- Strzelające stawy i kości u dziecka zwykle mają podłoże fizjologiczne, są bezbolesne i nie wymagają leczenia. Dziecko należy obserwować.
- Jeśli klikaniu w stawach towarzyszą inne objawy, np. ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości, konieczna jest konsultacja z lekarzem.
- Na rozwój kości i stawów u dziecka ogromny wpływ ma witamina D. Warto dbać o odpowiednią jej ilość w diecie, a w razie potrzeby wspomagać się suplementami.
- Istotną rolę w rozwoju układu mięśniowo-szkieletowego u dzieci i nastolatków odgrywa regularna aktywność fizyczna.
Strzelające stawy u niemowlaka
Strzelające stawy u niemowląt mogą budzić niepokój. To zupełnie normalne, że na dźwięk klikania czy trzaskania w bioderku maluszka Twoje serce zaczyna bić szybciej. Musisz jednak wiedzieć, że to zdarza się bardzo często. Poniżej najczęstsze przyczyny.
- Przesuwanie się więzadeł po kościach
Staw biodrowy, który łączy miednicę z udem, jest stawem kulistym panewkowym. Pozwala na ruchy w różnych kierunkach i otoczony jest kilkoma więzadłami (m.in. więzadłem biodrowo-udowym oraz więzadłem łonowo-udowym).
Podczas ruchu więzadła te mogą przesuwać się po różnych strukturach kostnych (zwłaszcza u niemowląt) i wydawać te charakterystyczne dźwięki klikania. To najczęstsza i całkowicie fizjologiczna przyczyna. U dorosłych również się to zdarza – np. w kolanie przy robieniu przysiadów.
- Powstające i pękające pęcherzyki powietrza
Kolejną częstą przyczyną klikania i strzelania w stawach u niemowląt są pęcherzyki gazu, tworzące się w torebkach stawowych. Jak to działa?
Przez lata sądzono, że charakterystyczny dźwięk powstaje przy pękaniu pęcherzyków gazu w płynie maziowym, ale współczesne badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego pokazały, że powstaje on w chwili tworzenia się pustej przestrzeni gazowej.
Dlatego właśnie „strzelić” palcami można dopiero po upływie 15-20 minut. To fizjologiczny proces, który nie uszkadza tkanek i nie jest objawem choroby.
- Wiotkość więzadeł i niedojrzałość aparatu więzadłowo-stawowego
U niemowląt układ więzadłowo-stawowy nie jest jeszcze w pełni dojrzały. Więzadła są bardziej elastyczne, a torebki stawowe luźniejsze niż u starszych dzieci czy dorosłych. Taka budowa pozwala maluszkowi na większy zakres ruchu, ale sprawia też, że stawy są mniej stabilne i mogą „przeskakiwać” podczas poruszania się. W efekcie rodzice mogą słyszeć charakterystyczne trzaski lub klikanie, szczególnie w obrębie bioder, kolan i ramion.
Co robić: Żaden z trzech wymienionych wyżej przypadków nie wymaga leczenia. Trzeba jedynie obserwować maluszka i reagować, gdyby oprócz strzelania pojawiły się inne objawy.
Strzelające stawy a dysplazja stawu biodrowego
Choć w większości przypadków klikanie w bioderkach dziecka to objaw fizjologiczny, czasami może ono wskazywać na dysplazję stawu biodrowego, czyli nieprawidłowy rozwój panewki, w której osadzona jest głowa kości udowej.
W praktyce oznacza to, że staw jest zbyt płytki lub niestabilny, a w czasie ruchu może dojść do jego chwilowego „wyskakiwania” z panewki.
Dysplazja wymaga odpowiedniego leczenia. Z tego względu istotne są badania przesiewowe. Należy wykonać USG bioderek, najlepiej między 4. a 6 tygodniem życia, następnie powtórzyć ok. 3 miesiąca życia. Badanie jest całkowicie bezbolesne, trwa kilka minut i pozwala wcześnie wykryć nawet łagodne postacie dysplazji.
Jakie objawy powinny zaniepokoić?
- asymetria fałdów udowo-pośladkowych,
- ograniczenie ruchu odwodzenia biodra,
- asymetryczne układanie nóżek.
Jeśli oprócz przeskakiwania w stawach zaobserwujesz któryś z powyższych objawów, jak najszybciej skonsultuj się z pediatrą lub ortopedą.
Niedobór witaminy D a strzelające stawy u niemowląt
Witamina D odgrywa ważną rolę w rozwoju kości i stawów m.in. poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej. Inaczej mówiąc: witamina D wspomaga wchłanianie wapnia i fosforanów, czyli związków kluczowych dla mineralizacji kości.
Jej niedobór może prowadzić do krzywicy, osłabienia kości i mięśni, zahamowania wzrostu i deformacji. Jednym z efektów nieprawidłowego rozwoju układu szkieletowego nierzadko jest właśnie strzelanie w stawach u niemowląt.
