Czym są zaparcia u niemowląt?
Rodzice, którzy zauważają brak kupy u niemowlaka po mleku modyfikowanym przez kilka dni zazwyczaj zastanawiają się, czy to jeszcze norma, czy już może powodów do niepokoju.
Kiedy mówimy zatem o zaparciach?
U niemowląt o zaparciu mówimy wtedy, gdy trudności z wypróżnianiem utrzymują się przez dłuższy czas i spełniają określone kryteria diagnostyczne.
Zgodnie z Kryteriami Rzymskimi IV, zaparcie czynnościowe u najmłodszych rozpoznaje się m.in. wtedy, gdy:
- dziecko oddaje nie więcej niż dwa stolce w tygodniu,
- występuje u niego nasilona retencja stolca (czyli wstrzymywanie wypróżnienia),
- pojawiają się bolesne defekacje lub wypróżnienia ze zbitymi stolcami.
Dodatkowym sygnałem może być także wydalanie stolców o dużej średnicy czy obecność obfitych mas w odbytnicy.
Warto zaznaczyć, że rozpoznanie zaparć u dzieci nie opiera się tylko na samej częstotliwości wypróżnień. Bierze się pod uwagę cały obraz kliniczny oraz wywiad z rodzicami.
Kiedy zaparcia u niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym powinny niepokoić?
Większość zaparć u niemowląt ma charakter czynnościowy i nie jest związana z chorobą.
Zaparcia mogą pojawiać się również w okresie rozszerzania diety, zwłaszcza gdy wprowadzane są pokarmy o niskiej zawartości błonnika pokarmowego (np. kaszki ryżowe, kleiki).
Warto wtedy zadbać o odpowiednie nawodnienie (podawanie wody, czego zwykle nie zaleca się przy karmieniu piersią), oraz wprowadzanie do diety różnorodnych warzyw i owoców.
Postępowanie w przypadku zaparć u niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym

W pierwszej kolejności warto upewnić się, że mleko modyfikowane jest przygotowywane zgodnie z zaleceniami producenta. Zbyt duża ilość proszku w stosunku do wody to częsta przyczyna zaparć u niemowląt.
Jeżeli problem utrzymuje się mimo prawidłowego sposobu karmienia, pomocne może być zastosowanie specjalnych mieszanekzawierających częściowo hydrolizowane białko, prebiotyki oraz beta-palmitynian.
Co na zaparcia u niemowlaka z apteki?
Naturalnym wsparciem przy zaparciach może być manna z jesionu. To substancja roślinna bogata w mannitol, który dzięki swojej aktywności osmotycznej zwiększa zawartość wody w jelicie, zmiękcza masy kałowe i ułatwia ich wydalenie.
Manna z jesionu może być rozważana jako łagodny i bezpieczny element wspomagający, szczególnie u dzieci z łagodnymi lub okresowymi zaparciami.
U starszych niemowląt, powyżej 6. miesiąca życia, w leczeniu farmakologicznym zaparcia czynnościowego preferowanymi preparatami są makrogole, a jako alternatywa może być stosowana laktuloza.
Wszystkie te rozwiązania powinny być jednak wdrażane po konsultacji z pediatrą, aby dobrać odpowiednią metodę do wieku i potrzeb dziecka.
Na zaparcia u dzieci
Jakie domowe sposoby na zaparcia u niemowlaka?
Rodzice powinni unikać długotrwałego stosowania u dzieci czopków glicerynowych czy prowokowania wypróżnień termometrem – takie metody mogą z czasem prowadzić do uzależnienia od bodźca zewnętrznego.
Z domowych sposobów bezpieczniejsze są delikatne masaże brzuszka czy ćwiczenia w formie „rowerka”, które pomagają przesuwać treść jelitową i ułatwiają wypróżnianie.
Odpowiednia dieta, bogata w różnorodne źródła błonnika, również odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu nawrotom problemu.
Kiedy warto udać się do lekarza?
Rytm wypróżnień jest kwestią indywidualną i może się różnić między dziećmi. Brak stolca przez 2-3 dni nie musi od razu budzić niepokoju, o ile maluch dobrze się czuje, prawidłowo przybiera na wadze i nie występują inne niepokojące objawy np. wzdęcia, wymioty czy widoczny dyskomfort.
Do lekarza należy zgłosić się zawsze, gdy zaparciom towarzyszą objawy alarmowe tj:
- u noworodka donoszonego brak smółki w pierwszych 24 godzinach życia,
- anatomiczne nieprawidłowości okołoodbytowe lub okołokrzyżowe,
- powiększenie obwodu brzucha,
- opóźnienia neurorozwojowe,
- wymioty żółciowe,
- krwawe stolce,
- brak przyrostów masy ciała.
Pojawienie się któregoś z tych objawów wskazuje, że zaparcia mogą mieć poważniejsze podłoże i wymagają dalszej diagnostyki prowadzonej przez lekarza.
W przypadku starszych niemowląt i dzieci wizyta u pediatry jest wskazana, gdy mimo modyfikacji diety i pielęgnacji problem utrzymuje się dłużej niż kilka dni lub regularnie nawraca.
W przypadku dzieci żywionych mlekiem modyfikowanym lekarz może doradzić wybór specjalnej mieszanki przeznaczonej dla maluchów z problemami czynnościowymi przewodu pokarmowego (mleko modyfikowane na zaparcia i kolki, mleko modyfikowane na zaparcia i ulewanie). Takie mleka często zawierają m.in. kompozycję oligosacharydów GOS/FOS oraz częściowo zhydrolizowane białko, co może wspierać prawidłową pracę jelit.
Należy podkreślić, że zmiany w diecie sprawdzają się głównie w profilaktyce, natomiast w sytuacji, gdy zaparcia już się pojawią, konieczne może być oczyszczenie jelita za pomocą preparatów dobranych przez lekarza. Dlatego najlepiej od razu skonsultować się z pediatrą lub gastroenterologiem dziecięcym i nie czekać, aż dolegliwości będą się nasilały.
Problem z kupką?
Bibliografia:
- Albrecht P. (red.). Skuteczne rozwiązania żywieniowe w przypadku dolegliwości trawiennych wieku niemowlęcego. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie; 2020.












