*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Co to jest grupa krwi i dlaczego warto ją znać?
Grupa krwi to coś, co każdy z nas ma wpisane w genach. Określa ona obecność (lub brak) danych antygenów na powierzchni naszych krwinek czerwonych. Istnieje kilka układów grupowych krwi, ale najważniejsze z punktu widzenia praktyki medycznej są:
- układ AB0 (w którym wyróżniamy cztery podstawowe grupy krwi: A, B, AB oraz 0),
- układ Rh (w którym wyróżniamy grupy Rh+ i Rh-).
W praktyce wygląda to tak: jeśli masz grupę krwi A, na Twoich krwinkach znajduje się tzw. antygen A. Przy grupie B – antygen B, a przy AB – oba naraz. Grupa 0 to z kolei taka, w której nie ma żadnego z tych antygenów.
Oznaczenie Rh+ lub Rh- dotyczy natomiast obecności tzw. antygenu D. Jeśli jest, mamy „plus”, jeśli go brakuje, mamy „minus”.
Dlaczego to ważne? Znajomość grupy krwi swojej i dziecka jest istotna np. wtedy, gdy dziecko wymaga natychmiastowej transfuzji lub gdy u przyszłej mamy pojawia się ryzyko tzw. konfliktu serologicznego.
Grupa krwi nie jest tylko ciekawostką. To ważna informacja, która w sytuacjach nagłych (gdzie liczy się szybka reakcja), a także przy planowaniu ciąży ma ogromne znaczenie. To wiedza, która pozwala chronić zdrowie mamy i dziecka!
Najrzadsza grupa krwi w Polsce i na świecie
Najrzadsza grupa krwi w Polsce i na świecie to AB Rh-. W naszym kraju ma ją zaledwie 1% populacji, natomiast w skali świata 0,5% populacji.
Pamiętaj: Rzadkie grupy krwi nie są chorobą i powodem do niepokoju, a jedynie cenną informacją na całe życie.
Najczęstsza grupa krwi w Polsce i na świecie
Najczęstsze grupy krwi zarówno w Polsce, jak i na świecie to 0 Rh+ oraz A Rh+. W poniższej tabeli przedstawiamy dokładne wartości procentowe.
| Grupa krwi | W Polsce | Na świecie |
| 0 Rh+ | 31% | 42% |
| A Rh+ | 32% | 31% |
| B Rh+ | 15% | 15% |
| AB Rh+ | 7% | 5% |
| 0 Rh- | 6% | 3% |
| A Rh- | 6% | 2,5% |
| B Rh- | 2% | 1% |
| AB Rh- | 1% | 0,5% |
Która grupa krwi jest „najcenniejsza”?
Zgodność grupy krwi dawcy i biorcy ma ogromne znaczenie. Z medycznego punktu widzenia najcenniejszą grupą krwi jest 0 Rh-. Osoba z tą grupą jest tzw. uniwersalnym dawcą, co oznacza, że może oddać krew każdemu, niezależnie od grupy krwi biorcy.
Wynika to z faktu, że krew 0 Rh- nie zawiera antygenów A, B ani antygenu Rh, które mogłyby wywołać reakcję immunologiczną u biorcy. Niestety uniwersalny dawca jest jednocześnie najbardziej wymagającym biorcą – może on otrzymać wyłącznie grupę krwi 0 Rh.
Jak dziedziczy się grupę krwi? (Układ AB0)
Dziedziczenie grupy krwi wcale nie jest tak skomplikowane, jak mogłoby się wydawać. Grupa krwi zależy od specjalnych wersji genów, które nazywamy allelami. Każdy człowiek ma dwa allele – jeden od mamy i jeden od taty.
W układzie AB0 mamy trzy możliwe allele: A, B i 0.
- A i B są dominujące – jeśli dziecko dostanie A lub B, to właśnie ta litera decyduje o jego grupie krwi.
- 0 jest recesywne – daje grupę krwi 0 tylko wtedy, gdy dziecko dostanie 0 od mamy i 0 od taty.
Tak właśnie powstaje grupa krwi! Dziedziczenie polega na tym, że dziecko dostaje po jednym allelu od każdego rodzica, ale to, jaki konkretnie allel dostanie, to czysta loteria.
Przykład:
Jeśli mama ma AA, a tata BB, dziecko zawsze dostaje A od mamy i B od taty. Wówczas grupa krwi dziecka to AB.
Jeśli mama ma 00, a tata A0, dziecko może dostać:
- 0 od mamy + A od taty = A → dziecko będzie miało grupę A
- 0 od mamy + 0 od taty = 0 → dziecko będzie miało grupę 0
Tabela dziedziczenia grupy krwi
Nadal zastanawiasz się, w jaki sposób dziecko dziedziczy grupę krwi? Tabela poniżej rozwieje wszelkie wątpliwości. Ten prosty schemat przedstawia, jakie są możliwe grupy krwi u dziecka przy różnych kombinacjach grup krwi rodziców.
| Mama/Tata | 0 | A | B | AB |
| 0 | 0 | A, 0 | B, 0 | A, B |
| A | 0, A | A, 0 | A, B, AB, 0 | A, B, AB |
| B | 0, B | A, B, AB, 0 | B, 0 | A, B, AB |
| AB | A, B | A, B, AB | A, B, AB | AB, A, B |
Dziedziczenie czynnika Rh (+ i -). Tu leży klucz do konfliktu serologicznego
Dziedziczenie czynnika Rh wygląda bardzo podobnie jak w układzie AB0. Każdy rodzic przekazuje dziecku po jednym allelu – w tym przypadku D (Rh+) lub d (Rh-). Rh+ jest czynnikiem dominującym, co oznacza (podobnie jak z allelami A i B), że jeśli dziecko otrzyma co najmniej jeden allel Rh+ to będzie miało właśnie taką grupę krwi.
