To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Łojotokowe zapalenie skóry: co to za choroba?
Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) to częste schorzenie zapalne skóry:
- Może dotykać nawet 3-5 % populacji ogólnej, w tym częściej płeć męską.
- W odniesieniu do dzieci, dane statystyczne donoszą, że na schorzenie to choruje aż 10% dzieci w wieku poniżej 5 lat.
U najmłodszych pacjentów wykwity chorobowe lokalizują się najczęściej w okolicy owłosionej skóry głowy i twarzy i są kojarzone z tzw. ciemieniuchą. Zdarzają się także w okolicach wyparzeniowych (fałdy skóry).
Objawy łojotokowego zapalenia skóry pojawiają się zwykle w 3-5 tygodniu życia i trwają do około 3-4 miesiąca życia dziecka. Mogą też utrzymywać się dłużej i pojawiać się po raz pierwszy dopiero w dorosłym życiu.
Łojotokowe zapalenie skóry: przyczyny
Nie ma jednej konkretnej przyczyny łojotokowego zapalenia skóry.
➡️Na pojawienie się zmian skórnych wpływają między innymi czynniki hormonalne, w tym androgeny przekazane przez łożysko z organizmu matki. Hormony te wpływają aktywizująco na gruczoły łojowe, a tym samym zwiększają produkcję łoju.
➡️Ponadto, nie bez wpływu pozostaje namnażanie się drożdżaków z rodzaju Candida i Malassezia furfur, które prowadzi do rozwoju stanu zapalnego.
➡️W etiopatogenezie (przyczyna i mechanizm rozwoju) łojotokowego zapalenia skóry istotną rolę odgrywa również intensywna i agresywna pielęgnacja zaburzająca barierę naskórkową i mikrobiom skóry.
➡️Co więcej, przebiegu łojotokowego zapalenia skóry obserwuje się zwiększenie stężenia triglicerydów oraz zmniejszenie stężenia kwasów tłuszczowych i skwalenu na powierzchni skóry.
Warto dodać, że cięższy przebieg ŁZS obserwuje się niekiedy przy zaburzeniach odporności. Natomiast czynniki, które predysponują do nawrotów i zaostrzenia klinicznego to:
- zaburzenia neurologiczne,
- stres,
- niska temperatura,
- infekcje.
Łojotokowe zapalenie skóry u dzieci: objawy
W przebiegu łojotokowego zapalenia skóry obserwuje się obecność zmian rumieniowych (zaczerwienienia), na powierzchni których obecna jest żółtawa łuska.
Przy bardziej zaawansowanym stanie zapalnym na skórze mogą pojawić się także zmiany wysiękowe, sączące.
Najczęściej zmiany skórne obecne będą na owłosionej skórze głowy, mogą one jednak lokalizować się również w okolicy:
- twarzy,
- małżowin usznych,
- klatki piersiowej,
- jak również w okolicy pieluszkowej.
W fałdach skórnych może dojść do pojawienia się linijnych pęknięć. Wykwity chorobowe mogą pojawić się wszędzie tam, gdzie obecne są gruczoły łojowe, a więc na całej skórze, z wyłączeniem dłoniowej powierzchni rąk i podeszw.
Zmiany skórne w przebiegu łojotokowego zapalenia skóry mogą ulec nadkażeniu bakteryjnemu i/lub grzybiczemu. W rzadkich przypadkach może występować zajęcie niemal całego ciała, co określa się jako postać erytrodermiczna łojotokowego zapalenia skóry. Tak nasilone łojotokowe zapalenie skóry rodzi podejrzenie nabytych lub wrodzonych niedoborów odproności.
Łojotokowe zapalenie skóry u dzieci: diagnostyka
Rozpoznanie łojotokowego zapalenia skóry jest zazwyczaj stawiane na podstawie charakterystycznego obrazu klinicznego.
Łojotokowe zapalenie skóry wymaga różnicowania z innymi jednostkami dermatologicznymi.
