- Poród vacuum przeprowadza się w konkretnych wskazaniach medycznych.
- Krwiaki podokostnowe, niższa punktacja Apgar czy utrudnione karmienie zwykle mają charakter przejściowy.
- To nie poród vacuum decyduje o dalszym rozwoju i relacji z dzieckiem, lecz to, co wydarzy się w kolejnych dniach i tygodniach po porodzie.
Czym jest poród vacuum?
Poród vacuum to metoda wspomagania porodu drogami natury w sytuacjach, gdy konieczne jest przyspieszenie jego zakończenia. Polega na umieszczeniu na główce dziecka miękkiej przyssawki kauczukowo-silikonowej w kształcie miseczki (tzw. próżnociągu położniczego), która jest połączona z urządzeniem wytwarzającym podciśnienie. Lekarz, synchronicznie ze skurczami i wysiłkiem rodzącej, wspomaga wyprowadzenie główki przez kanał rodny.
Poród vacuum przeprowadzany jest tylko w ściśle określonych sytuacjach klinicznych, na przykład, gdy:
- drugi etap porodu przedłuża się, bo skurcze są zbyt słabe, by dziecko mogło urodzić się siłami natury lub gdy rodzącej brakuje już sił,
- istnieje konieczność szybszego zakończenia porodu ze względu na pogarszający się stan dziecka (np. niedotlenienie) i/lub mamy (np. ryzyko odklejenia się siatkówki oka),
- występują przeciwwskazania do cesarskiego cięcia lub konieczność jego uniknięcia.
Czy poród vacuum jest bezpieczny?
Poród vacuum to sposób, który pomaga maluchowi przyjść na świat w sytuacjach, kiedy dalsze rodzenie się siłami natury byłoby już niemożliwe lub zbyt ryzykowne. Nie jest metodą stosowaną rutynowo. Lekarz decyduje się na jej zastosowanie dopiero wówczas, gdy stwierdza, że poród naturalny mógłby być poważniejszy w skutkach niż poród wspomagany.
Poród vacuum nie przekreśla dobrego porodu, a bywa wręcz jego ratunkiem.
Możliwe powikłania po porodzie vacuum u dziecka i u mamy
Zastosowanie próżnociągu położniczego może wiązać się z pewnymi powikłaniami fizycznymi zarówno u mamy, jak i dziecka. W większości przypadków są one łagodne i przejściowe.
Najczęściej obserwowanym powikłaniem u dziecka jest tzw. krwiak podokostnowy. Może wyglądać niepokojąco, ale zazwyczaj wchłania się samoistnie w ciągu kilku dni lub tygodni i nie wymaga leczenia. Taki krwiak może zwiększyć ryzyko wystąpienia żółtaczki fizjologicznej, również najczęściej niegroźnej i samoograniczającej się (warto jednak obserwować dziecko). Oprócz tego u maluszka mogą wystąpić otarcia skóry i obrzmienie główki.
U mamy powikłania najczęściej dotyczą tkanek krocza i pochwy. Wg danych przedstawionych w badaniu retrospektywnym pt. „Maternal and Neonatal Complications Resulting From Vacuum-Assisted and Normal Vaginal Deliveries” [1] najczęstsze są pęknięcia krocza (20,9%), a także otarcia. Pamiętaj jednak, że takie powikłania zdarzają się również przy porodzie naturalnym.
Poród vacuum wiąże się jednak z niższym ryzykiem poważnych urazówniż poród kleszczowy. W badaniu opublikowanym w The Brazilian Journal of Gynecology and Obstetrics [3] porównano obydwa. Różnica w liczbie urazów krocza była mniejsza w przypadku porodu próżniowego.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Czy poród vacuum wpływa na dalszy rozwój dziecka?
Badanie opublikowane w BMJ Paediatrics Open w 2023 roku[4] porównało dzieci urodzone metodą próżniową (VAD) z tymi, które urodziły się przez spontaniczny poród waginalny. Okazało się, że dzieci po porodzie vacuum miały nieco częściej zgłaszane trudności w zakresie umiejętności motorycznych i percepcyjnych w wieku szkolnym w porównaniu z dziećmi po porodzie spontanicznym. Zauważono również, że w tej grupie pojawiało się więcej rozpoznań związanych z zaburzeniami koncentracji i nadpobudliwością (ADHD) niż wśród dzieci urodzonych naturalnie.
Wyniki badań nie są jednoznaczne z tym, że poród vacuum bezpośrednio powoduje zaburzenia rozwojowe. Często to przyczyna, dla której poród był trudny i wymagał zastosowania przyssawki próżniowej, ma większe znaczenie niż sama metoda.
Z drugiej strony istnieją także badania, które pokazały, że dzieci urodzone z pomocą vacuum nie różnią się znacznie pod względem funkcji fizycznych i poznawczych w dorosłości w porównaniu do tych urodzonych naturalnie. Przykładowe badanie kohortowe z obserwacją aż do 17. roku życia [5] sugeruje, że takie różnice są bardzo niewielkie i niekoniecznie klinicznie istotne.
A jak to wygląda tuż po porodzie?
W krótkim okresie po urodzeniu próby porównań pokazują, że wyniki w skali Apgar, czyli ocena ogólnej kondycji noworodka na 1. i 5. minucie życia, mogą być nieco niższe u dzieci urodzonych z pomocą vacuum niż u tych urodzonych w pełni spontanicznie. Potwierdza to jedno z obserwacyjnych badań z 2024 r. zamieszczone w czasopiśmie Perinatal Journal [2], choć różnice zwykle nie były duże.
