Co to jest prawidłowy chwyt pisarski?
Prawidłowy chwyt pisarski to określony sposób trzymania narzędzia piśmienniczego, który angażuje trzy palce: kciuk i palec wskazujący przytrzymują ołówek, a palec środkowy służy jako podparcie.
Wyobraź sobie, że Twoje palce tworzą małe gniazdko dla ołówka – kciuk i wskazujący go obejmują, a środkowy „podkłada poduszkę”.
Dlaczego to takie ważne? Bo prawidłowe trzymanie ołówka to podstawa do:
- Optymalnego wykorzystania siły – dziecko nie męczy się tak szybko i nie musi mocno naciskać, żeby pisać.
- Czytelnego i szybkiego pisania
Dlaczego chwyt pisarski jest ważny?
W prawidłowym chwycie pisarskim nie chodzi o to, by dziecko dostosowało się do ogólnie przyjętych norm. Z rozwoju odpowiedniego chwytu płynie wiele korzyści, które przekładają się na dalsze powodzenie edukacyjne i rozwój osobisty.
- Większa precyzja i poprawa czytelności pisma – odpowiedni chwyt pisarski pozwala na utrzymywanie większej kontroli ruchów dłoni i palców, a co za tym idzie, poprawia precyzję i estetykę pisma.
- Zwiększenie wydajności pisania – lepsza koordynacja dłoni i palców przekłada się na umiejętność pisania szybszego i bardziej płynnego.
- Przygotowanie do nauki pisania i czytania.
- Optymalne wykorzystanie siły potrzebnej do efektywnego rysowania i pisania.
- Wspieranie rozwoju umiejętności manualnych – ćwiczenia chwytu pisarskiego rozwijają ogólną zręczność, siłę i koordynację dłoni, co przyczynia się również do rozwoju umiejętności manualnych i manipulacyjnych.
- Wspieranie rozwoju mózgu – ćwiczenia poprawiają także pracę obszarów mózgu, odpowiedzialnych za percepcję wzrokową, koordynację ruchową i motorykę małą.
Rozwój odpowiedniego chwytu pisarskiego jest więc podstawą skutecznego i przede wszystkim wygodnego pisania, co ma ogromne znaczenie dla edukacyjnego rozwoju dziecka. Oczywiście, ludzie piszą, trzymając narzędzia w różny sposób, jednak wypracowanie chwytu dojrzałego ma na celu pisanie w precyzyjny sposób, z odpowiednią siłą i kontrolą rąk oraz palców.
Jak rozwija się chwyt pisarski u dzieci?
Wyróżnia się trzy główne rodzaje chwytu pisarskiego u dzieci, które rozwijają się stopniowo.
- Prymitywny chwyt pisarski (od 1. do 4. roku życia): Charakteryzuje się użyciem siły i sztywnymi ruchami.
- Przejściowy chwyt pisarski (aż do 6. roku życia): Dziecko opiera przedramię na stole, zaczyna angażować więcej palców, ruchy stają się zręczniejsze.
- Dojrzały chwyt dojrzały: Uznaje się za najbardziej precyzyjny i efektywny.
Prymitywny chwyt pisarski
👉Dziecko trzyma narzędzie pisarskie dość sztywno, całą dłonią, najczęściej zaciśniętą w pięść. Jego ruchy są niezgrabne i angażują całe przedramię.
W tym początkowym etapie dziecko może próbować różnych chwytów, na przykład:
- chwytu grzbietowego (palce skierowane ku dołowi)
- chwytu cylindrycznego (kciuk owija narzędzie piśmiennicze).
Chwyt cylindryczny występuje u dzieci 1-2-letnich, natomiast, jeśli utrzymuje się u dziecka 4-6-letniego, wymaga konsultacji z terapeutą ręki.
Przejściowy chwyt pisarski
👉Dziecko zaczyna angażować więcej palców, a ruchy ręki stają się bardziej zręczne, choć nadal zaangażowane jest ramię i nadgarstek.
