*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Diagnostyka TORCH krok po kroku – dlaczego badamy przeciwciała?
Badania serologiczne w ciąży są istotne. Niektóre wirusy, bakterie czy inne stworzonka mogą nieźle namieszać, dlatego dla bezpieczeństwa mamy i dziecka sprawdzamy, czy mama miała lub ma z nimi do czynienia.
Skupiamy się głównie na badaniach z panelu TORCH. Co to jest? TORCH to skrót oznaczający zespół chorób zakaźnych, wywołanych przez patogeny. W jego skład wchodzą: toksoplazmoza, różyczka, cytomegalia, zakażenie wirusem opryszczki oraz inne.
Diagnostyka tych infekcji u ciężarnych odbywa się poprzez badanie krwi. Badany jest poziom przeciwciał. Dlaczego to właśnie one są badane? Organizm produkuje różne „znaczniki” (przeciwciała) w zależności od tego, czy z wrogiem walczy teraz, czy pokonał go lata temu. Będziemy rozmawiać o przeciwciałach IgG i IgM.
Przeciwciała klasy IgM i IgG – poznaj podstawowe różnice
Przeciwciała IgG „pamięciowe” to immunoglobuliny, czyli białka. Są wytwarzane w drugiej fazie odpowiedzi immunologicznej, czyli mówiąc prostym językiem, trochę później po infekcji. Przenikają przez łożysko od mamy do dziecka. To pozwala mu na uzyskanie czasowej odporności. Przypadek z życia wzięty? Szczepienie mamy w ciąży. Przeciwciała powędrują do malucha.
Przeciwciała IgM, tzw. przeciwciała „szybkiego reagowania” są wytwarzane od razu po kontakcie mamy z jakimś czynnikiem chorobotwórczym, jak np.wirus. Ich poziom stopniowo maleje, jak choroba mija.
Jeśli poziom przeciwciał IgG będzie wysoki, to znaczy, że infekcja była kiedyś. Nasz organizm wie co robi. Nawet zostawia ślad na przyszłość! Ich wysoka wartość świadczy również o przebytym szczepieniu. Jeśli poziom przeciwciał IgM będzie wysoki, to znaczy, że infekcja jest świeża.
Istnieje pojęcie “okienko serologiczne”. To czas od momentu zakażenia do czasu wykrycia śladów infekcji w badaniu krwi. Organizm nie jest w stanie wytworzyć odpowiedniej ilości przeciwciał w tak krótkim czasie. Jaki jest tego skutek? Testy laboratoryjne mogą dać wynik fałszywie ujemny. Warto mieć to na uwadze.
Tabela interpretacji wyników TORCH – 4 najważniejsze scenariusze
Interpretacja wyników TORCH jest kluczowa w dobraniu ewentualnego postępowania czy leczenia. Warianty wyników mogą być różne, od obu dodatnich, przez jedne ujemne do obu ujemnych i jeszcze inaczej. Najłatwiej zapamiętuje się wzrokowo, więc oto tabela możliwych scenariuszy wyników TORCH:
| IgG (-), IgM (-) | Brak odporności. Brak kontaktu z patogenem. Konieczna profilaktyka i powtórka badań (według zaleceń lekarza). Na daną chorobę nie ma szczepienia lub przyszła mama nie była szczepiona w przeszłości. |
| IgG (+), IgM (-) | Odporność. Stare zakażenie (bezpiecznie) lub przebyte szczepienie w przeszłości. |
| IgG (-), IgM (+) | Świeża infekcja. Sytuacja wymagająca pilnej konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę. |
| IgG (+), IgM (+) | Niejednoznaczność. Może to być świeża infekcja lub długo utrzymujące się IgM. Wymaga powtórki lub rozszerzenia badań w kierunku danej choroby. |
Przeciwciała rutynowo (według standardu opieki okołoporodowej) badamy aby wykluczyć toksoplazmozę (dwa razy). Do niedawna była to również różyczka. Jeśli istnieją ku temu wskazania, badamy cytomegalię.
Awidność przeciwciał IgG – kiedy wynik dodatni nie musi oznaczać choroby?
