Choroby alergiczne – wyzwanie w podróży
Czym jest alergia? Chorobę tę oficjalnie definiuje się jako nadmierną, patologiczną odpowiedź organizmu na czynniki (alergeny), które w normalnych warunkach nie są uznawane za szkodliwe.
Alergia ma niejedno oblicze.
Reakcja alergiczna prowadzi do pojawienia się różnorodnych objawów klinicznych, z których wyodrębniono poszczególne choroby alergiczne. Do najczęstszych z nich zalicza się:
- alergiczny nieżyt nosa,
- alergiczne zapalenie spojówek,
- pokrzywkę,
- astmę,
- kontaktowe zapalenie skóry,
- nadwrażliwość pokarmową,
- nadwrażliwość na jady owadów,
- nadwrażliwość na leki,
- anafilaksję.
Według danych pochodzących z programu ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce), choroby alergiczne dotyczą około 40% naszego społeczeństwa. Co więcej, szacuje się, że ponad połowa dzieci w Polsce zmaga się z co najmniej jedną z chorób alergicznych.
Tak duża skala problemu sprawia, że planowanie wyjazdu z dzieckiem z alergią staje się wyzwaniem dla tysięcy rodzin. Nie chodzi tylko o komfort – w grę często wchodzi zdrowie i bezpieczeństwo małego podróżnika.
Jak zaplanować wakacje z dzieckiem z alergią?
Podróżowanie z dzieckiem z alergią wymaga przemyślanej organizacji. Kluczem do sukcesu jest indywidualne podejście – wszystko zależy od rodzaju uczulenia, stopnia jego nasilenia i potencjalnych czynników ryzyka w miejscu docelowym.
Odpowiednio wybrany kierunek, dobre przygotowanie medyczne i świadomość zagrożeń to podstawa udanego wyjazdu.
Kierunki przyjazne małym alergikom
Wybór odpowiedniej destynacji ma największe znaczenie u dzieci z alergiami środowiskowymi, np. na pyłki drzew, traw czy zarodniki grzybów.
Alergicy mogą podróżować do większości destynacji w obrębie Europy, o ile termin wyjazdu będzie dopasowany tak, by uniknąć pór pylenia w docelowym regionie.
Do miejsc szczególnie polecanych zalicza się:
- regiony górskie powyżej 1500 m n.p.m. – np. Alpy Szwajcarskie, Południowy Tyrol czy Pireneje,
- wyspy o stabilnym klimacie i czystym powietrzu – np. Madera, Azory czy Wyspy Kanaryjskie,
- północne regiony o niskim stężeniu pyłków – np. Islandia, Szkocja, północna Norwegia,
- regiony nadmorskie z umiarkowanym klimatem – np. wybrzeże Bretanii, wyspy Owcze, wybrzeże Danii.
W planowaniu wyjazdu pomocna może być stworzona przez EAACI (European Academy of Allergy and Clinical Immunology) interaktywna mapa świata, która prezentuje lokalne stacje monitoringu pylenia.
Przydatna jest również platforma World Air Quality Index Project – prosta w obsłudze strona, która prezentuje aktualne dane, prognozy i archiwalne pomiary jakości powietrza (w tym stężenie PM2.5, PM10, O₃, NO₂, SO₂, CO) z ponad 10000 lokalizacji na całym świecie.
Naturalna pomoc w alergicznym zapaleniu spojówek.
Redukuje stany zapalne dróg oddechowych, chroni i nawilża błonę śluzową dróg oddechowych.
Intensywne nawilżenie suchych i podrażnionych oczu.
Lekko hipertoniczny spray do nosa z ektoiną na alergię
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Jak przygotować małego alergika do podróży?
Odpowiednie przygotowanie medyczne to podstawa bezpiecznego wyjazdu z dzieckiem z alergią.
Zadbaj o:
- wcześniejsze konsultacje medyczne,
- odpowiednie wyposażenie apteczki podróżnej,
- a także plan działania na wypadek awaryjnych sytuacji.
Im lepiej przygotowani wyjedziecie, tym większa szansa, że podróż upłynie spokojnie i bez nieprzyjemnych niespodzianek.
Podstawa to rozmowa ze specjalistą!
