Co to jest metoda LAM i na czym polega niepłodność laktacyjna?
LAM, z ang. lactational amenorrhea method, to metoda antykoncepcyjna opracowana w 1988 r. Opiera się na zablokowanej czynności jajników i braku owulacji, wynikającej z karmienia piersią.
Czy to oznacza, że karmienie piersią działa antykoncepcyjnie? Okazuje się, że tak, ale tylko przez pewien czas i w określonych warunkach.
Co ważne, metoda LAM została dokładnie zbadana przez wiele niezależnych ośrodków w 8 krajach i dopiero wtedy ustalono jej główne zasady.
WHO, czyli Światowa Organizacja Zdrowia, rekomenduje metodę LAM jako skuteczną i bezpieczną dla zdrowia metodę zabezpieczania przed niechcianą ciążą. To szczególnie ważne w krajach o niskich dochodach i wysokiej dzietności, gdzie dostęp do antykoncepcji jest utrudniony.
Warunki skuteczności metody LAM – 3 kluczowe zasady
Warunki, jakie należy spełnić, aby metoda LAM była w najwyższym stopniu skuteczna, to:
- dziecko nie skończyło 6. miesiąca życia,
- maluch jest karmiony wyłącznie piersią lub prawie wyłącznie piersią (metoda dopuszcza w ciągu dnia jedno dokarmienie i dwukrotne podanie dziecku napoju do picia),
- po 8. tygodniach od porodu matka nie ma miesiączki ani żadnego krwawienia z pochwy, świadczącego o podjęciu pracy przez jajniki.
Karmienie piersią a okres – jak rozpoznać powrót płodności?
Laktacja a okres – każde krwawienie pochwowe po zakończeniu połogu może okazać się krwawieniem miesiączkowym. Nawet jeśli pierwsze cykle będą bezowulacyjne, to pojawienie się krwawienia oznacza, że nie można bezpiecznie korzystać z metody LAM.
Efektywne karmienie, czyli ile razy dziennie przystawiać dziecko?
Można wzmocnić działanie metody LAM i sprawić, że ryzyko zajścia w ciążę będzie jeszcze niższe. W jaki sposób?
- karmienia częste i regularne – min. 6 x dziennie, w tym dwa razy w nocy,
- karmienie wyłącznie piersią – brak smoczków, dopajania czy dokarmiania dziecka w ciągu pierwszych 6. miesięcy życia,
- efektywne karmienie – dziecko karmione piersią osiąga odpowiednie przyrosty masy ciała, przystawia się do piersi prawidłowo oraz opróżnia pierś w czasie karmienia,
- w ciągu doby łączny czas karmienia piersią nie powinien być krótszy niż 100 minut,
- przerwy pomiędzy karmieniami nie powinny być dłuższe niż 4 godziny w ciągu dnia i 6 godzin w nocy.
Jaką skuteczność ma metoda LAM w zapobieganiu ciąży?
Skrupulatne i dokładne stosowanie się do wszystkich powyższych zasad pozwala przez pierwsze 12. tygodni po porodzie uznać całkowitą niepłodność u kobiety karmiącej. Ryzyko zajścia w ciążę pomiędzy 3. a 6. miesiącem po porodzie wynosi 1%.
👉Uznaje się, że skuteczność metody LAM oscyluje wokół 2% przez pierwsze 6. miesięcy po porodzie, jeśli są spełnione podstawowe warunki. Jeśli kobieta karmi wyłącznie naturalnie, to ryzyko zajścia w ciąże to około 0,9%, a jeśli karmienie jest prawie wyłączne – 2,9%.
👉Jeśli kobieta karmi po ukończeniu przez dziecko 6. miesięcy, ale maluch rozpoczyna przygodę z rozszerzaniem diety, skuteczność metody LAM spada.
👉Jeśli kobieta nadal nie miesiączkuje, skuteczność antykoncepcyjna niepłodności laktacyjnej to około 6%.
Jak wspierać laktację i skuteczność metody LAM?
Gdy laktacja jest na wysokim poziomie, kobieta nie będzie się martwiła, czy karmienie jest efektywne, czy zaspokaja potrzeby dziecka, oraz czy dzięki temu może stosować metodę LAM bez obaw.
