dziecka: pęcherzyki i owrzodzenia
Gardło dziecka z herpanginą jest przekrwione. W tylnej części, a niekiedy też na policzkach i na języku, widać drobne (do 5 mm) pęcherzyki lub grudki, które zmieniają się w owrzodzenia otoczone czerwoną obwódką.
Z tego powodu herpanginę nazywa się pęcherzykowym zapaleniem gardła. Zmiany na śluzówce są bardzo dokuczliwe. To przez nie dziecko ma problem z przełykaniem, skarży się na ból gardła i nie chce nic jeść.
Ile trwa herpangina u dzieci?
Herpangina u dziecka zwykle mija w ciągu 5-10 dni, podobnie jak inne infekcje wirusowe.
W ciągu tygodnia organizm zwalcza chorobotwórcze patogeny, a objawy ustępują. Każdego dnia jest trochę lepiej – ból gardła łagodnieje, apetyt stopniowo wraca, smyk powoli odzyskuje dobry nastrój.
- Dolegliwości gardłowe zanikają w ciągu 5-7 dni.
- Gorączka utrzymuje się 2-4 dni.
- Osłabienie po chorobie może trwać do 10-14 dni.
Herpangina a angina, bostonka i inne choroby wieku dziecięcego. Jak je odróżnić?
Objawy herpanginy są podobne do objawów innych chorób, zarówno wirusowych, jak i bakteryjnych. Ich leczenie jest zupełnie inne, dlatego tak ważne jest, by trafnie rozpoznać przyczynę złego samopoczucia dziecka.
- Objawy herpanginy u dzieci łatwo pomylić z objawami anginy ropnej. Wysoka gorączka, zaczerwienione, bolące gardło, niechęć do jedzenia i picia. Takie dolegliwości powodują właśnie paciorkowce ropotwórcze wywołujące anginę – bakteryjne zapalenie gardła i migdałków.
- Mylącym objawem jest także wysypka. W przebiegu herpanginy u dzieci mogą pojawić się zmiany na skórze, przypominające te, występujące przy bostonce, odrze albo ospie wietrznej.
- Przezroczyste bąble w gardle wywołane przez enterowirusy wyglądają jak afty lub opryszczki.
Aby rozróżnić herpanginę od innych chorób dziecięcych, warto dokładnie przyjrzeć się objawom. Jak wygląda gardło? Jak wysoka jest gorączka i czy łatwo się ją zbija? Czy są jakieś dodatkowe symptomy? Jak ogólnie czuje się chory?
Najważniejsze różnice pomiędzy herpanginą a anginą i aftami:
- objawy – w każdym przypadku pojawiają się zmiany w jamie ustnej, jednak wyglądają inaczej. Przy herpanginie to pęcherzyki lub grudki, angina może (ale nie musi) przebiegać z białym nalotem na migdałkach, a afty to wklęsłe owrzodzenia obecne na języku, dziąsłach czy wewnętrznej stronie policzków;
- przyczyny – herpanginę wywołują enterowirusy, a angina zwykle ma podłoże bakteryjne – paciorkowcowe. Afty rozwijają się w wyniku różnych dolegliwości, np. niedoborów witamin, stresu, urazów mechanicznych czy zaburzeń odporności;
- leczenie – angina bakteryjna wymaga zwykle podania antybiotyku. W przypadku herpanginy leczenie polega na łagodzeniu objawów i odpoczynku. Z kolei na afty stosuje się preparaty miejscowe o działaniu przyspieszającym gojenie;
- przebieg – herpangina ustępuje zwykle samoistnie w ciągu kilku dni i rzadko wywołuje powikłania. Angina jest bardziej niebezpieczna – nieprawidłowo leczona może spowodować rozwój poważniejszych chorób. Afty goją się zwykle w ciągu 1-2 tygodni.
Herpangina a angina
Wysoka gorączka, silny ból gardła, niechęć do jedzenia i picia, rozdrażnienie… takie objawy mogą wskazywać zarówno na anginę, jak i herpanginę. Po czym rozpoznać, co dziecku dolega?