Strzelające stawy u dziecka
U starszych niemowląt i dzieci strzelające stawy i kości również najczęściej są zjawiskiem fizjologicznym. W tym okresie układ kostno-mięśniowy rozwija się bardzo intensywnie; kości rosną szybciej niż mięśnie i ścięgna, co powoduje chwilową nierównowagę napięcia w obrębie stawów. W efekcie podczas zmiany pozycji, wstawania czy rozciągania mogą być słyszalne charakterystyczne trzaski i przeskakiwania.
U dzieci często obserwuje się większy niż u dorosłych zakres ruchu w stawach. Wynika to z naturalnej elastyczności więzadeł i torebek stawowych. U większości maluchów jest to zupełnie normalne i z czasem ustępuje samoistnie, gdy więzadła stają się bardziej sztywne, a mięśnie silniejsze. Hipermobilne dzieci często potrafią „wyginać” palce lub kolana w sposób, który u dorosłych byłby niemożliwy, i to właśnie u nich „strzelanie” w stawach pojawia się częściej.
Strzelające stawy u dzieci – przyczyny niefizjologiczne
Zdarza się jednak – podobnie jak u niemowląt – że strzelanie i klikanie związane jest z niedoborem witaminy D, wapnia czy magnezu. Braki te osłabiają strukturę tkanki łącznej i zmniejszają stabilność stawów. Długotrwały niedobór witaminy D może prowadzić do krzywicy, a także powodować bóle mięśniowo-stawowe i większą podatność na mikrourazy.
Jeśli u dziecka, oprócz strzelania i klikania, pojawiają się inne objawy, należy skonsultować się z lekarzem.
Symptomy, które powinny zaniepokoić, to:
- ból,
- obrzęk lub zaczerwienie,
- podwyższenie temperatury w okolicy stawu,
- ograniczenie ruchomości,
- utykanie,
- nieprawidłowy rozwój motoryczny.
Takie objawy mogą wskazywać na:
- stan zapalny stawu (np. w przebiegu infekcji wirusowej lub bakteryjnej);
- uraz mechaniczny lub mikrourazy związane z nadmierną aktywnością;
- choroby reumatyczne wieku dziecięcego, takie jak młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS);
- rzadziej – wrodzone wady związane z wiotkością tkanki łącznej, np. zespół Ehlersa-Danlosa lub Marfana.
Strzelające stawy u nastolatka
W okresie dojrzewania kości nadal rosną, często w gwałtownym tempie, a mięśnie, ścięgna i więzadła potrzebują więcej czasu, by się do nich dostosować. Powstaje wtedy przejściowa nierównowaga napięcia w obrębie stawów, która może objawiać się słyszalnym strzelaniem, klikaniem lub przeskakiwaniem. To zjawisko jest zwykle fizjologiczne i nie świadczy o chorobie.
U nastolatków uprawiających sport może natomiast rozwinąć się zespół przeskakującego biodra, czyli sytuacja, w której ścięgno (najczęściej pasmo biodrowo-piszczelowe) przesuwa się po wypukłości kostnej i wydaje charakterystyczny dźwięk.
Jeśli przeskakiwanie w biodrze jest niebolesne, sporadyczne i nie utrudnia normalnego funkcjonowania, to nie wymaga konsultacji lekarskiej i leczenia. Do specjalisty należy zgłosić się z nastolatkiem, jeśli strzelanie i przeskakiwanie jest uporczywe, powoduje ból i przeszkadza w codziennym życiu.
U nastolatków również ogromne znaczenie mają witaminy i minerały. Niedobór witaminy D, wapnia czy magnezu prowadzi do osłabienia mineralizacji kości i elastyczności więzadeł, a to sprzyja mikrourazom, a nawet bólowi przy wysiłku.
Witamina D reguluje wchłanianie wapnia i fosforu, wpływa na siłę mięśni i stabilizację stawów. U młodzieży, zwłaszcza w okresie wzrostowych „skoków”, jej zapotrzebowanie jest większe niż u dzieci; zalecana dzienna dawka zależy od masy ciała, pory roku i trybu życia.
Warto pamiętać, że poza niedoborami witamin i minerałów, wiele innych czynników może zwiększać ryzyko wystąpienia strzelania i klikania w stawach. Zalicza się do nich:
- siedzący tryb życia,
- nadmierna lub zbyt intensywna aktywność fizyczna,
- słaba stabilizacja mięśni głębokich (dotyczy głównie strzelania w biodrach i kolanach),
- nieprawidłowa postawa ciała i asymetrie napięcia mięśniowego.
Ważne: Ogromne znaczenie dla prawidłowego rozwoju układu mięśniowo-szkieletowego ma regularna, różnorodna aktywność fizyczna! Dzieci i młodzież powinny jak najmniej czasu spędzać w pozycji siedzącej.
Kiedy do lekarza?
