Czym są makrogole i na czym polega ich mechanizm działania?
Makrogole, określane także jako polietylenoglikole (PEG), to substancje o działaniu osmotycznym. Oznacza to, że ich obecność w jelicie powoduje zatrzymywanie wody w świetle przewodu pokarmowego. Makrogole nie ulegają trawieniu ani wchłanianiu, przechodzą przez jelita w niezmienionej postaci, wiążąc wodę na całej swojej drodze.
Dzięki temu masy kałowe stają się bardziej miękkie, zwiększa się ich objętość, a proces wypróżniania przebiega w sposób naturalny, bez konieczności gwałtownego pobudzania perystaltyki jelit. Jest to szczególnie ważne u dzieci, u których jelita są wrażliwe, a bolesne wypróżnienia mogą prowadzić do dalszego wstrzymywania stolca i pogłębiania problemu.
Jak szybko działają makrogole?
W przeciwieństwie do środków działających drażniąco, makrogole nie powodują nagłego efektu przeczyszczającego.
- Pierwsze wypróżnienie pojawia się zazwyczaj po 24–48 godzinach.
- Pełna normalizacja rytmu wypróżnień może zająć kilka dni regularnego stosowania.
Takie stopniowe działanie jest korzystne, ponieważ pozwala jelitom „wrócić” do fizjologicznego funkcjonowania.
Kiedy stosuje się makrogole u dzieci?
Makrogole znajdują zastosowanie przede wszystkim w przypadku zaparć czynnościowych, czyli takich, które nie są wynikiem choroby organicznej, lecz zaburzeń diety, stylu życia lub nawyków. Są one szczególnie polecane, gdy zaparcia mają charakter nawracający lub przewlekły, a same zmiany żywieniowe nie przynoszą oczekiwanej poprawy.
W początkowych, łagodnych problemach z wypróżnianiem u części dzieci pomocne mogą być również naturalne rozwiązania, takie jak manna z jesionu, która działa delikatnie i jest często wybierana przez rodziców preferujących składniki pochodzenia roślinnego.
Jednak w sytuacji, gdy zaparcia utrzymują się dłużej, powodują ból, twarde stolce lub lęk przed wypróżnieniem, makrogole stają się leczeniem pierwszego wyboru.
Od jakiego wieku można stosować makrogole?
Jedną z istotnych zalet makrogoli jest możliwość ich stosowania już u bardzo małych dzieci, w tym u niemowląt, pod warunkiem wyboru preparatu przeznaczonego dla danej grupy wiekowej i odpowiedniego dawkowania.
👶U niemowląt i małych dzieci najczęściej stosuje się gotowe roztwory doustne, które nie zawierają zbędnych dodatków i są łatwe do podania. W tej grupie wiekowej zawsze warto zwrócić uwagę na przyczynę zaparć – mogą one wynikać z niedostatecznego nawodnienia, zmiany mleka modyfikowanego lub rozszerzania diety.
👦U starszych dzieci wybór preparatów jest szerszy, co pozwala lepiej dopasować formę leku do preferencji dziecka i rodziny.
Na zaparcia u dzieci
Wskazany w leczeniu przewlekłych zaparć, kamieni kałowych.
Wskazane do krótkotrwałego leczenia sporadycznych zaparć.
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Wspomaga prawidłowy pasaż jelitowy, dzięki zawartości składnika pochodzenia roślinnego – manny z jes...
Preparat stosowany w zaparciach i trudnościach z wypróżnianiem.
Makrogole, laktuloza, parafina – czym się różnią?
Rodzice często zastanawiają się, który preparat na zaparcia będzie najlepszy dla ich dziecka. Na rynku dostępnych jest kilka grup środków stosowanych w zaparciach:
- Makrogole działają osmotycznie, nie są wchłaniane i charakteryzują się bardzo dobrą tolerancją, nawet przy długotrwałym stosowaniu.
- Laktuloza również zwiększa ilość wody w jelicie, jednak jest fermentowana przez bakterie jelitowe, co u części dzieci może prowadzić do wzdęć, bólu brzucha i nadmiernego oddawania gazów.
- Parafina ciekła działa mechanicznie, ułatwiając przesuwanie mas kałowych, jednak jej długotrwałe stosowanie może zaburzać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i obecnie jest stosowana coraz rzadziej u dzieci.
Na tle tych substancji makrogole wyróżniają się najlepszym profilem bezpieczeństwa, co potwierdzają aktualne zalecenia pediatryczne.
