Kwas foliowy – rodzaje i znaczenie aktywnej formy
Witamina B9, znana również jako kwas foliowy, obejmuje zarówno naturalne foliany obecne w żywności, jak i syntetyczny kwas foliowy stosowany w suplementach diety i żywności wzbogacanej.
Foliany występują naturalnie przede wszystkim w zielonych warzywach liściastych czy nasionach roślin strączkowych. Jednak są bardzo wrażliwe na działanie temperatury, światła i tlenu, co powoduje ich łatwe rozkładanie się podczas przechowywania czy gotowania.
Z kolei kwas foliowy to syntetyczna, trwalsza forma witaminy B9, wykorzystywana w suplementach diety i produktach wzbogacanych. Charakteryzuje się wyższą biodostępnością, lecz aby organizm mógł go wykorzystać, musi zostać przekształcony w aktywną postać – 5-metylotetrahydrofolian (5-MTHF). To właśnie ta forma uczestniczy w procesach metylacji i syntezy DNA, dlatego coraz częściej w suplementach stosuje się bezpośrednio aktywny 5-MTHF, który nie wymaga dodatkowych przemian enzymatycznych.
Dlaczego kwas foliowy jest ważny także po porodzie?
Po narodzinach dziecka organizm kobiety nadal intensywnie się regeneruje, a procesy odnowy komórkowej wymagają odpowiedniej ilości folianów. Związki te są niezbędne do replikacji i naprawy DNA, a także uczestniczą w syntezie białek i neuroprzekaźników, takich jak dopamina czy adrenalina, które wpływają na nastrój i poziom energii młodej mamy.
Foliany wspierają również prawidłowe funkcjonowanie układu krwiotwórczego, pomagając w odnowie krwi utraconej w czasie porodu. Utrzymanie właściwego poziomu kwasu foliowego po ciąży ma więc znaczenie nie tylko w okresie laktacji, ale także dla zdrowia, samopoczucia i sprawnej regeneracji kobiety.
Zapotrzebowanie na foliany w okresie laktacji
W czasie karmienia piersią zapotrzebowanie na foliany pozostaje wysokie – podobnie jak w okresie ciąży, ponieważ organizm kobiety nadal intensywnie się regeneruje, a dodatkowo przekazuje witaminę B9 do mleka matki. Według Stanowiska Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) w sprawie suplementacji folianów oraz stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, kobiety karmiące powinny przyjmować 800 µg aktywnych folianów (5-MTHF) dziennie lub równoważne dawki w preparatach łączonych (kwas foliowy + 5-MTHF).
W rekomendacjach podkreśla się także potrzebę kompleksowego podejścia do suplementacji. Oprócz folianów zaleca się uwzględnienie składników takich jak: cholina, metylokobalamina (witamina B12) oraz fosforan pirydoksalu (aktywna forma witaminy B6). Takie połączenie sprzyja prawidłowej metylacji (procesom biochemicznym odpowiedzialne m.in. za regulację ekspresji genów, naprawę DNA i detoksykację organizmu), utrzymaniu właściwego poziomu homocysteiny i wspiera zarówno regenerację organizmu matki, jak i prawidłowy rozwój dziecka.
Najlepsze źródła folianów w diecie
Najwięcej folianów dostarczają warzywa i rośliny strączkowe. Szczególnie bogate w foliany są ciemnozielone warzywa liściaste, takie jak szpinak, jarmuż, sałata, a także brokuły.
Foliany występują także w produktach pochodzenia zwierzęcego, głównie w wątrobie, jajach i serach dojrzewających. Warto jednak pamiętać, że foliany są wyjątkowo wrażliwe na czynniki zewnętrzne, wysoką temperaturę, światło słoneczne czy nieodpowiednie pH, przez co podczas obróbki kulinarnej straty folianów mogą sięgać nawet 50-80%.
Suplementacja kwasu foliowego – jak długo ją kontynuować po ciąży?
Po narodzinach dziecka wiele kobiet rezygnuje z przyjmowania suplementów z kwasem foliowym, choć właśnie w okresie laktacji organizm mamy nadal znajduje się w stanie podwyższonego zapotrzebowania. Zaleca się, aby przyjmowanie folianów kontynuować przez cały okres karmienia piersią.
Po porodzie nie należy rezygnować także z pozostałej suplementacji – należy stale dbać o zapewnienie prawidłowego poziomu składników odżywczych – nie tylko kwasu foliowego, ale także witaminy D3, jodu oraz DHA – kwasu dokozaheksaenowego.
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie laktacji i rozwoju niemowląt.
Krople enzymatyczne z laktazą kwaśną i neutralną.
Bibliografia:
- Seremak-Mrozikiewicz A., Bomba-Opoń D., Drews K. i wsp. (2024). Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu. Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników, Poznań–Warszawa.
- Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB (2024). Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie.Warszawa: NIZP PZH–PIB.