Zrosty po cc – jak sprawdzić, czy je mam?
Wiele kobiet zastanawia się, jak wyczuć zrosty po cesarce, jednak w praktyce są one dość trudne do samodzielnego zdiagnozowania. Zdarza się, że kobieta przez długi czas nie ma o nich pojęcia, a o ich obecności dowiaduje się dopiero podczas kolejnego porodu przez cc lub innej operacji.
Nie chodzi o to, że zrosty nie dają objawów, ale o to, że objawy te są niespecyficzne i łatwo można je przypisać do innych chorób czy dolegliwości.
Wiele zależy od tego, gdzie są zrosty po cesarce, bo te nieprawidłowe połączenia łącznotkankowe mogą powstać w różnych miejscach. To z kolei wynika z faktu, że podczas cesarskiego cięcia chirurg rozcina wiele powłok w jamie brzusznej.
O zrostach mogą świadczyć:
- bóle brzucha i podbrzusza,
- przeróżne dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
- bolesne miesiączki,
- uczucie ciągnięcia w okolicach blizny.
Zdarza się też, że blizna przyrasta do tkanek leżących głębiej, co powoduje powstanie nawisu skórnego i tkanki podskórnej nad blizną.
Kiedy udać się do lekarza?
Zrosty na macicy czy w okolicach jelit po cesarce znajdują się głęboko w jamie brzusznej.
Nie widać ich z zewnątrz i trudno samodzielnie je wyczuć.
👉Jeśli je u siebie podejrzewasz, najlepiej skonsultować się z ginekologiem i fizjoterapeutą uroginekologicznym.
- Lekarz oceni stan blizny i tkanek wewnętrznych, a także sprawdzi, czy nie doszło do powstania zrostów wpływających na funkcjonowanie układu rozrodczego i pokarmowego.
- Fizjoterapeuta natomiast pomoże przywrócić prawidłowe napięcie mięśni dna miednicy oraz zapobiegnie powstawaniu zrostów lub pogłębianiu już istniejących.
Praca ze świeżą blizną jest zwykle łatwiejsza i przynosi szybsze efekty, ponieważ tkanki są jeszcze plastyczne i dobrze reagują na terapię manualną, jednak nad zrostami po cesarce po latach również można pracować!
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Zrosty po cesarce – co to jest i skąd się biorą?
Zrosty po cesarskim cięciu to włókniste pasma, które tworzą się między różnymi narządami i tkankami w jamie brzusznej w wyniku nieprawidłowego gojenia się ran pooperacyjnych. Chodzi oczywiście o struktury, które w prawidłowych warunkach nie są ze sobą połączone.
Od czego robią się zrosty po cesarce? Gdy rana zaczyna się goić, organizm uruchamia naturalny proces naprawczy. W miejscu uszkodzenia tkanek pojawia się stan zapalny, który stymuluje produkcję kolagenu i innych białek odpowiedzialnych za regenerację.
Czasami jednak proces gojenia przebiega nieprawidłowo, a w efekcie włókna kolagenowe zaczynają tworzyć między sobą połączenia, które „sklejają” sąsiadujące ze sobą narządy lub warstwy tkanek. Tak właśnie tworzą się zrosty!
Suplement diety.
Czy po cesarce zawsze są zrosty?
Nie każda kobieta po cesarskim cięciu ma zrosty. Wiele zależy od:
- indywidualnych predyspozycji organizmu,
- przebiegu operacji,
- sposobu gojenia się rany,
- a także od tego, czy blizna była później odpowiednio pielęgnowana.
Zgodnie z literaturą naukową ryzyko zrostów jest większe przy każdym kolejnym cięciu cesarskim. Niektóre źródła podają, że przy trzecim cc częstość występowania zrostów wynosi nawet 90%.
Zrosty po cc – objawy i powikłania
Czy zrosty po cesarce bolą? Niestety często tak się zdarza, ale charakter bólu bywa różny. Czasami kobiety opisują go jako tępy, ciągnący ból w podbrzuszu, inne jako kłujący lub promieniujący w okolice blizny. Często ból nasila się podczas miesiączki, współżycia, a także w czasie aktywności fizycznej.
Inne objawy zrostów po cc:
- Uczucie ciągnięcia lub sztywności w okolicach blizny – zwłaszcza podczas rozciągania czy innych ćwiczeń fizycznych.
- Dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak wzdęcia, zaparcia, uczucie pełności, gazy, a nawet nudności i wymioty.
- Zgrubienie lub nadwrażliwość w miejscu blizny.
- Nawracające infekcje układu moczowego – gdy zrosty pojawiają się w obrębie tych narządów.
- Nawracające bóle miednicy i krzyża.
