Rewolucja na talerzu przyszłej mamy: Nowe standardy opieki okołoporodowej 2026
Według nowelizacji Standardu Organizacyjnego Opieki Okołoporodowej:
„Kobieta rodząca powinna mieć możliwość spożywania lekkostrawnych posiłków oraz przyjmowania klarownych płynów w trakcie porodu. Spożywanie posiłków kobieta rodząca konsultuje z osobą sprawującą opiekę”.
Dotychczasowy zapis stanowił, że „decyzję o możliwości spożywania posiłków przez rodzącą podejmuje osoba sprawująca opiekę nad rodzącą (położna/lekarz/pielęgniarka)”.
Doradztwo zamiast zakazu
Różnica jest subtelna, ale kluczowa – dotyczy podmiotu decyzyjnego i niezależności rodzącej. Po wejściu nowelizacji w życie rolą personelu będzie doradztwo w zakresie jedzenia, a nie wydawanie bezwzględnych decyzji. Wcześniej to personel rozstrzygał, czy kobieta w ogóle może jeść.
👇Chcesz dowiedzieć się więcej o zmianach w standardzie? Posłuchaj ekspertki od karmienia piersią Wróżki Cycuszki!👇
Dlaczego zakazywano jedzenia podczas porodu?
W przeszłości obawiano się aspiracji treści żołądkowej do płuc w przypadku konieczności nagłego znieczulenia ogólnego (narkozy). Źródłem tych obaw było badanie Curtisa Mendelsona z lat 40. XX wieku. Sugerowało ono, że kwaśna treść żołądka, jeśli dostanie się do dróg oddechowych, może powodować ciężkie zapalenie płuc, a nawet zgon.
W tamtych czasach często stosowano znieczulenie ogólne bez dzisiejszych metod zabezpieczenia dróg oddechowych, więc pusty żołądek traktowano jako formę ochrony. Na tej podstawie wprowadzono zasadę NPO (łac. nil per os – nic przez usta), która przez dekady rutynowo obowiązywała na salach porodowych.
Jedzenie przed porodem – jak przygotować organizm na wielki wysiłek?
💪To, co zjesz przed porodem, ma ogromne znaczenie dla jego przebiegu. Poród to dla organizmu intensywny, wielogodzinny wysiłek – porównywalny do maratonu lub długiego treningu wytrzymałościowego.
Odpowiednio zbilansowane posiłki:
- pomagają utrzymać stabilny poziom energii przez kilka godzin,
- zapobiegają osłabieniu,
- zmniejszają ryzyko odwodnienia.
W fazie utajonej porodu (początkowej) szczególnie ważne są węglowodany. Uzupełniają zapasy glikogenu w mięśniach i wątrobie – czyli „paliwa”, z którego ciało korzysta podczas skurczów. Dzięki temu organizm wchodzi w kolejne etapy porodu z zapasem energii, a rodząca ma więcej siły.
Dlaczego glikogen jest tak ważny? 🔋To nasza podstawowa „bateria energetyczna”. Jeśli zapasy glikogenu są niskie, organizm szybciej się męczy. Może pojawić się:
- osłabienie,
- zawroty głowy,
- zmniejszona efektywność skurczów.
Dobre naładowanie baterii przed wyjazdem do szpitala pomaga utrzymać stabilny poziom cukru we krwi i zapobiega nagłym spadkom energii.
Jedzenie i picie podczas porodu: Co mówią badania?
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), dążąc do zwiększenia bezpieczeństwa i satysfakcji z porodu, zaleca jedzenie i picie w jego trakcie. Podczas aktywnej fazy kobiety mogą przyjmować płyny oraz lekkie pokarmy (niskotłuszczowe i łatwostrawne), chyba że istnieją konkretne przeciwwskazania medyczne (np. podanie opioidów lub wysokie ryzyko natychmiastowego cięcia cesarskiego w znieczuleniu ogólnym).
Ograniczenie jedzenia i picia prowadzi do odwodnienia, ketozy* i zwiększa stres u rodzącej, co może paradoksalnie wydłużać poród.
*Ketoza to stan metaboliczny, w którym organizm z braku „podstawowego paliwa” (cukru/glukozy) zaczyna spalać zapasy tłuszczu, aby pozyskać energię.
Badania wykazały, że kobiety, które mogły jeść i pić:
- rodziły średnio o 90 minut krócej,
- rzadziej potrzebowały syntetycznej oksytocyny i środków przeciwbólowych,
- ich noworodki uzyskiwały wyższą punktację w skali Apgar.
Co ciekawe, badanie National Birth Center w USA na grupie blisko 12 tysięcy kobiet wykazało, że u rodzących swobodnie jedzących i pijących nie zanotowano ani jednego przypadku zespołu Mendelsona – mimo że u 22% z nich poród zakończył się cesarskim cięciem.
Niechęć do jedzenia podczas porodu – czy to normalne?
