To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Kontaktowe zapalenie skóry: co to za schorzenie?
Istotą wyprysku kontaktowego jest pojawianie się zmian skórnych na skutek kontaktu z alergenami, wywołującymi u danego pacjenta reakcję nadwrażliwości. Wyprysk kontaktowy zaliczany jest również do dermatoz zawodowych.
Kontaktowe zapalenie skóry najczęściej pojawia się u pacjentów dorosłych, w drugiej dekadzie życia, jednak możliwe jest wystąpienie tego schorzenia również w populacji pediatrycznej.
Kontaktowe zapalenie skóry: odmiany wyprysku kontaktowego
W dermatologii wyróżnia się kilka odmian wyprysku kontaktowego. Do grupy tej zalicza się:
- alergiczne kontaktowe zapalenie skóry – w tym przypadku zmiany skórne wynikają bezpośrednio z kontaktu z uczulającym pacjenta alergenem,
- kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia – choć może przypominać klasyczną reakcję alergiczną, ten rodzaj wyprysku wynika z narażenia skóry na substancje o działaniu drażniącym, które uszkadzają barierę naskórkową,
- zawodowe kontaktowe zapalenie skóry – zmiany skórne są związane z narażeniem zawodowym (zarówno na substancje drażniące, jak i alergizujące),
- odmianę fotoalergiczną lub fototoksyczną wyprysku – niekorzystną reakcję zapoczątkowuje światło słoneczne, pod wpływem którego dany alergen wywołuje odpowiedź układu immunologicznego, co prowadzi do pojawienia się symptomów wyprysku.
Kontaktowe zapalenie skóry: przyczyny
W odniesieniu do alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, najczęstsze alergeny, z którymi bezpośredni kontakt prowadzi do pojawienia się zmian skórnych to:
- metale, w tym nikiel, chrom, kobalt – uczulać mogą sztućce, elementy odzieży, skóra garbowana, cement, monety, biżuteria z domieszką niklu,
- substancje zapachowe – znajdujące się między innymi w kosmetykach, perfumach, mydłach, pastach do zębów,
- konserwanty – kosmetyki, leki w postaci kremów i/lub maści,
- balsam peruwiański – znajduje się między innymi w perfumach i mgiełkach zapachowych,
- barwniki – farby do włosów, farby do tkanin, kosmetyki,
- leki – w tym w postaci miejscowej (kremy, maści),
- kalafonia – znajduje się między innymi w klejach, gumach do żucia, niciach dentystycznych woskowanych,
- formaldehyd – znajduje się przede wszystkim w tworzywach sztucznych, lakierach do paznokci,
- lanolina – jej źródła to między innymi kosmetyki, samoopalacze, pomadki, podkłady, pudry.
Na wystąpienie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry ma wpływ również predyspozycja genetyczna.
Szukając przyczyny kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia należy zwrócić uwagę na kontakt z takimi substancjami, które uszkadzają barierą naskórkową i predysponują do wystąpienia stanu zapalnego. Należy w tym miejscu wymienić przede wszystkim:
- mydła i detergenty,
- substancje odkażające,
- alkohol,
- środki owadobójcze,
- silne kwasy i zasady,
- pasty do zębów,
- kleje, benzyna, olej napędowy.
W przypadku dzieci, czynniki, które należy uznać za drażniące to również:
- ślina,
- treść wydostająca się z jamy ustnej podczas ulewania,
- resztki pokarmu wokół ust,
- częste wycieranie skóry wokół ust z wykorzystaniem ręczników lub nawilżanych chusteczek,
- leki stosowane w postaci wziewnej, a także przyjmowane jako inhalacje,
- smoczek lub przedmioty, które często dziecko wkłada do ust – warto zwrócić uwagę również na zabawki wykonane z tworzyw sztucznych.
Fotoalergiczne kontaktowe zapalenie skóry
W przeciwieństwie do reakcji fototoksycznych, reakcje fotoalergiczne pojawiają się na tle alergicznym i nie będą więc występować u każdego pacjenta po kontakcie z daną substancją. Fotoalergenami mogą stać się na przykład
- kosmetyki z filtrem UV (filtry chemiczne),
- substancje zapachowe (perfumy),
- ale i środki odkażające.
Wystąpienie reakcji jest niezależne od dawki alergenu.
Fototoksyczne kontaktowe zapalenie skóry
W tym przypadku dochodzi do uwrażliwienia na działanie promieniowania słonecznego przez przyjęcie lub zastosowanie zewnętrzne substancji fotouczulającej. Nie mamy tutaj do czynienia z reakcją o tle alergicznym.
Do fotouczulaczy możemy zaliczyć niektóre antybiotyki (na przykład tetracykliny), ale również retinoidy (stosowane między innymi w leczeniu trądziku). Fotouczulające mogą być również zioła, na przykład popularny dziurawiec.
Objawy reakcji fototoksycznej przypominają oparzenie – na skórze pojawia się rumień, obrzęk skóry, a także pęcherze i nadżerki.
Kontaktowe zapalenie skóry wokół ust: objawy
Jak może objawiać się kontaktowe zapalenie skóry wokół ust u dziecka? W tym przypadku można obserwować takie symptomy jak:
- zaczerwienienie skóry (rumień),
- pojawienie się rumieniowych zmian grudkowych – czyli zmian wyniosłych ponad poziom skóry, typowo koloru czerwonego,
- wystąpienie zmian pęcherzykowych – a więc wykwitów wyniosłych ponad poziom skóry, wypełnionych płynem,
- świąd,
- pieczenie,
- wysuszenie skóry,
- pękanie skóry wokół ust,
- złuszczanie naskórka.