Należy reagować, jeśli poza strzelaniem w stawach pojawi się ból, obrzęk czy ograniczenie ruchomości. W takim przypadku konieczna jest konsultacja z lekarzem, ponieważ objawy te zwykle świadczą o pojawieniu się jakieś patologii. Strzelanie, ból i obrzęk mogą wskazywać m.in. na:
- przeciążenie,
- mikrouraz,
- niestabilność rzepki (w przypadku przeskakiwania w kolanie),
- zespół Osgooda-Schlattera (najczęściej dotyczy nastolatków aktywnych fizycznie),
- choroby zapalne stawów.
Strzelające stawy – co jeść i co suplementować?
Dieta na zdrowe kości i stawy dla dzieci i nastolatków powinna być bogata przede wszystkim w witaminę D, kwasy omega oraz wapń.
🥛Wapń znajdziemy w:
- mleku,
- jogurtach i kefirach,
- serach,
- orzechach,
- nasionach słonecznika.
🥜Kwasy omega znajdziemy w:
- tłustych rybach morskich,
- orzechach włoskich,
- olejach roślinnych,
- algach morskich.
🧀Witaminę D znajdziemy w:
- rybach morskich,
- żółtkach jaj,
- żółtych serach.
Niestety nawet zbilansowana dieta najczęściej nie pokrywa dziennego zapotrzebowania na witaminę D. Dlatego warto ją suplementować – u niemowląt jest to wręcz konieczne. Zgodnie z aktualnymi polskimi wytycznymi:
- niemowlęta do 6. miesiąca życia powinny dostawać witaminę D w dawce 400 IU na dobę od pierwszych dni życia, niezależnie od sposobu karmienia;
- dla niemowląt w wieku od 6. do 12. miesiąca życia zalecana dawka to 400–600 IU na dobę, w zależności od dziennej ilości witaminy D spożywanej z posiłkami;
- u dzieci od 1. do 10. roku życia, które nie otrzymują odpowiedniej ilości witaminy D z diety i nie przebywają na słońcu, zalecana dawka to 600–1000 IU na dobę;
- u nastolatków (11-18 lat), które nie otrzymują odpowiedniej ilości witaminy D z diety i nie przebywają na słońcu, zalecana dawka to 1000–2000 IU na dobę.
Warto stosować suplementy zawierające w składzie dodatkowo kwasy DHA, które nie tylko poprawiają wchłanianie witaminy D, ale i wspierają rozwój mózgu, funkcji poznawczych i układu nerwowego. U niemowląt dobrze sprawdzą się preparaty w postaci kropli. Sprawiają one, że codzienna suplementacja jest łatwa i wygodna.
Strzelanie stawów – nerwica
U niektórych dzieci strzelanie w stawach może mieć związek z przewlekłym napięciem mięśniowym towarzyszącym zaburzeniom lękowym lub nerwicy. Długotrwały stres emocjonalny wpływa na układ nerwowo-mięśniowy, powoduje wzmożone napięcie mięśni, a tym samym większe obciążenie więzadeł i torebek stawowych. W efekcie mogą pojawiać się odgłosy przeskakiwania w stawach. Objawy te często ustępują po rozluźnieniu mięśni i poprawie samopoczucia dziecka.
Jeśli jednak strzelaniu towarzyszą inne niepokojące sygnały, np. bezsenność, drażliwość, bóle brzucha, tiki, nadmierna lękliwość czy trudności w szkole, warto szukać przyczyny głębiej. Czasem może to być sygnał, że dziecko doświadcza silnego stresu, napięcia emocjonalnego albo rozwija się u niego zaburzenie lękowe lub depresyjne. W takich przypadkach pomocne może być wsparcie psychologa dziecięcego, który pomoże ustalić źródło problemu i nauczyć dziecko technik relaksacyjnych.
Podsumowanie
Strzelające stawy u rocznego dziecka, niemowlaka czy nastolatka zwykle mają podłoże fizjologiczne. Wówczas są niegroźne, bezbolesne i nie wymagają leczenia. Warto jednak obserwować swoją pociechę i konsultować się ze specjalistą, gdy tylko wystąpią inne objawy. U niemowląt ważne są przesiewowe badania USG.
Niezależnie od wieku należy dbać o odpowiednią podaż witamin i minerałów, zwłaszcza witaminy D, która odgrywa ogromną rolę w rozwoju układu szkieletowo-mięśniowego. Należy też dbać o to, aby dziecko regularnie uprawiało aktywność fizyczną i wszechstronnie rozwijało swój aparat ruchu.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
Na wzmocnienie odporności. Uzupełnia codzienną dietę w starannie dobrane, naturalne składniki, takie...
Wspiera pamięć i koncentrację, usprawnia procesy uczenia się.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Pierwszy preparat z fukoidanem, który wspomaga pracę zatok.
Spray usuwający złogi woskowiny usznej.
W okresie przejściowego osłabienia, do regeneracji po infekcjach.
Woda morska z ektoiną. Ochrona przed wnikaniem wirusów.
Płudowski P, Kos-Kudła B, Walczak M, Fal A, Zozulińska-Ziółkiewicz D, Sieroszewski P, Peregud-Pogorzelski J, Lauterbach R, Targowski T, Lewiński A, et al. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients. 2023; 15(3):695. https://doi.org/10.3390/nu15030695