Łojotokowe a atopowe zapalenie skóry
W przypadku atopowego zapalenia skóry obserwuje się znacznie większy świąd i nasiloną suchość skóry, a ponadto, zmiany skórne nie pojawiają się typowo w okolicy pieluszkowej, która jest typowa dla ŁZS.
Co więcej, w przypadku atopowego zapalenia skóry wywiad rodzinny w odniesieniu do schorzeń atopowych jest zazwyczaj dodatni (mowa tutaj o schorzeniach takich jak alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek, astma alergiczna).
Łojotokowe zapalenie skóry a łuszczyca
ŁZS różnicuje się również z łuszczycą pospolitą, łuszczycą odwróconą. Klasyczne wykwity łuszczycowe mają postać zmian rumieniowo-grudkowych, pokrytych łuską, jednak w okolicy pieluszkowej typowa łuska nie występuje, co może sprawiać trudności diagnostyczne.
Łojotokowe zapalenie skóry a grzybica
Zmiany grzybicze na skórze gładkiej mają klasycznie postać zmian rumieniowo-złuszczających z wyraźnie zaznaczonym obwodem. W wywiadzie często uzyskuje się informację na temat kontaktu dziecka ze zwierzętami.
Łojotokowe a pieluszkowe zapalenie skóry
Pieluszkowe zapalenie skóry jest to stan zapalny skóry, który pojawia się w miejscu przylegania pieluszki do skóry dziecka i pojawia się na skutek działania:
- drażniącego moczu,
- produktów pielęgnacyjnych,
- czy też substancji zawartych w pieluszkach.
Schorzenie to manifestuje się najcześciej intensywnym rumieniem w okolicy podpieluszkowej, czasami pojawiają się również zmiany grudkowe, pęcherzykowe i krostkowe.
Łojotokowe zapalenie skóry a pęcherzyca liściasta
Pęcherzyca liściasta to schorzenie o podłożu autoimmunologicznym, w którym obserwuje się obecność rozległych zmian rumieniowo-złuszczających i wiotkich pęcherzy.
W przypadku pęcherzycy liściastej nie obserwuje się zmian w obrębie jamy ustnej.
Łojotokowe zapalenie skóry a wyprzenia drożdżakowe
Wyprzenia drożdżakowe klasycznie zajmują okolice fałdów skóry, mogą lokalizować się w okolicy pieluszkowej i mają klasycznie postać zmian żywo-czerwonych, dość dobrze odgraniczonych od skóry niezmienionej, z obecnością zlokalizowanych wokół drobniejszych zmian satelitarnych, głównie w postaci grudek i krost.
Łojotokowe zapalenie skóry a histiocytoza z komórek Langerhansa
Jest to choroba wielonarządowa, która może imitować łojotokowe zapalenie skóry. W tym przypadku diagnostyka wymaga pobrania wycinka do badania histopatologicznego.
W typowych przypadkach nie jest konieczne wykonywanie badań dodatkowych. Biopsję skóry i badanie histopatologiczne wykonuje się w celu wykluczenia schorzeń o podobnym obrazie klinicznym. W przypadku podejrzenia grzybicy skóry gładkiej lub skóry owłosionej głowy konieczne jest wykonanie badania mykologicznego i dobranie leczenia na podstawie mykogramu.
Łojotokowe zapalenie skóry u dzieci: leczenie
W przypadku zmian o typie ciemieniuchy korzystne jest delikatne wyczesywanie z wykorzystaniem preparatów zawierających substancje nawilżające i złuszczające, w tym kwas salicylowy czy mocznik. Poprawę przynoszą również produkty z zawartością pirytionianu cynku i siarczku selenu.
Zmiany łojotokowe na skórze twarzy i ciała poddają się terapii z wykorzystaniem:
- substancji przeciwgrzybiczych w postaci kremów – z zawartością klotrimazolu, ketokonazolu, oktopiroksu czy cyklopiroksu,
- inhibitorów kalcyneuryny w postaci maści – takich jak takrolimus, czy pimekrolimus.