Przy infekcjach bakteryjnych, jak angina ropna, gorączka jest często wyższa niż przy infekcjach wirusowych, jak herpangina. Do tego trudniej ją zbijać – chociaż temperatura ciała spada po podaniu leków, szybko wzrasta i po 3-4 godzinach chory znów gorączkuje. Przy herpanginie raczej występuje stan podgorączkowy niż gorączka, choć zdarza się też, że temperatura ciała przekracza 38 stopni C. Ponadto inny jest wygląd gardła.
Anginę można poznać po żywoczerwonym gardle, na którym widać biały nalot. Charakterystyczne jest też powiększenie migdałków podniebiennych. Natomiast gardło przy herpanginie nie jest aż tak przekrwione. Do tego, tylną jego część pokrywają zmiany (pęcherze lub wykwity), przypominające opryszczkę.
Herpangina a afty
Pęcherzyki w gardle, występujące przy herpanginie, można pomylić z aftami. Afty są wklęsłe i występują w całej jamie ustnej. Zmiany enterowirusowe są wypukłe, jak opryszczki, i lokalizują się głównie w tylnej części gardła.
Herpangina a bostonka
Herpangina i bostonka to choroby zakaźne wywołane przez enterowirusy, a dokładniej należące do tej rodziny wirusy wirusy Coxsackie. Mogą rozwinąć się osobno albo współwystępować.
Bostonka najczęściej występuje u dzieci w wieku 2-10 lat. Infekcja rozwija się stopniowo, podobnie jak herpangina. Zaczyna się od złego samopoczucia, gorączki, bólu gardła powodujący niechęć do jedzenia. Następnie pojawiają się małe pęcherzyki w gardle i jamie ustnej.
Po dwóch, trzech dniach od wystąpienia pierwszych objawów, na skórze ujawniają się charakterystyczne wykwity skórne – drobne, owalne, szare pęcherzyki, o średnicy 3-7 mm, ulokowane wybiórczo na skórze dłoni, podeszwy stóp, pośladkach i w okolicach narządów płciowych.
Powikłania po herpanginie u dzieci. Kiedy konsultować się z pediatrą?
Zakażenia enterowirusowe zwykle mają łagodny przebieg, ustępują samoistnie i rzadko wywołują powikłania. Herpangina u dzieci z reguły daje się skutecznie wyleczyć w domu.
Jeśli jednak choroba wywołuje nasilone objawy albo się przedłuża, konieczna jest konsultacja z lekarzem. Im młodsze dziecko, tym bardziej wskazana jest wizyta pediatryczna. Niemowlęta z podejrzeniem herpanginy najlepiej od razu umówić do przychodni.
Czerwone flagi – objawy herpanginy, które wymagają pilnej konsultacji pediatrycznej:
- wysoka, niedająca się zbić gorączka,
- drgawki gorączkowe,
- sztywność karku,
- ból głowy z wymiotami,
- odwodnienie organizmu.
Herpangina u dziecka – możliwe powikłania
Do najczęstszych powikłań herpanginy należy odwodnienie. To skutek wysokiej gorączki i silnego bólu gardła, przez które dziecko nie chce nic pić ani jeść. Odwodnienie rozpoznaje się po:
- zmniejszeniu objętości moczu (sucha pieluszka),
- nadmiernej senności,
- suchości w ustach,
- osłabienia.
Więcej o odwodnieniu u dzieci przeczytasz TU.
W rzadkich przypadkach infekcja rozprzestrzenia sią na okoliczne narządy. Wtedy enterowirusy mogą wywołać znacznie poważniejsze choroby, np. zapalenie opon mózgowych czy mięśnia sercowego.
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to choroba gorączkowa, przebiegająca z nudnościami i wymiotami, która może doprowadzić do trwałych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego. Wymaga pilnego rozpoznania i leczenia szpitalnego.
Diagnoza herpanginy u dzieci. Jak rozpoznać pęcherzykowe zapalenie gardła?