Na tym etapie dziecko próbuje różnych rodzajów chwytów, na przykład:
- chwytu statycznego (utrzymywanie ołówka w jego górnej części, przy nieruchomych placach)
- chwytu palczastego (w chwycie uczestniczą wszystkie palce).
Chwyt przejściowy występuje najczęściej pomiędzy 3 a 6. rokiem życia i nie jest wskazaniem do korygowania chwytu przy użyciu specjalnych nakładek.
Dojrzały chwyt pisarski
👉Na tym etapie chwyt jest już stabilny i prawidłowy: ołówek jest utrzymywany między kciukiem a palcem wskazującym, a do stabilizacji służy palec środkowy.
Dziecko rysuje i pisze precyzyjnie, ruchy są koordynowane, dominują w nich ruchy ręki i nadgarstka.
W wieku 6-7 lat dziecko powinno używać dojrzałego dynamicznego chwytu. Oznacza to, że narzędzie piśmiennicze jest utrzymywane przez końcówki palców, a ruchy palców stają się dynamiczne – pracują bez współruchów nadgarstka i przedramienia.
Jest to czas, by narzędzie piśmiennicze było utrzymywane przez końcówki palców, pod kątem bardziej niż w układzie pionowym. Wtedy ruchy palców również stają się bardziej dynamiczne, czyli pracują bez współruchów nadgarstka i przedramienia.
Jaki jest prawidłowy dojrzały chwyt pisarski?
W prawidłowym chwycie pisarskim przedramię spoczywa na stole, zarówno nadgarstek, jak i palce są mobilne, a do 5-6. roku życia powinien zostać ukształtowany dynamiczny chwyt trójpalcowy.
Jednak, zanim do tego dojdzie, chwyt dojrzały kształtuje się w kilku kolejnych etapach.
- Chwyt trójpalcowy boczny
Najczęściej występuje u dzieci w wieku przedszkolnym. Kciuk nie jest aktywny, pełni funkcję stabilizującą (brak opozycji do innych palców). Przedramię spoczywa na stole, ołówek jest przytrzymywany pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym, podparciem jest palec środkowy. Palce pozostają ruchome w niewielkim zakresie. - Dynamiczny chwyt czteropalcowy
Narzędzie pisarskie jest chwytane kciukiem, palcem wskazującym i środkowym, a oparcie stanowi palec serdeczny. Kciuk pozostaje w opozycji, a palce są mobilne – inaczej niż w chwycie bocznym. W stawach międzypaliczkowych dość często pojawiają się przeprosty, nadgarstek jest bardziej wyprostowany. - Dynamiczny chwyt trójpalcowy
Uznawany za najlepszy, aktywny, ergonomiczny i precyzyjny. Narzędzie pisarskie utrzymują kciuk i palec wskazujący (pomiędzy nimi zauważalna jest zaokrąglona przestrzeń), palec środkowy jest oparciem. Kciuk pozostaje w opozycji do palca wskazującego, nadgarstek jest stabilny i mobilny.
Nie każde dziecko musi przechodzić przez kolejne typy chwytów. Niektóre etapy mogą zostać pominięte, a dziecko „przeskoczy” na następny poziom. Nie jest to powód do niepokoju. Dziecko do rozwoju określonego chwytu musi być fizjologiczne gotowe.
Wykształcanie prawidłowego chwytu pisarskiego
Pamiętaj! Utrwalony nieprawidłowy chwyt pisarski jest trudny do skorygowania. Kluczowa jest profilaktyka oraz rozwój motoryki dużej i małej już od okresu niemowlęcego.
Jeśli Twoje dziecko nieprawidłowo trzyma w dłoni kredkę lub ołówek, pokaż mu, jak wygląda prawidłowy chwyt. Wcześniej jednak, jako rodzic, musisz wiedzieć, jak taki wzorcowy chwyt rzeczywiście wygląda.
Kiedy powinien się wykształcić prawidłowy chwyt pisarski?