Jakie makrogole wybrać? Postacie i dostępność
Preparaty z makrogolami dostępne są w różnych postaciach, co ułatwia ich stosowanie u dzieci w różnym wieku:
- proszki do rozpuszczania w wodzie, mleku lub soku,
- syropy, które są wygodne w dawkowaniu,
- tabletki – przeznaczone dla starszych dzieci.
Jak stosować makrogole – pora dnia i czas terapii
Makrogole można podawać zarówno rano, jak i wieczorem, w zależności od rytmu dnia dziecka i preferencji rodziców.
💧Najważniejsze jest regularne stosowanie oraz odpowiednie nawodnienie. Jeśli dziecko pije zbyt mało płynów, skuteczność makrogoli może być wyraźnie ograniczona, ponieważ ich mechanizm działania opiera się na wiązaniu wody w świetle jelita i zmiękczaniu mas kałowych.
Wskazówka farmaceuty
Na każdą dawkę makrogolu dziecko powinno wypić dodatkową szklankę płynu (np. wody lub niesłodzonej herbaty), co zwiększa skuteczność leczenia i zmniejsza ryzyko nawrotu zaparć.
Czas terapii bywa różny:
- w krótkotrwałych zaparciach – kilka dni do 2 tygodni,
- w zaparciach przewlekłych – nawet kilka miesięcy, stopniowo zmniejszając dawkę.
🚨Zbyt wczesne odstawienie leku może prowadzić do nawrotu objawów.
Czy makrogole powodują skutki uboczne?
Makrogole są bardzo dobrze tolerowane przez dzieci. Najczęściej obserwowane działania niepożądane mają charakter łagodny i przemijający, takie jak uczucie pełności czy luźniejsze stolce przy zbyt wysokiej dawce.
Reakcje alergiczne należą do rzadkości. Co istotne, makrogole nie uzależniają, nie zaburzają pracy jelit i mogą być bezpiecznie stosowane przez dłuższy czas.
Podsumowanie
Makrogole stanowią skuteczne i bezpieczne wsparcie w leczeniu zaparć u dzieci. Ich łagodne, fizjologiczne działanie sprawia, że są dobrze tolerowane nawet przez najmłodszych pacjentów. Odpowiednio dobrany preparat, w połączeniu z dietą bogatą w błonnik, odpowiednim nawodnieniem i wsparciem rodziców, pozwala skutecznie przywrócić komfort wypróżniania i zapobiec nawrotom problemu.
Problem z kupką?
Twoje dziecko cierpi na zaparcia? Spróbujcie tych ćwiczeń!
Dietetyczka wyjaśnia, jak zmodyfikować dietę dziecka z zaparciami. PORADY i PRZEPISY
Manna z jesionu (Fraxinus ornus) zawiera mannitol, który wspomaga pasaż jelitowy i pomaga przy zapar...
Suszone śliwki można podać dziecku z zaparciami, bo to cenne źródło błonnika. Aby jednak zadziałały...
W aptekach dostępne są różne środki pomocne w leczeniu zaparć u dzieci. Dobierajmy je uwzględniając...
Alergia pokarmowa może powodować biegunki lub zaparcia. Lekarz wyjaśnia, jak rozpoznać, że to jest p...
Bibliografia
- Chen, S.-L., Cai, S.-R., Deng, L., Zhang, X.-H., Luo, T.-D., Peng, J.-J., Xu, J.-B., Li, W.-F., Chen, C.-Q., Ma, J.-P., & He, Y.-L. (2014). Efficacy and complications of polyethylene glycols for treatment of constipation in children: A meta-analysis. Medicine (Baltimore), 93(16), e65. Dostęp online: https://doi.org/10.1097/MD.0000000000000065
- Rachel, H., Griffith, A. F., Teague, W. J., Hutson, J. M., Gibb, S., Goldfeld, S., Trajanovska, M., & King, S. K. (2020). Polyethylene glycol dosing for constipation in children younger than 24 months: A systematic review. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 71(2), 171–175. Dostęp online: https://doi.org/10.1097/MPG.0000000000002786
- Koppen, I. J. N., Broekaert, I. J., Wilschanski, M., Papadopoulou, A., Ribes-Koninckx, C., Thapar, N., Gottrand, F., Orel, R., Lionetti, P., & Benninga, M. A. (2017). Role of polyethylene glycol in the treatment of functional constipation in children. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 65(4), 361–363. Dostęp online: https://doi.org/10.1097/MPG.0000000000001704