Warto jednak podkreślić, że przed zastosowaniem konkretnych preparatów warto udać się na konsultację do lekarza pediatry lub dermatologa. Wybór substancji leczniczej zależy nie tylko od zaawansowania stanu klinicznego, ale również wieku dziecka.
W przypadku nadkażenia bakteryjnego konieczne jest zastosowanie antybiotykoterapii (miejscowej – w postaci kremu lub maści, rzadziej ogólnej, na przykład doustnej).
Łojotokowe zapalenie skóry: domowe sposoby
W domowym leczeniu łojotokowego zapalenia skóry korzystne jest stosowanie emolientów i substancji złuszczających, jednak tylko na okolicę owłosionej skóry głowy.
Po nałożeniu preparatu warto delikatnie wyczesać włoski dziecka, aby usunąć nawarstwione, żółte łuski.
Należy podkreślić, że nie jest zalecane stosowanie emolientów i substancji okluzyjnych w inne lokalizacje, ponieważ może to pogorszyć przebieg choroby. Konieczne jest również stosowanie leczenia zaleconego przez lekarza, szczególnie przy nasilonych dolegliwościach.
Łojotokowe zapalenie skóry u dzieci – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Łojotokowe zapalenie skóry to częsta przypadłość w populacji pediatrycznej. Nic dziwnego, że rodzi wśród rodziców liczne wątpliwości. Poniżej odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Od czego bierze się ŁZS u dzieci?
Łojotokowe zapalenie skóry to schorzenie, u podłoża którego leżą zmiany hormonalne, zaburzenia mikrobiomu, namnażanie się drożdżaków z rodzaju Candida i Malassezia furfur, ale również błędy, związane ze zbyt agresywną pielęgnacją skóry.
Jak wygląda wyprysk łojotokowy?
Łojotokowe zapalenie skóry objawia się klasycznie pojawieniem się zmian rumieniowo-złuszczających, z towarzyszącą żółtą, tłustą łuską. Wykwity lokalizują się najczęściej na owłosionej skórze głowy, twarzy, klatce piersiowej, ale również w okolicach pieluszkowych. Zmianom skórnym towarzyszy mierny świąd.
Jakie są pierwsze objawy ŁZS u niemowląt?
Pierwsze symptomy łojotokowego zapalenia skóry to przede wszystkim zmiany rumieniowe z żółtawą łuską, które pojawiają się w okolicy owłosionej skóry głowy.
Czy ŁZS samo przejdzie?
Łojotokowe zapalenie skóry w większości przypadków wycofuje się do około pierwszego roku życia. W niektórych przypadkach zmiany pojawiają się również w późniejszym życiu.
Łojotokowe zapalenie skóry – podsumowanie
Łojotokowe zapalenie skóry to częsta przypadłość dziecięca, która w większości przypadków ustępuje w pierwszych 12 miesiącach życia i wymaga jedynie delikatnej i dobrze dobranej pielęgnacji. Jednak wszelkie zmiany skórne u dzieci wymagają konsultacji dermatologicznej, ponieważ łojotokowe zapalenie skóry cechuje się szeroką diagnostyką różnicową. Warto skonsultować się z doświadczonym dermatologiem lub lekarzem pediatrą, który po zbadaniu skóry dziecka i przeprowadzeniu wnikliwego wywiadu zadecyduje o dalszym postępowaniu diagnostyczno-leczniczym.
Z ektoiną
prosto z natury
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Bibliografia
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- M. Kuchciak-Brancewicz, Pieluszkowe zapalenie skóry – aktualne wytyczne dotyczące postępowania i prawidłowej pielęgnacji. Dermatol po Dyplomie. 2020;1,
- G. K, Kim, Seborrheic Dermatitis and Malassezia species: How Are They Related? J Clin Aesthet Dermatol. 2009;2(11):14-17,
- R. Nowicki, Atopowe Zapalenie Skóry – poradnik lekarza praktyka, Wydawnictwo Medical Education, Warszawa 2017,
- R. Fölster-Holst, Differential diagnoses of diaper dermatitis. Pediatr Dermatol. 2018;35 Suppl 1:s10-s18.