W pierwszych latach życia dziecko może jeszcze trzymać narzędzie pisarskie w zwiniętej pięści, potem niezbędna jest już precyzja.
Prawidłowego chwytu pisarskiego można oczekiwać od dziecka powyżej 4. roku życia, choć przyjmuje się, że pełną sprawność ręki dziecko uzyskuje w wieku 6 lat. Z każdym kolejnym rokiem życia sprawność ta będzie doskonalona.
Dopuszcza się kilka prawidłowych chwytów, a za najbardziej funkcjonalne uważane są chwyty trójpalcowe.
Taki chwyt zapewnia stabilność podczas pisania i pomaga w odpowiedniej regulacji nacisku palców na ołówek.
W prawidłowym chwycie pisarskim
- ołówek umieszczamy pomiędzy opuszkami kciuka oraz palca wskazującego,
- kciuk wraz z palcem wskazującym tworzą literę „O”,
- palec wskazujący naciska od góry ołówek,
- podparciem dla ołówka jest środkowy palec,
- tak trzymany ołówek spoczywa wewnątrz dłoni,
- pozostałe palce (serdeczny i mały palec) są stabilne,
- drugi koniec ołówka jest skierowany ku ramieniu,
- nadgarstek pozostaje wyprostowany, opierając się swobodnie o powierzchnię do pisania.
Ważna jest również siła, z jaką dziecko pisze i rysuje. Niewskazany jest zarówno zbyt mocny, jak i za słaby nacisk. Ponadto, trzeba też zwrócić uwagę, aby dłoń nie zasłaniała napisanego tekstu, a podczas pisania palce znajdowały się poniżej liniatury zeszytu.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
Na wzmocnienie odporności. Uzupełnia codzienną dietę w starannie dobrane, naturalne składniki, takie...
Wspiera pamięć i koncentrację, usprawnia procesy uczenia się.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Pierwszy preparat z fukoidanem, który wspomaga pracę zatok.
Spray usuwający złogi woskowiny usznej.
W okresie przejściowego osłabienia, do regeneracji po infekcjach.
Woda morska z ektoiną. Ochrona przed wnikaniem wirusów.
Wskazówki dla rodziców
To, co każdy rodzic może i powinien zrobić, dotyczy przede wszystkim rozwijania motoryki w życiu codziennym. Chwyt pisarski jest tylko końcowym efektem wypracowanej postawy ciała przy pisaniu, siły mięśni i ogólnego funkcjonowania ruchowego. Co można zrobić?
Zachęcać dziecko do wykonywania czynności samoobsługowych, absolutnie nie wyręczać.
- Zadbać o aktywność ruchową, pamiętając o przerwach i nawodnieniu.
- Stwarzać różne okazje do ćwiczenia motoryki dużej i małej.
- Dostosowywać aktywność do możliwości psychofizycznych dziecka, nie obciążać dziecka zbyt dużym wysiłkiem.
- Nie zaczynać od ćwiczeń sprawności dłoni i palców, a raczej od ćwiczeń usprawniających całe ciało.
- Nie próbować przestawiać dziecka leworęcznego na posługiwanie się prawą ręką, dbając przy tym o odpowiednie wsparcie sposobu pisania (kartka papieru położona nieco na lewo od osi ciała dziecka, ukośnie – lewy górny róg kartki skierowany ku górze, światło padające z prawej strony, bądź z góry).
- Nieustannie stymulować rozwój motoryki małej poprzez różnorodne ćwiczenia.
W warunkach domowych można efektywnie ćwiczyć rękę do pisania, na takie ćwiczenia nigdy nie jest za późno.
Ćwiczenia ułatwiające opanowanie prawidłowego chwytu
Błędem jest ćwiczenie prawidłowego chwytu pisarskiego tylko poprzez rysowanie szlaczków i kolorowanie. Ćwiczeń usprawniających jest mnóstwo, a w dużej mierze aktywują one całe ciało.
