zdj臋cie rodziny w ma艂ym zielonym kole
Polecane przez rodzic贸w:
starannie dobrane, naturalne sk艂adniki
DHA z ekologicznych alg i witamina D
dla dziecka od pierwszych dni 偶ycia
wspiera prawid艂owy rozw贸j ko艣ci, m贸zgu, wzroku i uk艂adu odporno艣ciowego
zdj臋cie produktu Algabion

Wczesna wizyta w gabinecie. Kiedy zabra膰 dziecko do stomatologa?

Pierwszym, bardzo skutecznym sposobem na zapewnienie dziecku zdrowego u艣miechu jest regularne odwiedzanie stomatologa. Z debiutanck膮 wizyt膮 w gabinecie dentystycznym nie warto zwleka膰. Wielu ekspert贸w radzi, by odby艂a si臋 mi臋dzy 12鈥18 miesi膮c 偶ycia dziecka. Bardziej restrykcyjni uwa偶aj膮 nawet, 偶e adaptacyjne odwiedziny u specjalisty od z臋b贸w powinny mie膰 miejsce przed pierwszymi urodzinami malucha.

Niestety, wiele polskich dzieci po raz pierwszy odwiedza stomatologa prawie dwa razy p贸藕niej, ni偶 zalecaj膮 eksperci. 艢redni wiek malucha podczas pierwszej wizyty to 2,9 roku.

Najcz臋艣ciej jednak pierwszy kontakt dziecka ze stomatologiem odbywa si臋 znacznie p贸藕niej. Bardzo cz臋sto z powodu dolegliwo艣ci b贸lowych, gdy dziecko jest starsze. Niepokoj膮ce jest, 偶e wiele matek z um贸wieniem pociechy na kontrol臋 stanu jamy ustnej zwleka nawet do czwartego czy pi膮tego roku 偶ycia. W tym czasie ma ju偶 ona pe艂ne uz臋bienie. Do my艣lenia wielu rodzicom powinny da膰 informacje o tym, 偶e prawie a偶 22 proc. dzieci nigdy nie by艂o na wizycie w gabinecie stomatologicznym.

Dowiedz si臋 wi臋cej: Zdrowe przek膮ski dla rocznego dziecka

Dbanie o higien臋 jamy ustnej dziecka od pierwszych dni 偶ycia

Wbrew pozorom o z臋by dziecka warto zadba膰, nim wyrosn膮. W ustach niemowlaka znajduje si臋 sporo dzi膮s艂owych fa艂d贸w i schy艂k贸w. W ka偶dym z nich mog膮 zalega膰 resztki pokarmu i sta膰 si臋 przyczyn膮 stan贸w zapalnych lub ple艣niawek. Specjali艣ci apeluj膮, 偶eby ju偶 kilkudniowym dzieciom regularnie my膰 bezz臋bn膮 jam臋 ustn膮. Takie zachowanie nie tylko pozwala na zachowanie odpowiedniej higieny, ale wyrabia te偶 w rodzicach niezb臋dny p贸藕niej nawyk codziennego mycia z臋b贸w malucha. 

W okolicach sz贸stego miesi膮ca 偶ycia zaczynaj膮 pojawia膰 si臋 z臋by mleczne. O pierwszego wyr偶ni臋tego z臋ba trzeba dba膰 z takim samym zaanga偶owaniem jak o jam臋 ustn膮 pe艂n膮 mleczak贸w. Ca艂y garnitur z臋b贸w pojawia si臋 zazwyczaj w trzecim roku 偶ycia. Schemat wyrastania kolejnych z臋b贸w jest bardzo podobny u wi臋kszo艣ci maluch贸w. Jako pierwsze pojawiaj膮 si臋 dolne 鈥渏edynki鈥. Na samym ko艅cu wyrastaj膮 g贸rne 鈥減i膮tki鈥.

Proces wymiany mleczak贸w na sta艂e z臋by zaczyna si臋 w okolicy sz贸stego roku 偶ycia dziecka. Ostatnie sta艂e z臋by mog膮 wyrosn膮膰 ju偶 w pe艂ni doros艂ym wieku (nawet oko艂o 21 roku 偶ycia.