- Zaburzenia i dysfunkcje w aparacie ruchu – może dojść do zaburzenia napięcia mięśniowego, zmiany postawy czy ograniczenia ruchomości. To problemy odczuwalne nie tylko w trakcie aktywności fizycznej, ale też podczas wykonywania codziennych czynności.
Warto wspomnieć, że nie każda kobieta odczuwa dolegliwości bólowe. Ponadto objawy zrostów mogą pojawić się po wielu latach od porodu.
Czy zrosty po cesarce są niebezpieczne?
W większości przypadków zrosty są jedynie źródłem dyskomfortu, ale czasami mogą prowadzić do poważniejszych komplikacji.
👉Gdy obejmują jelita, istnieje ryzyko rozwoju niedrożności, która objawia się silnymi bólami brzucha, wzdęciami i wymiotami. W skrajnych sytuacjach taki stan stanowi zagrożenie zdrowia i wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.
👉Zrosty w okolicy macicy i jajowodów mogą z kolei utrudniać zajście w ciążę lub zwiększać ryzyko ciąży pozamacicznej. Dlatego nie warto bagatelizować nawet niewielkich objawów. Wczesna diagnostyka i terapia mogą zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia.
Warto też wiedzieć, że zrosty mogą powodować trudności w diagnostyce innych chorób, szczególnie w obrębie jamy brzusznej. Przykładowo zrosty po cesarce utrudniają kolonoskopię u wielu kobiet, ponieważ powodują, że badanie jest bardziej niekomfortowe, a czasami wręcz bolesne.
Czy zrosty po cesarce widać na USG? Jak wygląda diagnostyka?
Standardowe badanie USG jest jednym z elementów diagnostyki, ale nie pozwala jednoznacznie potwierdzić obecności zrostów. W niektórych przypadkach lekarz może zauważyć nieprawidłowe ułożenie narządów lub ich ograniczoną ruchomość, co może sugerować zrosty.
Nie ma oficjalnych standardów dotyczących oceny występowania zrostów. Oprócz USG diagnostyka może obejmować:
- wywiad i ocenę wizualną blizny,
- badanie palpacyjne,
- rezonans magnetyczny.
W niektórych przypadkach, gdy objawy są nasilone lub wyniki badań nie dają jednoznacznej odpowiedzi, wykonuje się laparoskopię diagnostyczną, która pozwala dokładnie obejrzeć narządy wewnętrzne i – jeśli to konieczne – od razu usunąć zrosty.
Zrosty po cesarce a kolejna ciąża
Zrosty po cesarce mogą utrudniać zajście w kolejną ciążę, jednak nie oznacza to, że jest to niemożliwe.
Wiele kobiet ze zrostami zachodzi w ciąże i rodzi zdrowe dzieci. Trzeba jednak pamiętać, że ryzyko powikłań okołoporodowych przy nieleczonych zrostach jest większe. Ponadto zrosty są często przyczyną zatrzymania zarodka i jego implantacji w nieprawidłowym miejscu, to oznacza, że może dojść do tzw. ciąży pozamacicznej.
Przed kolejną ciążą warto więc skonsultować się z ginekologiem i fizjoterapeutą uroginekologicznym, wykonać odpowiednie badania, a w razie potrzeby rozpocząć leczenie i rehabilitację.
*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Jak usunąć lub zmniejszyć zrosty po cc?
Jedynym sposobem na całkowite pozbycie się zrostów jest ich chirurgiczne usunięcie. W praktyce jednak rzadko wykonuje się operację wyłącznie w celu usunięcia zrostów po cesarskim cięciu. Zazwyczaj lekarze decydują się na ich wycięcie przy okazji innej operacji, np. gdy dochodzi do niedrożności jelit. Sama operacja, choć skuteczna w usuwaniu istniejących zrostów, niesie ze sobą ryzyko powstawania nowych, dlatego często nie jest pierwszym wyborem leczenia.
Bardzo pomocna jest natomiast fizjoterapia uroginekologiczna. Regularna praca z blizną po cesarskim cięciu i tkankami podbrzusza może znacząco poprawić ich ruchomość, elastyczność oraz ukrwienie, a tym samym złagodzić uciążliwe objawy.
Jak masować zrosty po cesarce?
Masaż blizny po cesarskim cięciu można rozpocząć dopiero w drugiej fazie gojenia (4–5 tygodni po zabiegu), gdy skóra i tkanki pod nią są wygojone. Początkowo warto delikatnie dotykać i głaskać bliznę, aby przyzwyczaić tkanki do dotyku. Następnie można przejść do delikatnego przesuwania skóry względem tkanek głębszych, najpierw wokół blizny, a później bezpośrednio na niej. Do masażu warto wykorzystać żel na blizny, który nie tylko zmniejszy tarcie, ale też wspomoże regenerację.