Oczywiście, nie każda rodząca ma apetyt i ochotę na posiłek. Kobiety najczęściej sięgają po jedzenie w pierwszej fazie, gdy skurcze są mniej intensywne. Później zazwyczaj ograniczają się wyłącznie do płynów.
Dodatkowo, nudności i wymioty podczas porodu są dość częste. To naturalna reakcja na zmiany hormonalne, ból i stres, a także fizjologiczny sposób oczyszczania organizmu. Wymioty mogą nawet świadczyć o szybkim postępie rozwarcia szyjki macicy, co dla personelu medycznego jest często – mimo dyskomfortu pacjentki – pozytywnym sygnałem.
Jak przygotować się do porodu od strony dietetycznej?
Idealna przekąska na poród powinna być:
- lekkostrawna (by nie obciążać żołądka),
- szybko dostarczająca energii (głównie węglowodany),
- niewielka objętościowo,
- łatwa do zjedzenia między skurczami,
- nietłusta i niewysokobiałkowa (tłuszcz i białko długo się trawią),
- bez intensywnych zapachów.
❌Czego NIE pakować do torby porodowej? Zdecydowanie unikaj:
- tłustych kanapek,
- serów,
- wędlin,
- czekolady,
- orzechów,
- tłustych jogurtów
- oraz potraw pikantnych.
Produkty te zalegają w żołądku, zwiększają ryzyko nudności, zgagi i uczucia ciężkości. Zamiast dodawać energii – obciążają organizm, który i tak pracuje na pełnych obrotach.
❌Warto też zrezygnować z napojów gazowanych. Powodują wzdęcia, odbijanie i mogą utrudniać pracę przepony oraz swobodne oddychanie w trakcie skurczów.
Najlepsze przekąski do porodu – TOP 5 propozycji od dietetyka
✅Najlepiej sprawdzają się produkty proste i lekkie:
- Świeże owoce (np. banany).
- Owoce suszone lub liofilizowane (daktyle, morele, mango).
- Musy owocowe (wygodne tubki).
- Jasne pieczywo z dżemem lub miodem.
- Batony energetyczne na bazie daktyli i płatków owsianych.
Co pić?
- Woda niegazowana – koniecznie w butelce z dzióbkiem lub bidonie (ułatwia picie w każdej pozycji).
- Woda z miodem i cytryną.
- Delikatna herbata owocowa.
- Izotonik – często lepszy wybór niż sama woda, bo skuteczniej nawadnia i dostarcza elektrolitów.
Jedzenie po porodzie – regeneracja
Tuż po porodzie organizm jest wyczerpany, odwodniony i potrzebuje „doładowania”. Idealny pierwszy posiłek powinien regenerować, ale nie obciążać.
- Dobrym wyborem będą ciepłe zupy (tradycyjny rosół, krupnik) lub lekkie kremy (z dyni, marchewki). 🍜
- Sprawdzą się też kanapki z dobrego pieczywa z twarożkiem czy pastą jajeczną. 🥯
- Aby uzupełnić żelazo, warto sięgnąć po dania z kaszą, burakami i natką pietruszki.🥘
Ważne, aby posiłek dało się łatwo zjeść jedną ręką – mamy doskonale wiedzą dlaczego! 😉 I choć zazwyczaj jest to coś bardzo prostego, z własnego doświadczenia wiem, że ten pierwszy posiłek po porodzie smakuje najlepiej na świecie.
Podsumowanie
Cieszy fakt, że odchodzi się od rutynowych zakazów jedzenia i picia. Nauka i praktyka pokazują, że pozbawianie rodzących posiłku często niesie więcej szkody niż pożytku – osłabia kobietę i może zaburzać naturalny przebieg porodu. Nowe standardy na 2026 rok to krok w stronę bardziej ludzkiego i fizjologicznego podejścia do narodzin.
Dla mamy po porodzie
Naturalne wsparcie laktacji i rozwoju niemowląt.
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Silikonowy żel na rany i blizny
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Bibliografia:
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. 2025 poz. 1525)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. 2018 poz. 1756)
Providing Oral Nutrition to Women in Labor: American College of Nurse-Midwives. (2016). Journal of midwifery & women’s health, 61(4), 528–534.
Sperling, J. D., Dahlke, J. D., & Sibai, B. M. (2016). Restriction of oral intake during labor: whither are we bound?. American journal of obstetrics and gynecology, 214(5), 592–596.
Ciardulli, A., Saccone, G., Anastasio, H., & Berghella, V. (2017). Less-Restrictive Food Intake During Labor in Low-Risk Singleton Pregnancies: A Systematic Review and Meta-analysis. Obstetrics and gynecology, 129(3), 473–480.
Rooks, J. P., Weatherby, N. L., Ernst, E. K., Stapleton, S., Rosen, D., & Rosenfield, A. (1989). Outcomes of care in birth centers. The National Birth Center Study. The New England journal of medicine, 321(26), 1804–1811.
WHO recommendations: Intrapartum care for a positive childbirth experience. (2018). World Health Organization.