W艂a艣ciwe mycie z臋b贸w. Jak my膰 z臋by niemowlaka? Jak szczotkowa膰 z臋by przedszkolaka?

Z臋by dziecka nale偶y szorowa膰 czy postawi膰 na wykonywanie szczoteczk膮 okr臋偶nych ruch贸w na z臋bach malucha? Eksperci uwa偶aj膮, 偶e w艂a艣ciwych metod szczotkowania jest kilka. Ka偶da ma swoje plusy i minusy. Je偶eli nie jeste艣my pewni, jaka najlepiej s艂u偶y z臋bom pociechy, warto skonsultowa膰 si臋 z lekarzem stomatologiem lub higienistk膮. Specjalista doradzi, w jaki spos贸b my膰 z臋by. Metod臋 dostosuje do stanu z臋b贸w oraz dzi膮se艂 dziecka i jego zdolno艣ci manualnych. 

Metody mycia z臋b贸w to:

  • metoda obrotowa (roll) 鈥 szczoteczk臋 przyk艂adamy do powierzchni z臋ba pod k膮tem 45 stopni, a nast臋pnie wykonujemy ni膮 ruch obrotowo 鈥 wymiataj膮cy z dzi膮s艂a na koron臋 z臋ba;
  •  metoda szorowania 鈥 szczoteczk臋 przesuwamy poziomo po z臋bach;
  •  metoda Fonesa 鈥 dziecko lub rodzic wykonuj膮 okr臋偶ne ruchy szczoteczk膮, przy艂o偶on膮 do powierzchni z臋ba pod k膮tem 90 stopni.

Wad膮 metody Fonesa i obrotowej fakt, 偶e bywa trudna do opanowania przez ma艂e dzieci. Z kolei spos贸b polegaj膮cy na szorowaniu mo偶e uszkodzi膰 dzi膮s艂a. 

Jak d艂ugo szczotkowa膰 z臋by? 

Dzieci臋ce z臋by nale偶y szorowa膰 przez przynajmniej 2-3 minuty. Maluch my膰 z臋by powinien przynajmniej dwa razy dziennie. Pierwsze szczotkowanie nale偶y wykona膰 po 艣niadaniu, a drugie po kolacji, przed p贸j艣ciem spa膰.聽

Odpowiednia szczoteczka i pasta do z臋b贸w. Jak膮 szczotk臋 do z臋b贸w kupi膰 dziecku?

Zanim u maluszka pojawi膮 si臋 z臋by, nie musimy zaopatrywa膰 si臋 w past臋 do z臋b贸w i szczoteczk臋. Wystarczy delikatnie przeciera膰 wa艂y dzi膮s艂owe gazikiem namoczonym w letniej, przegotowanej wodzie.

Do mycia pierwszych z膮bk贸w malucha nale偶y korzysta膰 z pasty dostosowanej do jego wieku. Jej receptura zawiera odpowiedni膮 dawk臋 fluoru (od 0 do 5 lat nale偶y wybra膰 past臋 z zawarto艣ci膮 250 鈥 500 ppm F). Ile pasty do z臋b贸w nak艂ada膰 na szczoteczk臋? Specjali艣ci por贸wnuj膮 odpowiedni膮 ilo艣膰 pasty do z臋b贸w do wielko艣ci ziarnka ry偶u.

Niemowlakowi warto te偶 kupi膰 odpowiednio ma艂e szczoteczki do z臋b贸w. Wielu rodzic贸w, zamiast klasycznej szczoteczki woli si臋ga膰 po silikonow膮 nak艂adk臋 na palec, kt贸rej ko艅c贸wka przypomina szczotk臋. W ten spos贸b 艂atwiej wyczy艣ci膰 z臋by niemowlaka, kt贸ry nie zawsze ma ochot臋 na zabiegi piel臋gnacyjne w jego jamie ustnej. 

Szczotka przeznaczona dla ma艂ego dziecka i przedszkolaka powinna by膰 mi臋kka i mie膰 kr贸tk膮 g艂owic臋 (20-25 mm). D艂ugo艣膰 i kszta艂t uchwytu powinna by膰 dostosowana do wymiaru r臋ki malucha. 

Trzeba pami臋ta膰, 偶e nowo kupion膮 szczotk臋 nale偶y zdezynfekowa膰. Najlepiej odkazi膰 j膮 przez kwadrans w 3 proc. wodzie utlenionej. Po ka偶dym u偶yciu szczotk臋 trzeba dok艂adnie umy膰 pod bie偶膮c膮 wod膮 i osuszy膰. Szczoteczk臋 nale偶y stawia膰 w艂osiem do g贸ry.

Jak cz臋sto wymienia膰 szczoteczk臋 dziecka? Nowe akcesorium do mycia z臋b贸w rodzice powinni kupowa膰 2-3 miesi膮ce. W艂osie szczoteczki u偶ywanej przez d艂u偶szy czas sztywnieje. Przez to mo偶e rani膰 i podra偶nia膰 delikatne dzi膮s艂a dziecka. W艂osie nie mo偶e by膰 te偶 zbyt powyginane. Takie po艂amanie w艂osia to objaw tego, 偶e przy myciu zbyt mocno naciskamy szczoteczk膮 na z臋by. 

Czy dzieci mog膮 same my膰 z臋by? Mog膮 pr贸bowa膰 trzyma膰 szczoteczk臋 i na艣ladowa膰 ruchy, jakie myj膮c z臋by, wykonuje opiekun, ale do oko艂o si贸dmego roku 偶ycia to rodzic powinien my膰 z臋by potomka.

Wielu rodzic贸w dla dzieci wybiera szczoteczki elektryczne. Czy mo偶na my膰 z臋by dzieci szczoteczk膮 elektryczn膮? Producenci takiego sprz臋tu uwa偶aj膮, 偶e ju偶 trzylatki mog膮 z nich korzysta膰. Bardziej ostro偶ni s膮 lekarze stomatolodzy. W pi艣miennictwie angloj臋zycznym cz臋sto pojawia si臋 informacja, 偶e szczoteczki elektryczne mo偶na bezpiecznie stosowa膰 dopiero od 6. roku 偶ycia, kiedy dziecko wymienia z臋by mleczne na sta艂e. 

Niekt贸rzy polscy denty艣ci jeszcze podnosz膮 granic臋 wieku, po kt贸rej przekroczeniu dopiero dzieci mog膮 zacz膮膰 si臋ga膰 po szczoteczki elektryczne nawet na 10 lat. Jest to zwi膮zane z rozpocz臋ciem wymiany uz臋bienia mlecznego na sta艂e. Jednak偶e z medycznego punktu widzenia od urodzenia do momentu samodzielnego opanowania umiej臋tno艣ci prawid艂owego szczotkowania z臋b贸w to rodzice s膮 odpowiedzialni za dbanie o prawid艂ow膮 higien臋 jamy ustnej dzieci nawet do 10. roku 偶ycia. Wa偶ne jest, aby dziecko, zanim zacznie u偶ywa膰 szczoteczek elektrycznych, najpierw opanowa艂o umiej臋tno艣膰 szczotkowania z臋b贸w w spos贸b manualny.

Jak膮 past臋 do z臋b贸w kupi膰 dziecku?

Na sklepowych p贸艂kach a偶 roi si臋 od past dedykowanych dzieciom. Kusz膮 kolorowym opakowaniem, nadrukami z ulubionych bajek i smakami. Z punktu widzenia stomatologii, najwa偶niejszym kryterium przy zakupie pasty dla pociechy, powinna by膰 zawarto艣膰 fluoru. 

Jego ilo艣膰 dostosowana jest do wieku dziecka. Maluchom (od 0 do 5 lat) nale偶y wybra膰 past臋 z zawarto艣ci膮 250-500 ppm F. Uczniowie wczesnych klas szko艂y podstawowej powinni by膰 zaopatrzeni w past臋 z 1000 ppm F, a dzieci powy偶ej 12 lat – past臋 do z臋b贸w z zawarto艣ci膮 1000-1500 ppm F.  By jeszcze dok艂adniej wyczy艣ci膰 z臋by dziecka, warto stosowa膰 nitki dentystyczne.