Warto wiedzieć, że mogą pojawić się również inne symptomy, w tym pogorszenie apetytu, związane z obecnością zmian wokół ust.
Kontaktowe zapalenie skóry ust u dziecka: diagnostyka
W pierwszym kroku konieczna jest wizyta w gabinecie lekarza pediatry lub lekarza dermatologa, doświadczonego w leczeniu dzieci. W przypadku takiej konieczności, lekarz zadecyduje, jakie badania diagnostyczne należy wykonać.
Warto zastanowić się, w jakich sytuacjach dochodzi do pojawienia się zmian skórnych lub ich nasilenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na rodzaj spożywanych pokarmów, ale i stosowane kosmetyki.
Ważną kwestią jest również częsty wśród dzieci nawyk oblizywania ust. Ciągły kontakt delikatnej skóry wokół ust ze śliną prowadzi do pojawienia się zmian mogących odpowiadać kontaktowemu zapaleniu skóry z podrażnienia.
Kontaktowe zapalenie skóry ust u dziecka: leczenie
Leczenie kontaktowego zapalenia skóry ust u dziecka wymaga wyeliminowania lub ograniczenia narażenia na czynnik prowadzący do pojawiania się stanu zapalnego.
W terapii niezwykle przydatne są emolienty (szczególnie te przeznaczone do skóry atopowej), a więc specjalne dermokosmetyki, które wspierają barierę naskórkową. Takie produkty są dostępne w każdej aptece bez konieczności posiadania recepty.
Emolienty nie tylko wspierają skórę, ale zawarte w nich składniki mogą również działać nawilżająco, przeciwzapalnie i chronić przed działaniem szkodliwych czynników zewnętrznych. Dobrym przykładem są tutaj emolienty plus, które oprócz standardowych składników, mogą zawierać również substancje wykazujące dodatkowe działanie. Przykładem takiej substancji jest ektoina.
Jeżeli stan zapalny wokół ust jest bardzo nasilony lekarz może zadecydować o konieczności włączenia leku w postaci miejscowej na receptę.
✖️Skóra twarzy jest szczególną okolicą, w obrębie której nie powinno się stosować glikokortykosteroidów, co wynika z możliwych działań niepożądanych tych substancji.
✔️Inną grupą leków o działaniu przeciwzapalnym są inhibitory kalcyneuryny, które można bezpiecznie stosować na skórę wokół ust.
W niektórych sytuacjach klinicznych przydatne może się okazać zastosowanie leków przeciwalergicznych (antyhistaminowych). Wybór konkretnego preparatu zależy jednak od nasilenia dolegliwości i wieku dziecka.
Jeżeli zmianom zapalnym towarzyszyć będą objawy nadkażenia bakteryjnego lub grzybiczego, to konieczne będzie zastosowanie antybiotyku lub leku o działaniu przeciwgrzybiczym. Zanim zastosujemy jakikolwiek lek na skórę twarzy dziecka, warto skonsultować się ze swoim lekarzem.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Kontaktowe zapalenie skóry ust u dziecka: profilaktyka
Jakie kroki można poczynić w celu zapobiegania pojawianiu się zmian w przebiegu kontaktowego zapalenia skóry ust? Warto zastosować się między innymi do takich zaleceń jak:
- codzienna aplikacja kremu barierowego – zawierającego w swoim składzie substancje wspierające barierę naskórkową, krem ten warto nanosić przed wyjściem na dwór, a szczególnie przed narażeniem na zmieniające się temperatury,
- mycie twarzy i ciała delikatnymi produktami dermokosmetycznymi – w tym syndetami i emulsjami,
- delikatne wycieranie skóry dziecka – intensywne pocieranie skóry narusza delikatną barierę naskórkową,
- unikanie częstego stosowania chusteczek nawilżanych do wycierania okolicy ust,
- unikanie utrzymywania skóry wokół ust w długotrwałej wilgoci,
- nawilżanie powietrza w domu lub mieszkaniu – z wykorzystaniem dedykowanych do tego nawilżaczy, suche powietrze pogarsza bowiem stan skóry, wysuszając ją,
- konieczne jest umycie okolicy wokół ust – alergizować mogą bowiem pokarmy, które dostały się na skórę podczas jedzenia.
Podsumowując, kontaktowe zapalenie skóry ust u dziecka może mieć wiele przyczyn. Zmniejszenie nasilenia dolegliwości można osiągnąć poprzez odpowiednio dobraną, delikatną pielęgnację skóry. Jeżeli jednak objawy nie ustępują po kilku dniach lub się nasilają, konieczna jest wówczas wizyta u lekarza pediatry lub dermatologa, który po zbadaniu dziecka i przeprowadzeniu wnikliwego wywiadu zadecyduje o dalszym postępowaniu i leczeniu. Konieczna może okazać się dalsza diagnostyka, w tym diagnostyka alergologiczna.
Z ektoiną
prosto z natury
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Bibliografia
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- I. Dietz l i inni, Proteomic identification of allergen regulated proteins and allergen-protein interaction networks in assisting biomarker and assay development.Kerala: Transworld research network, 2012: 145–166,
- S. F. Martin, Kontaktowe zapalenie skóry: od patomechanizmu do immunotoksykologii, Dermatologia po Dyplomie 2013;4(1):17-31,
- J. D. Johansen i inni, Contact Dermatitis 2004: 50: 265–273,
- S. Gibbs i inni, Multifunctional role of keratinocytes in sensitization, Kerala: transworld research Network, 2012: 35–53.