- Obieranie owoców i warzyw (ręcznie i przy pomocy obieraczki), ugniatanie i wyrabianie ciasta.
- Nakręcanie nakrętek, wkręcanie śrubek, przybijanki.
- Rozwieszanie i przypinanie prania klamerkami.
- Zgniatanie palcami kulek z papieru, lepienie kulek z plasteliny.
- Kruszenie, rozsypywanie po tacy drobnymi ruchami palców soli, piasku, kaszy.
- Wydzieranie małych kawałków papieru.
- Lepienie mas plastycznych, między innymi plasteliny, ciastoliny, piankoliny, gliny.
- Segregowanie, najlepiej przy użyciu szczypców do przenoszenia rzeczy.
- Rysowanie w płaszczyźnie poziomej, na przykład na papierze przyklejonym na tablicy lub na ścianie (dziecko wtedy stoi, unosząc rękę na wysokość twarzy).
- Układanie mozaiki lub innych układanek, wymagających chwytu dwoma palcami.
- Nawlekanie koralików, guzików, makaronów.
- Przewlekanie sznurówki, szycie i wyszywanie.
- Kalkowanie.
- Wykonywanie prac plastycznych.
Ćwiczenia na siłę nacisku
Ćwicząc z dzieckiem, dobrze sięgnąć również do ćwiczeń usprawniających kontrolowanie siły nacisku dziecięcej ręki podczas pisania:
- malowanie farbą za pomocą dużego pędzla na dużych arkuszach papieru,
- kreślenie linii, figur, cyfr, liter na tackach z kaszą,
- obrysowywanie konturów rysunków w pozycji stojącej,
- wykonywanie ćwiczeń graficznych przy użyciu różnych narzędzi, między innymi ołówka, kredek, węgla rysunkowego, pędzli i pisaków.
Ćwiczenia relaksacyjne
Natomiast, pomiędzy ćwiczeniami graficznymi bardzo korzystne i skutkujące lepszą pracą ręki będą ćwiczenia relaksacyjne, między innymi naprzemienne zaciskanie i rozwieranie pięści czy zabawy naśladujące ruchy (otrzepywanie rąk z wody, otrząsanie się w wody, pryskanie wodą, wytrzepywanie wody z rękawa).
Nakładki do nauki pisania
Jeśli dziecko ma nieprawidłowy chwyt pisarski, warto zastosować niewielkie nasadki na przybory do pisania, służące do korekcji chwytu. Konsekwentne stosowanie takich nasadek podczas rysowania i pisania efektywnie wpływa na skorygowanie nieprawidłowego chwytu. Nasadki są również pomocne w sytuacji, gdy dziecko nie kontroluje jeszcze siły chwytu i nacisku oraz gdy dziecko trzyma palce zbyt blisko kartki, na której rysuje, bądź pisze.
Komu potrzebne nakładki na ołówek, kredkę lub długopis?
Nakładki na ołówek, kredkę lub długopis przydadzą się przede wszystkim dzieciom, dla których początki nauki pisania są problematyczne.
Będą odpowiednie również w sytuacjach, gdy chcemy pokazać i zaprezentować dziecku, w jaki sposób zaleca się trzymać narzędzie.
Nakładka jest lekka i wygodna, a przy tym nie pozwala na wyślizgnięcie się przyrządu z rąk. Po nakładki warto sięgnąć w sytuacji gdy zauważamy, że prawidłowe przytrzymywanie ołówka, kredki czy długopisu sprawia dziecku trudność.
Ważne jest założenie, że nakładki posłużą krótkotrwale, nie będą w stałym użyciu. Należy dążyć przy tym do wypracowania nawykowego prawidłowego chwytu, a nie wymuszanego przez samą nakładkę.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Naturalne składniki wspomagające pracę układu odpornościowego.
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
Wspomaga naturalną odporność.
W okresie przejściowego osłabienia, do regeneracji po infekcjach.
Na wzmocnienie odporności. Uzupełnia codzienną dietę w starannie dobrane, naturalne składniki, takie...
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego