- Ból nadgarstka po porodzie najczęściej nie wynika z jednego urazu, ale z powtarzalnego przeciążenia podczas noszenia, podnoszenia i pielęgnacji dziecka.
- Nadgarstek młodej mamy pracuje niemal bez przerwy, dlatego ból często pojawia się w okolicy kciuka i podstawy dłoni.
- Odciążenie, fizjoterapia i szybka reakcja pomagają skrócić czas regeneracji i zmniejszyć ryzyko nawrotu bólu.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Ból nadgarstka po porodzie. Z czego wynika?
Zacznijmy od statystyk. W pilotażowym badaniu z 2017 r. [4] przeprowadzonym wśród kobiet po porodzie nowo pojawiający się ból nadgarstka zgłaszało 57,5% badanych, a u 84% z nich dolegliwości utrzymywały się jeszcze po 2 miesiącach od porodu. Co więcej, ból najczęściej lokalizował się po stronie promieniowej nadgarstka, czyli od strony kciuka.
Dlaczego właśnie tam?
Okazuje się, że wspomniane miejsce dolegliwości może być związane m.in. z zespołem de Quervaina, czyli przeciążeniem i zapaleniem ścięgien, które odpowiadają za ruch kciuka. Gdy wielokrotnie chwytasz i podnosisz dziecko oraz usztywniasz dłoń, odchylając i zginając przy tym kciuk – tamtejsze ścięgna nie mają wystarczająco dużo czasu na regenerację. W efekcie rozwija się przeciążenie nadgarstka.
Ból nadgarstka u świeżo upieczonej mamy możemy też utożsamić z zespołem cieśni nadgarstka. Często pojawia się już w ciąży i wówczas jest skutkiem zatrzymania płynów ustrojowych i przyrostu masy ciała.
To jednak nie znaczy, że taką dolegliwość po porodzie trzeba od razu łączyć z konkretnym schorzeniem. Czasem organizm sygnalizuje po prostu zwykłe przeforsowanie mięśni nadgarstka i przedramienia.
Jak wygląda przeciążenie nadgarstka? Objawy
Nadwyrężenie nadgarstka po porodzie może narastać, stopniowo utrudniając Ci wykonywanie czynności codziennych i tych związanych z opieką nad dzieckiem.
Jakie są najczęstsze objawy przeciążenia?
- ból nadgarstka przy podnoszeniu dziecka, chwytaniu, odkręcaniu butelki lub podpieraniu się dłonią,
- tkliwość nadgarstka, najczęściej po stronie kciuka,
- uczucie ciągnięcia, kłucia albo pieczenia w okolicy nadgarstka,
- sztywność ręki po dłuższym odpoczynku lub rano,
- osłabienie chwytu, np. podczas trzymania kubka, telefonu czy dziecięcych akcesoriów,
- nasilanie się bólu przy powtarzalnych ruchach dłoni kciuka,
- czasem lekki obrzęk w bolesnej okolicy,
- w bardziej nasilonych przypadkach: ból promieniujący w stronę kciuka albo przedramienia.
Przeciążenie nadgarstka – ile trwa?
To, ile trwa przeciążenie nadgarstka po porodzie zależy od tego, na ile będziesz w stanie odciążać rękę, od nasilenia dolegliwości i ich przyczyny.
Przy zwykłym przeciążeniu poprawa może pojawić się już po kilku dniach lub po 1–2 tygodniach. Jeśli jednak ból wiąże się z zespołem de Quervaina albo zespołem cieśni nadgarstka, dolegliwości mogą utrzymywać się znacznie dłużej – przez kilka tygodni, a czasem nawet miesięcy.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Przeciążenie nadgarstka – leczenie domowe. Co możesz zrobić sama, aby zmniejszyć ból?
Zastanawiasz się, jak leczyć przeciążenie nadgarstka, kiedy trudno po prostu przestać go używać?
Na szczęście przy lżejszych dolegliwościach ulgę mogą Ci przynieść chłodne okłady, a czasem także delikatne usztywnienie ręki (na przykład elastycznym bandażem). Wiele mam sięga też po miejscowe preparaty przeciwbólowe, szczególnie wtedy, gdy ból narasta pod koniec dnia.
Jak odciążyć nadgarstek, kiedy masz małe dziecko?
Na pewno się zgodzimy, że jako mama możesz mieć rzadką możliwość pełnego odciążenia nadgarstka. Maluszka trzeba przecież podnieść, nakarmić, przewinąć, przenieść i uspokoić, a często to właśnie kobiety robią to najczęściej.
Nie obawiaj się jednak poprosić o wsparcie bliskich – partnera, babcię, siostrę czy inną zaufaną osobę. Nawet częściowe przejęcie noszenia dziecka, kąpieli czy odkładania go do łóżeczka może pomóc Ci odciążyć nadgarstek.
A kiedy pomoc z zewnątrz jest niemożliwa:
- podnoś dziecko obiema rękami, zamiast jedną,
- bierz malucha bliżej siebie, żeby nie wyciągać rąk daleko do przodu,
- podczas karmienia podpieraj rękę i dziecko poduszką,
- zmieniaj stronę noszenia, jeśli zawsze obciążasz ten sam nadgarstek,
- unikaj długiego trzymania dziecka na samej dłoni i kciuku,
- korzystaj z akcesoriów, które odciążają ręce, np. poduszki do karmienia czy ergonomicznego nosidła.
Przeciążenie nadgarstka – leczenie
Jeśli domowe sposoby nie pomagają, ból wraca, a do tego czujesz drętwienie – czas pomyśleć o wizycie u lekarza lub fizjoterapeuty. Jaka jest rola tych specjalistów?