Jesteś po porodzie vacuum? Sprawdź, co możesz zrobić dla siebie i maluszka
Połóg, spadek adrenaliny, wahania hormonów, zmęczenie i często niedosyt związany z tym, że poród nie przebiegł dokładnie tak, jak planowałaś, mogą sprawić, że poczujesz się bardziej wrażliwa, rozdrażniona albo przytłoczona tym, co się wydarzyło. Dlatego teraz najważniejsze jest wyrozumiałość dla siebie i uważna obserwacja maluszka.
Co możesz zrobić dla siebie?
- Odpoczywaj, ile możesz. Ogranicz wizyty i obowiązki do minimum.
- Zadbaj o krocze. Utrzymuj higienę okolic intymnych, unikaj długiego siedzenia w jednej pozycji. Jeśli ból się nasila lub pojawia się obrzęk, skonsultuj się z położną.
- Nie ignoruj bólu. Ból wpływa na napięcie i laktację. Jeśli potrzebujesz leków przeciwbólowych dopuszczonych w połogu, skorzystaj z nich po konsultacji z lekarzem.
- Obserwuj swoje emocje. Wahania nastroju w pierwszych dniach są naturalne, ale jeśli czujesz przytłaczający smutek, lęk lub bezradność, powiedz o tym komuś bliskiemu lub specjaliście.
- Umów się na kontrolę. Wizyta u ginekologa oraz, jeśli to możliwe, konsultacja z fizjoterapeutką uroginekologiczną pomogą ocenić regenerację dna miednicy.
Co możesz zrobić dla maluszka?
- Obserwuj główkę. Jeśli pojawił się krwiak podokostnowy, kontroluj jego wielkość. Zazwyczaj wchłania się samoistnie, ale warto zgłaszać wszelkie wątpliwości pediatrze.
- Zwracaj uwagę na żółtaczkę. Zażółcenie skóry, ospałość czy trudności z karmieniem wymagają konsultacji.
- Wspieraj bliskość. Kontakt skóra do skóry, spokojne noszenie, delikatne kołysanie pomagają regulować napięcie i emocje dziecka.
- Obserwuj napięcie i symetrię. Jeśli zauważysz, że dziecko stale układa głowę w jedną stronę lub ma trudność z ssaniem, warto skonsultować się z fizjoterapeutą dziecięcym.
- Nie bój się pytać. Jeśli coś Cię niepokoi, nawet jeśli wydaje się drobne, konsultacja daje spokój.
Karmienie po porodzie vacuum. Daj sobie i dziecku czas
Poród vacuum może mieć wpływ na pierwsze godziny i dni karmienia piersią, ale nie musi decydować o jego dalszym przebiegu.
Maluch po porodzie wspomaganym może być bardziej senny, mniej aktywny przy piersi lub mieć przejściowe napięcie w obrębie głowy i szyi. Czasem trudniej mu szeroko otworzyć buzię, utrzymać prawidłowe ssanie albo wytrwać przy piersi dłużej niż kilka minut.
W badaniu opublikowanym w The European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology [6] wykazano, że noworodki po porodach vacuum częściej rozpoczynały karmienie później i częściej były dokarmiane w pierwszych dniach życia niż dzieci po porodach spontanicznych. Jednak po kilku tygodniach nie wykazano istotnych różnic w częstości karmienia piersią między obydwiema grupami dzieci.
Na karmienie może wpłynąć także stan mamy. Ból poporodowy i urazy tkanek krocza mogą wpływać na regulację laktacji, która jest zależna od hormonów. Odruch wypływu mleka zależy od oksytocyny, a jej wydzielanie jest hamowane przez stres i ból. W badaniach obserwacyjnych analizujących przebieg karmienia po porodach wspomaganych zaobserwowano, że kobiety po vacuum częściej zgłaszały trudności z komfortowym przystawieniem dziecka oraz opóźniony napływ mleka w porównaniu z kobietami po porodach spontanicznych.
Przy odpowiednim wsparciu laktacyjnym, redukcji bólu oraz zadbaniu o zbilansowaną dietę i ewentualną suplementację preparatów ze słodem jęczmiennym dla kobiet w ciąży, większość trudności ustępuje w ciągu kilku dni lub tygodni po porodzie.
Fizjoterapeutka: Najlepsze pozycje do karmienia piersią
Dla mamy po porodzie
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Silikonowy żel na rany i blizny
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Źródła:
- Abbas R., Qadi Y., Bukhari R. i in., Maternal and Neonatal Complications Resulting From Vacuum-Assisted and Normal Vaginal Deliveries, Cureus. 2021, 13(5): e14962.
- Arslan O., Giray B., Tug N., Vacuum-assisted delivery: maternal and neonatal outcomes at a tertiary research hospital, Perinatal Journal 2024;32(2):122-127.
- Gaur R., Thakur K., Kaur N. i in., Efficacy of obstetrics forceps and vacuum extractor to assist during vaginal delivery: systematic review and meta-analysis, Rev Bras Ginecol Obstet. 2025.
- Romero S., Lindström K., Listermar J. i in., Long-term neurodevelopmental outcome in children born after vacuum-assisted delivery compared with second-stage caesarean delivery and spontaneous vaginal delivery: a cohort study, BMJ Paediatr Open. 2023, 7(1): e002048.
- Seidman DS., Laor A., Gale R. i in., Long-term effects of vacuum and forceps deliveries, Lancet. 1991, 337(8757): 1583-5.
- Vestmark V., Hogdall C.K., Birch M. i in., Influence of the mode of delivery on initation of breast-feeding, Eur. J. Obstet. Gynecol. Reprod. Biol. 1991, 38(1): 33-8.