Każda podróż z dzieckiem z alergią powinna być poprzedzona konsultacją z lekarzem prowadzącym – najczęściej alergologiem. W przypadku współistniejącej astmy warto skonsultować się również z pulmonologiem.
Lekarz powinien ocenić aktualny stan zdrowia dziecka, bezpieczeństwo planowanego wyjazdu, a w razie potrzeby – zmodyfikować schemat leczenia. Podczas konsultacji specjalistycznej rodzice mogą również uzyskać informacje o postępowaniu w przypadku zaostrzenia alergii lub wystąpienia stanów nagłych, takich jak wstrząs anafilaktyczny.
W przypadku egzotycznych wyjazdów do strefy tropikalnej lub subtropikalnej wskazana jest również konsultacja u lekarza medycyny tropikalnej lub medycyny podróży. Specjalista zaplanuje profilaktykę chorób zakaźnych i doradzi, jak zadbać o zdrowie całej rodziny w odmiennych warunkach klimatycznych i sanitarnych.
👉 Przeczytaj także porady lekarki o wakacjach dziecka z astmą.
Apteczka podróżna małego alergika – co warto wiedzieć?
Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw leków, który będzie odpowiedni dla każdego dziecka z alergią. Apteczka podróżna powinna być zawsze dostosowana do rodzaju uczulenia, jego nasilenia i indywidualnych zaleceń lekarskich. Jej wyposażenie najlepiej uzgodnić z lekarzem prowadzącym.
Centrum Prewencji i Zwalczania Chorób (CDC) apeluje, by przewozić leki zawsze w bagażu podręcznym w celu uniknięcia ich zagubienia. Co więcej, w trakcie podróży powinny być one stale przy dziecku i jego opiekunie, nie należy pozostawiać ich np. w pokoju hotelowym.
Przed podróżą, zwłaszcza lotniczą, należy również sprawdzić zasady obowiązujące w linii lotniczej oraz przepisy dotyczące wwozu lekarstw do danego kraju. Lekarstwa zawsze powinny być przewożone w oryginalnych opakowaniach, najlepiej z zaświadczeniem lekarskim od lekarza prowadzącego.
Co może pójść nie tak? Alergia w podróży bez tajemnic
Wakacyjny wyjazd z dzieckiem z alergią może być źródłem niespodziewanych problemów.
- Inny klimat,
- nowe alergeny,
- stres,
- zmiana diety,
- kontakt ze zwierzętami
mogą nasilić objawy lub wywołać reakcję, która wcześniej nie występowała. Symptomy choroby mogą wystąpić nagle, nawet jeśli w domu alergia była dobrze kontrolowana.
Słońce, klimat i inne zagrożenia środowiskowe
Podróże, zwłaszcza te dalsze, wiążą się z odmiennymi warunkami klimatycznymi i środowiskowymi, które mogą zaostrzyć objawy alergii. Czynniki mogące wpływać negatywnie na przebieg choroby to m.in.:
- zanieczyszczenia powietrza – przyczyniają się do zaostrzenia astmy i reakcji skórnych,
- ekstremalne temperatury i niska wilgotność powietrza – nasilają objawy alergicznego nieżytu nosa, zapalenia spojówek i atopowego zapalenia skóry,
- wysoka wilgotność – klimat tropikalny, charakteryzujący się wysoką wilgotnością powietrza, sprzyja rozwojowi pleśni, które są częstym alergenem wziewnym,
- silne promieniowanie UV – może wywołać reakcje fotoalergiczne lub nasilać zmiany skórne u dzieci z dermatozami o podłożu alergicznym,
- zmiana strefy czasowej i zaburzenia snu – jet-lag, zmęczenie i stres związany z podróżą mogą obniżać próg reaktywności organizmu i nasilać objawy alergii.
Alergie krzyżowe i pułapki lokalnej kuchni
Podróże, zwłaszcza te egzotyczne, są szczególnym wyzwaniem w przypadku dzieci z alergią pokarmową. Lokalna kuchnia, nierzadko bogata w odmienne składniki, może stanowić zagrożenie dla małych alergików.
Ryzyko zwiększa brak ogólnoświatowej standaryzacji w oznaczaniu alergenów oraz nieznajomość lokalnego języka. Przed podróżą warto zatem przygotować niewielkie karty informujące o alergii na dane składniki w lokalnym języku.
