Co to jest skala Apgar?

Skala Apgar została po raz pierwszy zaprezentowana środowisku naukowemu w 1952 roku. Wymyślona przez Virginię Apgar, lekarza anestezjologa z USA, została szeroko przyjęta jako narzędzie służące przybliżonej ocenie stanu ogólnego noworodka i ocenie witalności dziecka zaraz po porodzie.

Dr Apgar, na przestrzeni kilku lat pracy zawodowej na oddziale porodowym zauważyła, że pierwsze minuty są decydujące dla życia i zdrowia dziecka. Określiła, co można szybko ocenić, aby w pewnym stopniu przewidzieć, jak dziecko będzie się zachowywać w kolejnych minutach, co jest ważne przy podjęciu decyzji o resuscytacji.


zdjęcie rodziny w małym zielonym kole
Silikonowe plastry na blizny po cesarskim cięciu:
rozjaśniają i wygładzają bliznę po cesarskim cięciu, zmniejszając jej widoczność
skuteczne zarówno przy świeżych, jak i już istniejących bliznach
komfortowe, dyskretne i łatwe w użyciu

Co ocenia się w skali Apgar?

Skala Apgar ocenia pięć kryteriów:

  • czynność serca,
  •  oddech,
  •  zabarwienie skóry,
  • reakcja na bodźce,
  •  napięcie mięśniowe.

Ocenę przeprowadza się w 1., 3., 5. i 10. minucie życia dziecka. Za każde z powyższych kryteriów dziecko otrzymuje od 0 do 2 punktów.

Ilość punktów w poszczególnych minutach świadczy o stanie noworodka:

  • 0-3 – ciężki stan kliniczny, zamartwica lub niedotlenienie,
  •  4-7 – średni stan kliniczny,
  •  8-10 – dobry stan kliniczny.

Jak położna lub lekarz oceniają stan noworodka za pomocą skali Apgar w praktyce? Każde z kryteriów ma przydzielone punkty za odpowiednie zachowanie czy wygląd dziecka.

Czynność serca:

  • brak – 0 pkt,
  • poniżej 100/min – 1 pkt,
  • powyżej 100/min – 2 pkt.

Oddech:

  • brak – 0 pkt,
  • słaby, nieregularny – 1 pkt,
  • głośny płacz – 2 pkt.

zdjęcie rodziny w małym zielonym kole
Polecane przez rodziców do stosowania w terapii inhalacyjnej:
bez barier wiekowych
bezieczny dla kobiet w ciąży
łagodzi objawy przeziębienia przebiegającego z mokrym kaszlem
udrażnia i oczyszcza nos z gęstego kataru utrudniającego oddychanie
Nebu-dose Baby

Zabarwienie skóry:

  • skóra blada lub sina – 0 pkt,
  • tułów i głowa są różowe, ale kończyny blade (sinica obwodowa) – 1 pkt,
  • cały noworodek różowy – 2 pkt.

Reakcja na bodźce:

  •  brak – 0 pkt,
  • słaby grymas – 1 pkt,
  • płacz, gwałtowne ruchy – 2 pkt.

Napięcie mięśniowe:

  • bardzo słabe, dziecko jest wiotkie – 0 pkt,
  • obniżone – 1 pkt,
  • prawidłowe, kończyny w pozycji zgięciowej – 2 pkt.

Warto wiedzieć o tym, że poszczególne kryteria łączą się ze sobą, przez co różowy i głośno krzyczący noworodek dostanie 2 punkty za czynność serca i oddech. Płacz i dobre zabarwienie powłok skórnych oznaczają, że nie ma problemów z pierwszym oddechem i pracą serca.

Jolanta rusin

Czy skala Apgar jest wiarygodna?

Skala Apgar to narzędzie diagnostyczne, które nie pozwala na dokładną ocenę stanu dziecka, ale przybliżoną. Szybka ocena wzrokowa parametrów, które widać gołym okiem pozwala podjąć błyskawiczną decyzję, czy trzeba ratować życie dziecka, czy można poczekać kilka chwil, aż maluch sam zawalczy o pierwszy oddech. Nie jest to jednak ze strony personelu bierne czekanie na kolejną minutę życia dziecka i ponowną ocenę.

Jeśli poród nie był powikłany i rodzi się dziecko, które nie od razu krzyczy, jego ciało nie jest całe różowe, ale ręce i nogi są trochę sine, położna przyjmująca poród kładzie malucha na brzuchu mamy i rozpoczyna stymulację jego ciała, np. poprzez energiczne rozcieranie pleców i kończyn. Pierwsza minuta życia dziecka to czas, kiedy noworodek musi przestawić się z warunków w łonie mamy na samodzielne oddychanie i pobieranie pokarmu z piersi lub butelki, a nie przez pępowinę. Jedne dzieci nie potrzebują do tego żadnej pomocy, ale inne wymagają przypomnienia, że to już jest ten czas, kiedy należy oświadczyć światu swoje narodziny pierwszym krzykiem.

Jolanta Rusin

Stymulacja dotykowa to nie resuscytacja. Spora część maluchów po porodzie jest masowana przez położne na brzuchu mamy. Już po chwili widać efekty, gdyż dziecko wygląda tak, jakby się obudziło z letargu – jego ciało staje się różowe, krzyczy lub widać, że oddycha, ręce i nogi są zgięte, przystawione do piersi rozpoczyna ssanie.

Stąd też ważne jest, aby pierwsze punkty wg skali Apgar były przydzielone, gdy minie już pierwsza minuta życia dziecka.

Doświadczony personel jest w stanie zauważyć, kiedy rodzące się dziecko potrzebuje natychmiastowej pomocy. Jeśli są przesłanki pozwalające sądzić, że maluch urodzi się w złym stanie (np. na zapisie KTG są wahania tętna świadczące o rozpoczynającym się niedotlenieniu) nikt nie czeka na ocenę wg skali Apgar, ale od razu maluch jest zabierany do kącika noworodkowego, gdzie można przeprowadzić resuscytację, jeśli jest ona konieczna.

Skala Apgar funkcjonuje od prawie 70 lat i wciąż jest bardzo ważna przy ocenie stanu dziecka zaraz po porodzie. Nie można jej traktować jako pewne narzędzie diagnostyczne, ale dzięki temu, że personel wciąż ją stosuje na oddziałach porodowych, zostało uratowanych tysiące dzieci na całym świecie.