Higiena zdrowia psychicznego u dzieci 鈥 dlaczego to takie wa偶ne?

Zdrowie psychiczne dzieci jest bardzo wa偶ne, poniewa偶 umiej臋tno艣ci takie, jak radzenie sobie ze stresem, regulacja emocji, rozpoznawanie w艂asnych potrzeb i utrzymywanie pozytywnych relacji z innymi, rzutuj膮 na ogromn膮 liczb臋 sfer 偶ycia dziecka. Zaburzenia zdrowia psychicznego utrudniaj膮 funkcjonowanie w szkole, domu, grupie r贸wie艣niczej, powoduj膮 trudno艣ci z nauk膮, wywo艂uj膮 poczucie niedopasowania oraz obni偶aj膮 poczucie w艂asnej warto艣ci u dzieci.

Wed艂ug danych z NFZ, w Polsce na depresj臋 (zaburzenie nastroju) leczy艂o si臋 w 2021 roku ok. 25,3 tys. dzieci i m艂odzie偶y (2), a wiele przypadk贸w do艣wiadczania tej choroby nie jest rejestrowanych. Wiele dzieci w konsekwencji objaw贸w tej choroby do艣wiadcza my艣li samob贸jczych, co w najgorszym wypadku grozi 艣mierci膮 m艂odego cz艂owieka.

Na 艣wiecie, wed艂ug danych WHO (艢wiatowa Organizacja Zdrowia), 280 milion贸w os贸b cierpi na depresj臋 (1). Depresja jest jednym z zaburze艅, kt贸re mog膮 si臋 rozwin膮膰 w wyniku nawarstwienia problem贸w 艣rodowiskowych, czynnik贸w genetycznych oraz sytuacji kryzysowych, dlatego tak wa偶na jest profilaktyka.

Rodzice, dzi臋ki swojemu wsparciu, odpowiedniemu podej艣ciu oraz uczeniu dzieci korzystnych zachowa艅, mog膮 zrobi膰 bardzo wiele dla poprawy zdrowia psychicznego dziecka.

Dowiedz si臋 wi臋cej: Depresja dotyka coraz wi臋cej dzieci i nastolatk贸w. Jak j膮 rozpozna膰?

Jak wspiera膰 zdrowie psychiczne dziecka?

Higiena zdrowia psychicznego obejmuje wdro偶enie w 偶ycie r贸偶nych dzia艂a艅 profilaktycznych, kt贸re pomagaj膮 roz艂adowywa膰 codzienne napi臋cia, radzi膰 sobie z konfliktami i sytuacjami trudnymi, a dodatkowo wzmacniaj膮 wi臋zi rodzinne i przyjacielskie.

Postaw na szczer膮 i ciep艂膮 rozmow臋

Dziecko ucz臋szczaj膮ce do szko艂y mierzy si臋 z r贸偶nymi wyzwaniami. Niekt贸re z nich mog膮 by膰 przyt艂aczaj膮ce. Dlatego warto rozmawia膰 z dzieckiem codziennie, jednak zamiast sztampowego pytania 鈥濲ak by艂o w szkole?鈥, warto powiedzie膰, 偶e 鈥濼臋skni艂am za Tob膮, jestem ciekawa, czego si臋 dzi艣 najciekawszego dowiedzia艂a艣? Jak czu艂e艣 si臋 w szkole na przerwach?, Kogo dzi艣 spotka艂a艣 i z kim najlepiej Ci si臋 rozmawia艂o?鈥. Takie pytania wskazuj膮 na zainteresowanie rodzica, na ch臋膰 poznania perspektywy dziecka.

Kiedy zaczynamy rozmow臋, warto skupi膰 100% swojej uwagi na dziecku, tak, aby widzia艂o, 偶e jest dla nas wa偶ne i s艂uchamy go z ciekawo艣ci膮. Wsp贸lne rozmowy wzmacniaj膮 wi臋zi, powoduj膮, 偶e dziecko ma do rodzica zaufanie, ch臋tnie dzieli si臋 swoim 艣wiatem. Warto rozmawia膰 o uczuciach w r贸偶nych sytuacjach, swoich pasjach, zainteresowaniach, dzieli膰 si臋 z dzieckiem ciekawymi przemy艣leniami.

Doceniaj dziecko za to, 偶e jest

Rodzic dla dziecka jest pierwsz膮 osob膮, kt贸ra pokazuje mu, co jest w 偶yciu wa偶ne, jak jest odbierane, jak jego zachowania widz膮 inni. Aprobata rodzica oraz jego akceptacja s膮 bardzo wa偶ne, dlatego doceniaj dziecko za jego starania, wysi艂ek, zaanga偶owanie. Chwal m贸wi膮c np. 鈥濿idz臋, ile wysi艂ku w艂o偶y艂a艣 w t臋 prac臋, chyba bardzo si臋 postara艂a艣?鈥, 鈥濸otrafisz bardzo szybko biega膰. Jak si臋 czujesz, 偶e to Ty by艂e艣 pierwszy na mecie?鈥, 鈥濲ak s艂ucham tego, jak 艣piewasz, jest mi bardzo przyjemnie. S艂ycha膰, 偶e d艂ugo 膰wiczy艂a艣 t臋 piosenk臋鈥.

