zdjęcie rodziny w małym zielonym kole
Wspiera pamięć i koncentrację u dzieci, usprawnia procesy uczenia się:
unikalne proporcje kwasów tłuszczowych omega-3
nie zawiera cukru, barwników ani sztucznych aromatów
bogaty w kwasy tłuszczowe EPA, DHA i GLA, które mają kluczowe znaczenie dla mózgu, pamięci i koncentracji
Omeganerv

Co to są siatki centylowe?

Siatka centylowa to przedstawienie w formie czytelnej grafiki norm rozwojowych określonej populacji, np. zdrowych dziewczynek w wieku 5 lat. Na siatce można odczytać, czy dana wartość, np. długość lub wysokość ciała, obwód głowy czy waga, mieści się w granicach normy populacyjnej.

Głównie używana przez lekarzy pediatrów siatka, służy do oceny rozwoju dziecka, określenia, czy rozwój jest harmonijny, a także do wstępnej diagnozy zaburzeń i odchyleń od normy. Najczęściej jest badana wysokość/długość i masa ciała, gdyż w łatwy sposób można zebrać te pomiary.

Siatki centylowe, które znajdują się w książeczkach zdrowia polskich dzieci, zostały opracowane w 1999 roku przez zespół Palczewska-Niedźwiedzka, w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie. Jednak później zostały przeprowadzone badania OLA i OLAF (od 2007 do 2012 roku), które pozwoliły na modyfikacje siatek centylowych i ich uaktualnienie.

WHO opracowało siatki centylowe w 2006 roku, na podstawie badań dzieci w 6 krajach: Brazylia, Ghana, Norwegia, Indie, Oman i USA. Do badania wybrano dzieci zdrowe, donoszone, z ciąż pojedynczych, których warunki społeczno-socjalne pozwalały  przypuszczać, że będą mogły wykorzystać swój potencjał rozwojowy. Dzieci były karmione wyłącznie piersią przez pierwsze 4 miesiące życia, później karmione mlekiem matki co najmniej do ukończenia pierwszego roku.

Wielu badaczy uznało jednak, że warto opracować krajowe normy, gdyż uwarunkowania genetyczne, społeczne i środowiskowe powodują, że normy WHO nie odpowiadają stanowi zdrowia dzieci w poszczególnych krajach, w tym w Polsce.

Normy powinny być aktualizowane co 10-15 lat.

Dowiedz się więcej: 6 pytań do dietetyka – otyłość u dzieci

Jak czytać siatki centylowe?

Czytanie siatki centylowej należy zacząć od zaznaczenia dolnej osi poziomej oraz osi pionowej znajdującej się do lewej stronie. Jeśli już wiemy, jakie wartości są przedstawione na siatce, należy nanieść wartości dziecka badanego, zaznaczając je kropką.

Jak odczytać, czy wartości przez nas naniesione mieszczą się w normie? Po prawej stronie siatki jest pozioma oś z cyframi: 3, 10, 25, 50, 75, 90, 97, do których są dołączone linie. Pomiędzy linią najniższą (prowadząca do cyfry 3) i najwyższą na grafice (prowadząca do linii 97) jest norma; jeśli wartość znajduje się w obszarze ograniczonym tymi liniami – dziecko rozwija się w normie.

Jeśli naniesiona przez nas wartość jest poniżej linii prowadzącej do cyfry 3 albo powyżej linii prowadzącej do cyfry 97 – oznacza to zaburzenie i odchylenie od normy.

Dwie sąsiadujące linie tworzą kanał; jeśli wartości z kolejnych badań  mieszczą się w jednym kanale, oznacza to, że dziecko rozwija się harmonijnie.

Gdy wynik dziecka mieści się w normie, ale znajduje się zaraz powyżej 3 percentyla lub poniżej 97, dziecko należy obserwować pod kątem wystąpienia ewentualnych odchyleń od normy, a lekarz powinien zlecić badania wyjaśniające, dlaczego dziecko jest na granicy norm.

Linie i wartości oznaczające określone centyle mają jeszcze jedno znaczenie: zaznaczając wartość wynikającą z badania danego dziecka, można określić, ile procent rówieśników uzyskało z identycznego badania mniejsza wartość. Np. jeśli siatka określa wysokość chłopców w wieku 4 lat, a badane przez nas dziecko mieści się w 25 centylu, to oznacza, że 25% jego rówieśników jest niższego wzrostu.

Rodzice mogą samodzielnie określić, czy ich dziecko mieści się w normach, szczególnie jeśli ich pociechy są w granicach normy i muszą częściej kontrolować ich stan zdrowia.

Przeczytaj także: Dieta dla mocnych kości – jakich produktów nie może zabraknąć w diecie dziecka, aby rosło zdrowo?


Kułaga Z. i współ.: „Siatki centylowe wysokości, masy ciała i wskaźnika masy ciała dzieci i młodzieży w Polsce – wyniki badania OLAF”, Standardy Medyczne Pediatria, 2010, t. 7, 690-700.

Kułaga Z. i współ.: „Siatki centylowe dla oceny wzrastania i stanu odżywienia polskich dzieci i młodzieży od urodzenia do 18. roku życia”, Standardy Medyczne Pediatria, 2015, t. 12, 119-135.