Niestety wirusy Coxsackie A są trudne do wykrycia za pomocą najczęściej stosowanych testów. Dlatego zwykle herpanginę rozpoznaje się na podstawie charakterystycznych objawów, zwłaszcza zmian w jamie ustnej. Najczęściej to niewielkie, grudki lub pęcherzyki, zlokalizowane w dużej mierze na tylnej ścianie gardła, ale też na śluzówce jamy ustnej i podniebieniu.
Badania laboratoryjne wykonywane są rzadko, zwykle w trudniejszych lub powikłanych przypadkach. Można wtedy przetestować próbki pobrane z gardła na obecność enterowirusów. Jednak zazwyczaj herpangina przebiega łagodnie i nie ma potrzeby stosowania pogłębionej diagnostyki.
W przypadku nietypowych objawów, np. dziwnej wysypki, lub podejrzenia innej choroby u dziecka lekarz może rozszerzyć diagnostkę i:
- zlecić wykonanie wymazu z gardła,
- skierować pacjenta na badania serologiczne, wykrywające reakcję organizmu na patogen (przeciwciała)
- skorzystać z metod diagnostyki genetycznej (PCR).
Jak leczyć herpanginę u dziecka? Skuteczne metody łagodzenia objawów
Herpangina ma samoograniczający się przebieg. Układ immunologiczny dzieci zwykle dobrze radzi sobie ze zwalczaniem tej choroby, więc wystarczy leczenie wspomagające. Zresztą nie ma leków przyczynowych-przeciwwirusowych na zakażenia enterowirusowe.
Leczenie herpanginy opiera się na łagodzeniu objawów choroby. W tym celu stosuje się m.in.:
- leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe (np. ibuprofen, paracetamol),
- roztwory do płukania gardła o działaniu przeciwdrobnoustrojowym,
- spraye na ból gardła (np. z koloidami srebra, mentolem),
- inhalacje z soli fizjologicznej i ektoiny nawilżające błonę śluzową gardła.
To jest wyrób medyczny
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Herpangina a antybiotyk
Herpangina jest infekcją wirusową, więc nie leczy się jej antybiotykami. Zatem penicylina i jej pochodne, zalecane przy anginie paciorkowcowej (ropnej), nie pomogą w zakażeniach enterowirusowych. Nie ma też żadnych innych leków, które zwalczyłyby przyczynę herpanginy. Pozostaje działanie objawowe.
Leczenie pęcherzyków w gardle
Postępowanie zależy od wieku chorego. Nastolatki z herpanginą mogą płukać gardło roztworami o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwbólowych (np. z diklofenakiem). Młodszym dzieciom proponuje się raczej płukanki na bazie wody i soli kuchennej.
Aby zmniejszyć ból gardła, warto stosować spraye działające przeciwdrobnoustrojowo, przeciwzapalnie i powlekająco. Wspomagająco można sięgnąć izotoniczne roztwory do nebulizacji z nawilżającą ektoiną lub kwasem hialuronowym.
Domowe sposoby walki z herpanginą
Chore dziecko powinno być izolowane, aby nie zaraziło kolejnych osób. Dobrze, by wypoczywało w odpowiednio wietrzonym pomieszczeniu, miało zapewniony spokój i komfortowe warunki. Jeśli choroba wywołuje gorączkę, kluczowe jest uzupełnianie płynów, aby nie doszło do odwodnienia organizmu. Dlatego należy często proponować choremu coś do picia – letnią herbatę, wodę z miodem i cytryną, napar z rumianku.
Dieta dziecka z herpanginą
Oprócz tego, trzeba zapewnić dziecku odpowiednią dietę, co ze względu na silny ból gardła przy przełykaniu z pewnością nie jest proste. Przy dolegliwościach anginopodobnych najlepiej sprawdzają się łagodne dania, które nie podrażnią dodatkowo owrzodzonej śluzówki gardła To np. zupy-kremy, potrawy z makaronem, kisiele.
Czy herpangina jest zaraźliwa?
Tak, herpangina to choroba zakaźna. Wywołujące ją enterowirusy rozprzestrzeniają się na wiele sposobów:
- drogą fekalno-oralną, czyli w wyniku niedokładnego lub zbyt rzadkiego mycia rąk,
- poprzez kontakt ze śliną chorego,
- drogą kropelkową, kiedy wirusy wydostają się z dróg oddechowych z wydychanym powietrzem,
- poprzez bezpośredni kontakt z wydzieliną obecną w pęcherzykach na skórze i w jamie ustnej.
Co ważne, wirusy przenoszone są nawet przez pacjentów, którzy nie mają żadnych objawów. Zakaźność poprzez drogi oddechowe utrzymuje się do 3. tygodni, a w kale drobnoustroje obecne są nawet przez 2 miesiące po ustąpieniu objawów.
Profilaktyka herpanginy. Jak chronić dziecko przed zakażeniem?
Herpangina to wysoce zakaźna infekcja wirusowa. Trudno jej uniknąć, jednak można nieco zmniejszyć ryzyko zakażenia. Najważniejsze to unikać bezpośredniego kontaktu z chorymi i dbać o higienę osobistą:
- często i dokładnie myć ręce,
- odkażać powierzchnie wspólnego użytku,
- nie korzystać z wspólnych sztućców, naczyń,
- przebywając w tłumie, nosić maseczkę ochronną.
Do tego warto wspierać naturalną odporność dziecka, poprzez zdrową dietę, suplementację witaminy D, dobrej jakości sen i odpowiednią ilość codziennej aktywności fizycznej.
FAQ. Najczęstsze pytania o herpanginę u dzieci
Czy herpangina jest niebezpieczna dla niemowląt? To zależy. Infekcje enterowirusowe mają z reguły łagodny przebieg, mimo to u niemowląt, a zwłaszcza noworodków, mogą powodować komplikacje. Przez niedojrzałość układu immunologicznego tak małe dzieci narażone są na powikłania herpanginy. Należy wymienić tu przede wszystkim wirusowe zapalenie mięśnia sercowego, które najczęściej wywołują właśnie wirusy Coxsackie, a także adenowirusy. Gorączka, niestabilna ciepłota ciała i inne niepokojące objawy wymagają diagnostyki.
Czy dziecko może zarazić się herpanginą od dorosłego? Tak, dorosły zakażony enterowisuem, bez względu na to, czy ma objawy, czy nie, może zarazić dziecko.
Czy dziecko z herpanginą może iść do szkoły, przedszkola, żłobka? Nie, nawet jeśli choroba przebiega łagodnie lub bezobjawowo. Infekcje enterowirusowe są bardzo zakaźne, więc aby nie szerzyć zakażenia wskazana jest izolacja. Do tego zainfekowany organizm jest podatny na kolejne zakażenia. Dla dobra własnego i innych lepiej zatrzymać chorego malucha w domu. Zakaźność jest najwyższa w pierwszych dniach choroby, ale wydalanie patogenów z organizmu może trwać do dwóch tygodni.
Czy są szczepionki na herpanginę dla dzieci? Niestety nie ma szczepionki na enterowirusy powodujące herpanginę. Istnieją jednak szczepionki na niektóre z tych patogenów, np. na enterowirusy powodujące polio.
Czy herpangina może nawracać? Tak. Herpanginę może wywołać jeden z ponad 20 serotypów enterowirusów, dlatego ponowne zachorowanie jest możliwe.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
Wspomaga naturalną odporność.
W okresie przejściowego osłabienia, do regeneracji po infekcjach.
Na wzmocnienie odporności. Uzupełnia codzienną dietę w starannie dobrane, naturalne składniki, takie...
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego
Interna Szczeklika. Mały podręcznik 2019/2020, Medycyna Praktyczna, Kraków, 2019
M. Kotowska i wsp., Angina – rozpoznawanie i leczenie, Forum Pediatrii Praktycznej, 2018
M. Kuchciak-Brancewicz i wsp., Choroba bostońska, Dermatologia Praktyczna, 2014
C.B. Corsino, Herpangina, Stat Pearls, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507792/ [dostęp 14.05.2025]
E. Kuchar, Zakażenia wywołane przez wirusy Coxsackie, mp.pl, https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/157454,zakazenia-wywolane-przez-wirusy-coxsackie, [dostęp 14.05.2025]