Zapewnij bezpieczne i przewidywalne 艣rodowisko

Wsp贸lne rytua艂y, harmonogram dnia, przewidywalne zachowania rodzic贸w pozwalaj膮 dziecku czu膰 si臋 bezpiecznie. Krzyki, gro藕by, brak rutyny powoduj膮, 偶e u dziecka narasta napi臋cie, czuje si臋 zagro偶one i pe艂ne l臋ku. Dlatego staraj si臋 minimalizowa膰 napi臋cia w domu, rozwi膮zywa膰 spory i konflikty w spos贸b spokojny, z szacunkiem do drugiej strony. Kiedy czego艣 zakazujesz, wyt艂umacz dziecku po co, to robisz. Trudne emocje mog膮 pojawi膰 si臋 dlatego, 偶e podnosisz g艂os, krzyczysz 鈥 przepro艣 dziecko za swoje zachowanie. Starajcie si臋 szuka膰 rozwi膮za艅, kt贸re b臋d膮 do przyj臋cia dla obu stron bez gr贸藕b i szanta偶u.

Przeczytaj tak偶e: Wychowanie bez nagr贸d i kar – jak robi膰 to dobrze?


zdj臋cie rodziny w ma艂ym zielonym kole
Wspiera pami臋膰 i koncentracj臋 u dzieci, usprawnia procesy uczenia si臋:
unikalne proporcje kwas贸w t艂uszczowych omega-3
nie zawiera cukru, barwnik贸w ani sztucznych aromat贸w
bogaty w kwasy t艂uszczowe EPA, DHA i GLA, kt贸re maj膮 kluczowe znaczenie dla m贸zgu, pami臋ci i koncentracji
Omeganerv

Zach臋膰 do aktywnego wypoczynku

Aktywno艣膰 fizyczna jest bardzo wa偶na, nie tylko dla dzieci, ale r贸wnie偶 dla doros艂ych. Dlatego wsp贸lne wyprawy na basen, rower, bieganie, zabawa na trampolinach czy wycieczki do lasu mog膮 by膰 atrakcj膮 dla ca艂ej rodziny. Sport bardzo pomaga w radzeniu sobie z napi臋ciem oraz roz艂adowaniem nagromadzonych, trudnych emocji. Warto postawi膰 na codzienn膮 dawk臋 ruchu dla ca艂ej rodziny.

Wspieraj poczucie w艂asnej warto艣ci u dziecka

Do艣wiadczanie bezwarunkowej mi艂o艣ci, akceptacji i troski ze strony rodzica pokazuje dziecku, 偶e jest wystarczaj膮ce, dobre, dlatego, 偶e jest i kochasz je nie dlatego, 偶e co艣 robi, ale dlatego, 偶e istnieje. Wsp贸lna zabawa, gotowanie, zaciekawianie si臋 w rozmowie, tym, co interesuje Twoje dziecko pokazuje mu, 偶e jest dla wa偶ne. Dzi臋ki rodzicowi mo偶e lepiej pozna膰 siebie, swoje mocne strony, to co lubi i jest dla niego wa偶ne, a to pozwala te偶 na anga偶owanie si臋 w wiele aktywno艣ci, kt贸re daj膮 okazj臋 do sprawdzenia swoich si艂. Samodzielno艣膰, branie udzia艂u w r贸偶nych zaj臋ciach, pr贸bowanie swoich si艂 w nowych zadaniach, daje dziecku poczucie sprawczo艣ci, co przek艂ada si臋 na jego dum臋 i zadowolenie z siebie.

Ustalcie zasady korzystania z urz膮dze艅 elektronicznych

Negatywny wp艂yw nadmiernego korzystania z internetu oraz social medi贸w zosta艂 ju偶 wielokrotnie udowodniony, dlatego tak wa偶ne jest, aby ustali膰 w rodzinie odpowiednie zasady korzystania ze smartfonu, laptopa czy tabletu. Wyznaczenie czasu na ogl膮danie lub granie oraz sumienne egzekwowanie ustale艅 od cz艂onk贸w rodziny, b臋dzie sprzyja膰 zdrowiu psychicznemu. Staramy si臋 nie dawa膰 dziecku telefonu czy umo偶liwia膰 grania, jako formy nagrody za dobre zachowanie lub jako form臋 spacyfikowania dziecka, kiedy zachowuje si臋 nie tak, jak chcemy. Takimi dzia艂aniami pokazujemy dziecku, 偶e korzystanie ze smartfonu lub tabletu jest czym艣 niezwyk艂ym, atrakcyjnym i po偶膮danym. Dodatkowo mo偶emy niechc膮cy utrwala膰 nieodpowiednie zachowania dzieci. Warto minimum dwie godziny przed snem dziecka od艂o偶y膰 urz膮dzenia elektroniczne i zaproponowa膰 wyciszaj膮ce aktywno艣ci 鈥 wsp贸lne czytanie, zabaw臋, 艣piewanie piosenek lub kolorowanie.