- Lekarz ocenia, czy to nadal zwykłe przeciążenie, czy już bardziej konkretny problem, na przykład zespół de Quervaina albo cieśń nadgarstka. W zależności od objawów może zalecić czasowe unieruchomienie w ortezie, leczenie przeciwzapalne, a czasem także skierować Cię na rehabilitację lub dalszą diagnostykę (na przykład USG tkanek miękkich).
- Z kolei fizjoterapeuta nie skupia się wyłącznie na miejscu bólu, ale na całym mechanizmie przeciążenia. Sprawdza, co może podtrzymywać dolegliwości, a potem dobiera terapię tak, by wyciszyć objawy i pomóc ręce wrócić do sprawności…
Przeciążenie nadgarstka – fizjoterapia
Fizjoterapia przeciążenia nadgarstka rozpoczyna się od sprawdzenia, które ruchy najbardziej nasilają ból i które struktury są przeciążone. Jeśli problem dotyczy okolicy kciuka, fizjoterapeuta ocenia między innymi to, jak pracuje nadgarstek przy chwytaniu i podnoszeniu.
Fizjoterapia w nadwyrężeniu nadgarstka może obejmować:
- terapię manualną,
- pracę na tkankach miękkich (rozluźnienie napiętych ścięgien i mięśni w obrębie nadgarstka i przedramienia),
- ćwiczenia stabilizujące nadgarstek i kciuk,
- naukę prostszych, mniej drażniących wzorców ruchu.
Przeciążenie nadgarstka – ćwiczenia
Na początku terapii przeciążonego nadgarstka wprowadza się łagodne ćwiczenia aktywizujące mięśnie odpowiedzialne za stabilizację nadgarstka. Kolejnym etapem są ćwiczenia izometryczne, a dopiero później wprowadza się bardziej dynamiczne ruchy i większe obciążenia. Taki schemat pozwala stopniowo poprawiać funkcję ręki bez niepotrzebnego podrażniania tkanek.
Gdy zajrzymy do badań naukowych, znajdziemy jedno z nich, sugerujące, że w zespole de Quervaina pomocne może być leczenie zachowawcze uzupełnione o trening ekscentryczny [2]. Autorzy pilotażowego badania oceniali, czy taki model może stanowić sensowną alternatywę lub uzupełnienie standardowego postępowania. Program trwał 8 tygodni, a ćwiczenia były wykonywane kilka razy dziennie pod cotygodniową kontrolą. Wyniki były zadowalające, ponieważ badani zaobserwowali wyraźną poprawę w nasileniu bólu i funkcji dłoni oraz nadgarstka.
Przeciążenie nadgarstka – taping
Jako fizjoterapeutka taping traktuję jako wsparcie bądź też przedłużenie efektów terapii gabinetowej i ćwiczeń. Dobrze zaaplikowane tejpy mogą:
- delikatnie odciążyć bolesną okolicę,
- poprawić czucie ułożenia ręki,
- przypominać, żeby nie rozpoczynać ruchu, który prowokuje ból.
Taping nie naprawia przeciążonych ścięgien i nie usuwa przyczyny problemu. Jeśli działa, to zwykle dlatego, że pomaga chwilowo lepiej kontrolować ruch i zmniejsza drażnienie tkanek. Właśnie dlatego najlepiej sprawdza się jako jeden z elementów planu terapeutycznego.
W badaniu z 2021 r. [3] przeprowadzonego wśród kobiet po porodzie połączenie tapingu z ćwiczeniami stabilizacyjnymi nadgarstka wiązało się z poprawą bólu i sprawności. Nie robiłabym z niej jednak bohatera leczenia. W przypadku, gdy po zdjęciu taśm ból wraca z tą samą siłą, to znak, że trzeba popracować głębiej nad przyczyną przeciążenia.
Przeciążenie nadgarstka – ICD-10. Jaki kod może wpisać lekarz przy skierowaniu na rehabilitację lub zwolnieniu?
Przeciążenie nadgarstka nie jest jednym, stałym rozpoznaniem z przypisanym tylko jednym kodem ICD-10. W praktyce lekarz wpisuje do dokumentacji kod odpowiadający temu, co rzeczywiście rozpozna podczas badania.
Jeśli dolegliwości dotyczą tkanek miękkich i okolicy ścięgien nadgarstka, jednym z możliwych kodów jest M77.2, czyli zapalenie okołostawowe nadgarstka. Jeśli jednak problem dotyczy konkretnie zespołu de Quervaina, stosuje się kod M65.4.
Ta informacja ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy chcesz otrzymać skierowanie na rehabilitację albo zwolnienie lekarskie.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Bibliografia:
1. Afshar A., Tabrizi A., Pregnancy-related Hand and Wrist Problems, Arch Bone Jt Surg. 2021, 9(3): 345–349.
2. Földvári-Nagy L., Takács J., Hetthéssy J. i in., Treatment of De Quervain’s tendinopathy with conservative methods, Orv Hetil. 2020, 161(11): 419–424.
3. Jung KS., Jung JH., Shin HS. i in., The Effects of Taping Combined with Wrist Stabilization Exercise on Pain, Disability, and Quality of Life in Postpartum Women with Wrist Pain: A Randomized Controlled Pilot Study, Int J Environ Res Public Health. 2021, 18(7): 3564.
4. Sit R., Tam WH., Chan D. i in., A Pilot Cross-Sectional Study of Postpartum Wrist Pain in an Urban Chinese Population: Its Prevalence and Risk Factors, Pain Physician. 2017, 20(5): E711-E719.