Należy również pamiętać o alergiach krzyżowych, w których objawy alergii występują po ekspozycji na dwa lub więcej alergenów, które są zbliżone budową. Do częstych reakcji krzyżowych, które mogą ujawnić się w podróży, zalicza się m.in.:
- alergię na roztocza kurzu domowego i możliwe reakcje alergiczne po spożyciu owoców morza,
- alergię na lateks i możliwe reakcje alergiczne po spożyciu bananów, awokado, kiwi, fig czy papai,
- alergię na pyłki brzozy i możliwe reakcje alergiczne po spożyciu marchwi, selera, pomidorów, jabłek, gruszek, kiwi, moreli, brzoskwiń, orzechów laskowych czy curry.
U dzieci z silną alergią i natężonymi objawami najlepiej unikać w podróży egzotycznych potraw i pozostać przy bezpiecznym, sprawdzonym jedzeniu.
Środki transportu a zagrożenia dla dziecka z alergią
Podczas podróży samolotem, autobusem czy pociągiem dziecko może zostać narażone na kontakt z sierścią zwierząt pozostawioną przez wcześniejszych pasażerów. Warto wcześniej poprosić przewoźnika o wyznaczenie strefy buforowej, z dala od zwierząt, a także dokładne wyczyszczenie miejsca po poprzednich pasażerach.
W czasie podróży należy też otoczyć szczególną troską dzieci z alergiami pokarmowymi. Ryzyko przypadkowego kontaktu z alergenem rośnie np. podczas spożywania posiłków serwowanych na pokładzie samolotu czy pociągu. W przypadku ciężkiej alergii warto pamiętać o:
- wcześniejszym kontakcie z przewoźnikiem w celu zapewnienia dziecku posiłku bez uczulającego składnika,
- poinformowaniu załogi o alergii,
- zabraniu z domu bezpiecznych, samodzielnie przygotowanych posiłków i przekąsek.
Wstrząs anafilaktyczny – jak rozpoznać i jak postępować w przypadku zagrożenia życia?
W przypadku ciężkich alergii, np. uczulenia na jad owadów błonkoskrzydłych czy uczulenia na orzechy, po ekspozycji na alergen istnieje ryzyko wystąpienia anafilaksji i wstrząsu anafilaktycznego.
- Anafilaksję definiuje się jako ciężką, uogólnioną lub układową reakcję nadwrażliwości (nie zawsze na tle alergicznym!).
- Z kolei wstrząs anafilaktyczny to ciężka, szybko rozwijająca się reakcja anafilaktyczna, w której obserwuje się obniżenie ciśnienia tętniczego krwi i zagrożenie życia.
O rozwijającej się u dziecka anafilaksji mogą świadczyć takie objawy jak:
- pokrzywka skórna z towarzyszącym świądem lub obrzękiem naczynioruchowym,
- zaczerwienienie skóry,
- obrzęk górnych dróg oddechowych,
- kaszel lub duszność,
- nieżyt nosa,
- nudności lub gwałtowne wymioty,
- silny ból brzucha o charakterze kolki,
- bezwiedne oddanie stolca,
- utrata przytomności.
Wstrząs anafilaktyczny to stan bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia dziecka. Niezależnie od natężenia objawów, należy niezwłocznie poszukać pomocy medycznej!
W przypadku dzieci z ciężką alergią lub przebytym wstrząsem anafilaktycznym w przeszłości, warto skonsultować z lekarzem prowadzącym zasadność posiadania w apteczce adrenaliny w ampułkostrzykawce. Jest to podstawowy i najważniejszy lek w leczeniu anafilaksji.
Polecane do inhalacji
Zmniejsza suchy, drażniący kaszel, intensywnie nawilża drogi oddechowe.
3% roztwór soli przeznaczony do nebulizacji, w celu poprawienia komfortu oddychania.
Udrażnia i oczyszcza nos z gęstego kataru, łagodzi objawy przeziębienia przebiegającego z mokrym kas...
Redukuje stany zapalne dróg oddechowych, chroni i nawilża błonę śluzową dróg oddechowych.
Ampułki do inhalacji rozrzedzające zalegającą wydzielinę.
Roztwór do inhalacji szczególnie polecany osobom wrażliwym na wyższe stężenie chlorku sodu.