W dziedziczeniu Rh leży klucz to tzw. konfliktu serologicznego. Tabela poniżej przedstawia kombinacje alleli rodziców i możliwe warianty Rh u dziecka. W kolejnym akapicie wyjaśniamy, na czym dokładnie polega związany z tym konflikt serologiczny.
| Mama/Tata | DD (Rh+) | Dd (Rh+) | dd (Rh-) |
| DD (Rh+) | Rh+ | Rh+ | Rh+ |
| Dd (Rh+) | Rh+ | Rh+ lub Rh- | Rh+ lub Rh- |
| dd (Rh-) | Rh+ | Rh+ lub Rh- | Rh- |
Osoba z grupą Rh+ zazwyczaj nie wie, czy posiada dwa geny „plus” (DD), czy jeden (Dd). Dlatego, jeśli oboje rodzice są Rh+, istnieje niewielkie ryzyko (ok. 25% przy układzie Dd x Dd), że dziecko urodzi się z grupą Rh-.
Co to jest konflikt serologiczny i czy jest się czego bać?
Jakie grupy krwi nie mogą mieć razem dzieci? Takie pytanie często pojawia się w głowie par, które myślą o powiększeniu rodziny. A powodem jest obawa o wystąpienie konfliktu serologicznego, czyli niezgodności określonych antygenów we krwi matki i płodu. Teoretycznie w efekcie tego organizm matki może zacząć atakować czerwone krwinki płodu i doprowadzić do poważnych konsekwencji (np. wystąpienia choroby hemolitycznej).
Brzmi poważnie, ale spokojnie! Przede wszystkim dotyczy to wyłącznie sytuacji, kiedy mama ma grupę Rh-, a dziecko odziedziczy po ojcu grupę Rh+. Ale nawet jeśli tak się stanie, współczesna medycyna pozwala całkowicie rozwiązać problem poprzez podanie immunoglobuliny anty-D. Zapobiega ona wytwarzaniu przeciwciał przez organizm matki.
Dlatego, choć temat może wydawać się niepokojący – co jest zupełnie zrozumiałe! – nie ma powodu do strachu. Konflikt serologiczny jest dobrze znany lekarzom i skutecznie leczony, a znajomość grupy krwi i czynnika Rh pozwala odpowiednio zadbać o bezpieczeństwo mamy i dziecka.
Jak przygotować się do ciąży, znając swoją grupę krwi?
Wiedza o grupie krwi i czynniku Rh to kluczowy element świadomego planowania rodziny. Pozwala lekarzowi odpowiednio wcześnie zaplanować profilaktykę konfliktu serologicznego. Równie ważne jest przygotowanie Twojego organizmu do tych wyjątkowych 9 miesięcy.
Zapewnienie odpowiedniego poziomu kwasu foliowego fundament. Jego dwie dobrze przyswajane formy znajdziesz w suplemencie diety Prenasol, który powstał, by kompleksowo wspierać organizm przyszłej mamy i prawidłowy rozwój dziecka.
Grupa krwi a ojcostwo – czy grupa krwi może wykluczyć ojcostwo?
Wykluczenie ojcostwa na podstawie grupy krwi jest możliwe. Znając grupy krwi mamy, ojca i dziecka, można stwierdzić, że pewne połączenie jest niemożliwe. Na przykład: jeśli mama i tata mają grupę krwi 0, dziecko nie może mieć grupy AB.
Jednak samo dopasowanie grup krwi nigdy nie pozwala w 100% potwierdzić ojcostwa, ponieważ wiele kombinacji jest zgodnych z prawdopodobieństwem genetycznym. Jedynym pewnym i naukowo wiarygodnym sposobem ustalenia ojcostwa są testy DNA, które analizują konkretne fragmenty genomu i dają niemal całkowitą pewność wyniku.
Podsumowanie
Poznanie grupy krwi może pomóc uniknąć konfliktu serologicznego, uratować życie przy transfuzji czy po prostu lepiej zrozumieć swoje ciało. Ale to nie ona decyduje o tym, kim będzie Twoje dziecko. Najważniejsze jest to, co przekażecie mu poza genami: miłość, czas i poczucie bezpieczeństwa.
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie laktacji i rozwoju niemowląt.
Krople enzymatyczne z laktazą kwaśną i neutralną.
Czerwiński, M. (2015). Grupy krwi–minusy i plusy Czy antygeny grupowe krwi chronią nas przed chorobami zakaźnymi?. Advances in Hygiene & Experimental Medicine/Postepy Higieny i Medycyny Doswiadczalnej, 69.
Łepecka-Klusek, C., Pilewska-Kozak, A. B., Wiktor, K., Furmaga, I., & Putowski, L. (2011). Istota konfliktu serologicznego i jego profilaktyka. Nursing in the 21st Century, 10(1 (34)), 59-62.