Znajd藕cie sposoby na szkolny stres

Dzieci, kt贸re chodz膮 do szko艂y, s膮 nara偶one na presj臋 szkoln膮 i r贸wie艣nicz膮. Musz膮 sprosta膰 wielu wymaganiom, chc膮 te偶 dopasowa膰 si臋 do grupy, znale藕膰 w niej swoje miejsce. Warto rozmawia膰 z dzieckiem o prze偶ywanych emocjach, wa偶nych dla niego sytuacjach, poznawa膰 koleg贸w i kole偶anki syna czy c贸rki, aby wiedzie膰, co si臋 dzieje. Uwa偶na obserwacja rodzica mo偶e pom贸c, kiedy zaczyna dzia膰 si臋 co艣 niepokoj膮cego np. dziecko, nie radzi sobie ze stresem przed sprawdzianem lub bardzo mocno prze偶ywa sp贸r z kole偶ank膮. Obecno艣膰 rodzica, wsparcie i zrozumienie sytuacji oraz porozmawianie o mo偶liwych rozwi膮zaniach, pokazuje dziecku, 偶e nie jest z problemem samo. Warto sprawdzi膰, czy dziecko nie ma za du偶o zaj臋膰, czy nie jest zbyt prze艂adowane. Je艣li zajdzie taka potrzeba, warto porozmawia膰 z nauczycielami o dostosowaniu nauczania do potrzeb dziecka.

Kiedy zwr贸ci膰 si臋 o pomoc do specjalisty?

Rodzic, jako pierwszy mo偶e dostrzec, 偶e dzieje si臋 co艣 niepokoj膮cego z dzieckiem. Jakie sygna艂y powinny zwr贸ci膰 szczeg贸ln膮 uwag臋?

  • Izolowanie si臋 od r贸wie艣nik贸w.
  • Rezygnowanie z dotychczasowych zainteresowa艅, kt贸re sprawia艂y dziecku du偶o rado艣ci.
  • Znaczne zmiany zachowania dziecka 鈥 wycofanie si臋, rezygnacja z nauki lub wr臋cz odwrotnie diametralne poprawienie ocen, znaczna aktywno艣膰, czy wagary.
  • Nie dbanie o higien臋, ubi贸r.
  • Cz臋ste deklarowanie smutku, apatia, niech臋膰 do wsp贸lnych aktywno艣ci.
  • Znaczna nadpobudliwo艣膰.
  • Trudno艣ci z koncentracj膮 uwagi i pami臋ci膮.
  • Chroniczne b贸le brzucha, g艂owy.
  • Uczucie przewlek艂ego zm臋czenia.
  • Nadmierna senno艣膰, znaczne koszmary nocne, wybudzanie si臋.
  • Chroniczne objawy l臋ku, paniki, niepokoju.
  • Deklaracje 鈥瀗ie chce mi si臋 ju偶 偶y膰鈥, 鈥瀊eze mnie by艂oby Wam lepiej鈥, 鈥瀢szystko jest bez sensu鈥.

Je艣li zauwa偶ysz niepokoj膮ce objawy, porozmawiaj z dzieckiem, o tym, co widzisz, opowiedz o swoich uczuciach i porozmawiaj o mo偶liwych formach pomocy, zapytaj czego dziecko, teraz najbardziej potrzebuje. To r贸wnie偶 dobry moment, aby zwr贸ci膰 si臋 o pomoc do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, psychologa szkolnego, pedagoga i wychowawcy. Je艣li problem jest powa偶ny, obawiasz si臋 o zdrowie i 偶ycie swojego dziecka, skorzystaj ze wsparcia psychiatry, psychologa lub psychoterapeuty.

Mo偶e zainteresowa膰 Ci臋 tak偶e: Porozumienie bez przemocy – co musisz o nim wiedzie膰?


zdj臋cie rodziny w ma艂ym zielonym kole
Wspiera prawid艂owe funkcjonowanie uk艂adu odporno艣ciowego u dzieci:
starannie dobrane, naturalne sk艂adniki
zawiera certyfikowany MI脫D MANUKA MGO 263+, wyci膮g z kwiatostanu lipy oraz witamin臋 C i cynk, kt贸re uczestnicz膮 w procesach 艂agodz膮cych b艂ony 艣luzowe gard艂a
Mantusil

  1. Word Health Organization. Depresion https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression [dost臋p 27.09.22]

2. Narodowy Fundusz Zdrowia, portal Zdrowe Dane, https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/zestawienia/informacje-o-depresji-u-dzieci [dost臋p 27.09.22]

3. Filipek A. Dziecko w kontek艣cie zagro偶e艅 Internetu. Przestrze艅 medialna, s. 375-385