Jednak, gdy masz wątpliwości, czy Twojego mleka jest wystarczająco, możesz wesprzeć swoje ciało preparatami stymulującymi laktację i zawierającymi składniki, które są rekomendowane dla kobiet po porodzie, jak np. witaminy D i B, cholina, jod.
Pamietaj o regularnym przystawianiu maluszka do piersi oraz o odpowiednim odżywieniu i nawodnieniu organizmu. Karmienie piersią to duże wyzwanie – na początek zadbaj o siebie.
Kiedy metoda LAM nie zadziała? Przeciwwskazania
Metoda LAM jest uznawana za bezpieczną i stosunkowo skuteczną, jednak nie wszystkie kobiety po porodzie powinny ją stosować.
Jeśli kobieta karmi wyłącznie mieszanką modyfikowaną lub mieszanie, czyli częściowo piersią, a częściowo mlekiem sztucznym, nie ma pewności, kiedy jajniki wracają do swojego funkcjonowania i kiedy może pojawić się owulacja.
Czy odciąganie pokarmu laktatorem (KPI) chroni przed ciążą?
Podobnie z kobietami, które są KPI, czyli odciągają mleko laktatorem i karmią pociechę butelką z własnym mlekiem – podczas stosowania metody LAM nie bierze się pod uwagę odciągania pokarmu, gdyż rytm pracy z laktatorem wygląda nieco inaczej niż karmienie maluszka, więc niepłodność laktacyjna jest wątpliwa.
Warto się mocno zastanowić nad znalezieniem innej, pewniejszej metody antykoncepcyjnej, ponieważ skuteczność niepłodności laktacyjnej mocno spada, gdy:
- dziecko ukończy 6. miesiąc życia, a mleko mamy przestaje być podstawą jego diety,
- następują długie przerwy pomiędzy karmieniami – 2 x w tygodniu powyżej 6. godzin lub raz w tygodniu powyżej 10. godzin,
- maluch jest dokarmiany od pierwszego miesiąca powyżej 30 ml/tydzień, w drugim miesiącu życia powyżej 60 ml/tydzień, w trzecim miesiącu życia powyżej 90 ml/tydzień,
- kobieta miesiączkuje, co wskazuje na możliwość podjęcia przez jajniki pracy i występowania owulacji.
Czy metoda LAM jest popularna?
Trudno jednoznacznie odpowiedzieć. W badaniu amerykańskim ukazano, że mimo wysokiej skuteczności i braku skutków ubocznych, a dodatkowo długofalowych korzyści z karmienia naturalnego dla matki i dziecka, niewiele kobiet miało świadomość, jak prawidłowo korzystać z metody niepłodności laktacyjnej.
Warto mieć na uwadze, że jedynie skrupulatne przestrzeganie jej zasad pozwala na zminimalizowanie ryzyka nieplanowanej ciąży w ciągu pierwszych 6. miesiącach życia dziecka.
Jaką antykoncepcję wybrać po zakończeniu metody LAM?
Po ukończeniu 6. miesięcy po porodzie warto wesprzeć się inną metodą antykoncepcyjną, jeśli nie planujemy kolejnego dziecka.
Dobrze wybrać się do ginekologa, który pomoże dobrać odpowiednią metodę, jak:
- tabletki antykoncepcyjne,
- krążki dopochwowe,
- wkładki domaciczne.
Jeśli nie chcemy farmakologicznie zapobiegać ciąży, można korzystać z prezerwatyw.
Naturalne metody planowania rodziny, jak np. metoda objawowo-termiczna, mogą stosować jedynie kobiety, które dokładnie znają swój cykl, co może być trudne, jeśli brak jest krwawienia miesiączkowego po urodzeniu dziecka i trudno przez to określić, czy owulacja już się pojawiła, czy jeszcze nie.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Nawilża śluzówkę nosową.
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Udrażnia i oczyszcza nos z gęstego kataru, łagodzi objawy przeziębienia przebiegającego z mokrym kas...
Krople enzymatyczne z laktazą kwaśną i neutralną.
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
- Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Pietkiewicz A.: Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Kraków, 2017.
- Hoyt-Austin A. i in.: Understanding of lactational amenorrhea as a cantraceptive method among U.S. pregnant women. Breastfeeding Medicine, 2023, 18(8), 621-625.
- Calik-Ksepka A., Stradczuk M. i in.: Lactational amenorrhea: neuroendcrine pathways controlling fertility and bone turnover. International Journal of Molecular Sciences, 2022, 23(3).