Awidność przeciwciał to informacja jak bardzo przeciwciała (głównie IgG) są związane z antygenem. Wykorzystywane najczęściej przy wątpliwych wynikach badań IgG i IgM. Łatwo ocenia czy zakażenie jest świeże czy starsze. Niska awidność IgG zazwyczaj sugeruje niedawno przebytą chorobę. Natomiast wysoka awidność- zakażenie miało miejsce wiele tygodni czy miesięcy temu.
Badania najczęściej wykonuje się pod kątem wątpliwych wyników cytomegalii i toksoplazmozy. Badanie awidności to „test datujący” infekcję, który pozwala odróżnić zakażenie sprzed ciąży od tego, które wydarzyło się niedawno.
Wyniki fałszywie dodatnie i graniczne – dlaczego nie warto panikować?
Wyniki to jedno, a zdrowie to drugie. Nie zawsze wynik dodatni jest faktycznie dodatni! Niekiedy możemy otrzymać wyniki graniczne lub fałszywie dodatnie. Co to oznacza i skąd się bierze?
Często to błąd laboratorium. Wynik powtórny wychodzi w większości przypadków dobry. Miałam w swojej karierze taką sytuację i wszystko udało się naprostować. Tak samo błędy mogą wynikać przez… Nasz organizm! W jaki sposób? Otóż przeciwciała IgM mogą po infekcji krążyć przez jakiś czas po organizmie, układ odpornościowy może mylnie założyć, że mamy jakąś chorobę (tak naprawdę to inny patogen lub szczepionka), to tzw. reakcja krzyżowa, a także inne białka we krwi mogą zakłócić wynik testu.
Jeśli wynik jest graniczny/w szarej strefie to oznacza, że jest wątpliwy. W takiej sytuacji najczęściej wykonuje się badanie awidności. Warto pamiętać, że jeden nie idealny wynik to nie cała diagnoza!
Co zrobić po odebraniu wyników? Ścieżka pacjentki
Wszystko zależy jak poważna jest sytuacja z wynikiem. Gdy jest graniczny, to zazwyczaj się go powtarza. Jak wyjdzie prawidłowy to bajka. Ciąża przebiega dalej prawidłowo. Jeśli jednak wynik któregoś badania TORCH jest niepokojący, to zaczynamy od rutynowej kontroli u swojego lekarza prowadzącego.
Po wykonaniu podstawowych badań, awidności i sporadycznie także badaniach PCR, już takich turbo dokładnych, lekarz ginekolog może skierować pacjentkę do specjalisty chorób zakaźnych. Taka konsultacja ma miejsce, gdy awidność jest niska lub “trudno powiedzieć”, a także infekcja jest pierwotna. Badamy w USG jak się ma dzidziuś.
Kiedy mama musi jechać do szpitala z wynikiem badania TORCH? Jeśli zakażenie jest bardzo świeże, badania USG wychodzą nieprawidłowe, konieczna jest diagnostyka prenatalna, taka jak amniopunkcja czy specjalistyczne USG, a także w przypadku niejednoznacznych objawów. Nie jest to na szczęście zbyt częsta sytuacja i oby zdarzała się jak najrzadziej.
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Tworzy warstwę ochronną na powierzchni błony śluzowej. Dzięki temu intensywnie nawilża i chroni ją p...
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
Bibliografia:
Holec-Gąsior L, Sołowińska K. IgG Avidity Test as a Tool for Discrimination between Recent and Distant Toxoplasma gondiiInfection-Current Status of Studies. Antibodies (Basel). 2022 Aug 15;11(3):52. doi: 10.3390/antib11030052. PMID: 35997346; PMCID: PMC9397011.
Clinical Applications of Cytomegalovirus IgG Avidity Testing. Harry E. Prince Ph.D., D(ABMLI). https://www.sciencedirect.com/author/7101609311/harry-e-prince
Bień, A. M. (red.). (2009). Opieka nad kobietą ciężarną. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
A. Vaillant i in., Immunoglobulin, „StatPearls”, 2022, dostęp: 16.06.2026, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513460/.