Najlepiej skonsultować się z fizjoterapeutą, który pokaże, jak bezpiecznie wykonywać masaż. Pamiętaj też, że w niektórych przypadkach z masażem i mobilizacją blizny trzeba poczekać nawet dłużej, dlatego tak ważna jest konsultacja ze specjalistą.
Ćwiczenia na zrosty po cesarce
Ćwiczenia na zrosty po cc obejmują pracę z oddechem, rozciąganie oraz aktywizację mięśni głębokich. Poniżej kilka przykładów:
- Oddech przeponowy – w pozycji leżącej ze zgiętymi nogami wykonaj głęboki, spokojny wdech przeponą. Postaraj się skierować oddech do części brzucha znajdującej się pod żebrami. Następnie wykonaj spokojny i długi wydech. To poprawia krążenie i elastyczność tkanek w okolicy blizny.
- Delikatne rozciąganie boczne tułowia – unoszenie rąk nad głowę i powolne skłony w bok pomagają w rozluźnieniu powięzi brzucha i klatki piersiowej. Gdy poczujesz ciągnięcie blizny, zatrzymaj się na chwilę i dopiero wtedy pogłęb ruch.
- Ćwiczenia mobilizujące miednicę – lekkie ruchy miednicą w przód i tył w pozycji leżącej lub na piłce gimnastycznej poprawiają ukrwienie i zmniejszają napięcia.
Warto pamiętać, że zrosty po cc mogą występować w różnych miejscach i dawać różne objawy. Ponadto po ciąży wiele kobiet doświadcza innych dolegliwości, np. nietrzymania moczu związanego z nieprawidłowym napięciem mięśni dna miednicy czy rozejściem mięśnia prostego brzucha. Dlatego najlepiej pracować pod okiem fizjoterapeuty uroginekologicznego, który dobierze indywidualne ćwiczenia i techniki manualne dostosowane do potrzeb konkretnej osoby i etapu regeneracji po porodzie.
Endometrioza a zrosty po cesarce
Po cięciu cesarskim może dojść do tzw. endometriozy w bliźnie pooperacyjnej, czyli sytuacji, gdy komórki błony śluzowej macicy (endometrium) wszczepiają się w tkanki blizny. Z czasem reagują one na zmiany hormonalne, podobnie jak endometrium w macicy, co może prowadzić do przewlekłego bólu, obrzęku i powstawania zrostów. W ścianie brzucha w pobliżu blizny mogą pojawić się też wyczuwalne guzki.
Dokładna przyczyna wystąpienia endometriozy pozostaje niejasna. Wiadomo jednak, że poza silnym bólem i dyskomfortem może ona prowadzić do bezpłodności (np. gdy blizna utrudnia prawidłowe funkcjonowanie narządów reprodukcyjnych), a także do problemów z oddawaniem moczu i wypróżnianiem.
Jak wygląda leczenie endometriozy w bliznach po cesarce?
Leczenie zależy od nasilenia objawów. W łagodnych przypadkach dużą ulgę może przynieść fizjoterapia uroginekologiczna, która poprawia ukrwienie, zmniejsza napięcie i wspiera elastyczność tkanek. W przypadkach bardziej zaawansowanych, gdy endometrioza powoduje bardzo uciążliwe dolegliwości, lekarz może rozważyć leczenie farmakologiczne lub laparoskopowe usunięcie ognisk endometriozy.
Choć endometrioza po cesarskim cięciu nie występuje często, warto zachować czujność. Jeśli blizna po porodzie staje się bolesna, twarda, zgrubiała lub reaguje na cykl miesiączkowy, warto skonsultować się z ginekologiem i fizjoterapeutą. Szybka diagnoza i odpowiednia terapia pozwalają uniknąć poważniejszych powikłań i odzyskać komfort życia.
Zalecany do leczenia pierwszych objawów dyskomfortu pochwy.
Żel dopochwowy z kwasem hialuronowym wskazany w celu zapobiegania i leczenia suchości pochwy.
Dla zdrowia układu moczowego.
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Do stosowania wspomagającego w leczeniu i profilaktyce infekcji pochwy.
Kaczorowska A.G., Mroczek A.E., Fizjoterapia blizny po cięciu cesarskim, [w:] Różnorodność działań profilaktycznych i terapeutycznych w okresie pre- i postnatalnym, red. A.E. Mroczek i A.G. Kaczorowska, Studio IMPRESO Przemysław Biliczak, Opole 2023, s. 85–91.
Awonuga AO, Fletcher NM, Saed GM, Diamond MP. Postoperative adhesion development following cesarean and open intra-abdominal gynecological operations: a review. Reprod Sci. 2011 Dec;18(12):1166-85.