Szybkie reagowanie na z艂y stan z臋b贸w

Niestety nadal s膮 osoby, kt贸re uwa偶aj膮, 偶e mleczak贸w nie trzeba leczy膰. To ogromny b艂膮d! O pierwsze z臋by trzeba tak samo dba膰, jak o sta艂e. Po pierwsze pr贸chnica mo偶e przenie艣膰 si臋 na 鈥瀌oros艂e鈥 z臋by. Po drugie obecno艣膰 wszystkich jest wa偶na dla prawid艂owego rozwoju szcz臋k.

Do lekarza warto zg艂osi膰 si臋, gdy zobaczymy pierwsze objawy pr贸chnicy. Jak wygl膮da pr贸chnica z臋b贸w mlecznych? Zainfekowane z臋by najpierw zmieniaj膮 kolor na kredowobia艂y. P贸藕niej pojawiaj膮 si臋 na nim jasnobr膮zowe plamy. Dopiero p贸藕niej dziecko zaczyna odczuwa膰 b贸l.

Lakowanie i lakierowanie mleczak贸w

Prawid艂owa higiena czy regularne wizyty w gabinecie dentystycznym nie zawsze uchroni膮 dziecko przed pr贸chnic膮. By wzmocni膰 ochron臋 jego z臋b贸w, denty艣ci mog膮 wykona膰 lakowanie i lakierowanie. To profilaktyczne, nieinwazyjne zabiegi.

Lakierowanie polega na wzmocnieniu z臋b贸w, poprzez dostarczenie im w艂a艣ciwej dawki fluoru. Specjalista nak艂ada na wszystkie powierzchnie z臋b贸w dziecka specjalny preparat, kt贸ry przypomina wygl膮dem lakier. 艢rodek szybko twardnieje i przez d艂u偶szy czas pozostaje na z臋bach. W tym czasie mleczaki 鈥瀢pijaj膮鈥 ten pierwiastek do szkliwa i tworz膮 fluoroapatyty. W ten spos贸b z臋by staj膮 si臋 bardziej odporne na pr贸chnic臋. Lakierowanie wykonuje si臋 co 3 lub 6 miesi臋cy 鈥 o cz臋sto艣ci decyduje lekarz. Zabieg ten refundowany jest przez NFZ.

Lakowanie to z kolei wype艂nienia bruzd z臋b贸w specjalnym preparatem 鈥 lakiem szczelinowym. Bruzdy z臋b贸w to bardzo trudne do wyczyszczenia miejsca. To w艂a艣nie tam bardzo cz臋sto atakuje pr贸chnica. By utrudni膰 rozw贸j bakterii, lak 鈥瀢yg艂adza鈥 powierzchni臋 z臋b贸w. W ten spos贸b mo偶na zabezpieczy膰 zdrowe mleczaki. Na lakowanie najlepiej zdecydowa膰 si臋 tu偶 po wyr偶ni臋ciu z臋ba, zanim bruzdy ulegn膮 demineralizacji. Wykonanie tego profilaktycznego zabiegu zajmuje tylko kilka minut. Dobrze za艂o偶ony lak pozostaje w bruzdach przez kilka lat. Trzeba jednak regularnie kontrolowa膰, czy nie wypad艂 przy jedzeniu lub nie uleg艂 starciu. 

Prawid艂owe nawyki 偶ywieniowe dziecka

Pr贸chnica mo偶e rozwija膰 si臋 ju偶 u niemowl膮t. Bardzo cz臋sto jej przyczyn膮 jest ssanie przez dziecko w nocy butelki (a w przypadku dzieci po 1. roku 偶ycia tak偶e piersi). Pr贸chnica butelkowa rozwija si臋 bardzo szybko. Najcz臋艣ciej najpierw atakuje przednie z臋by, a nast臋pnie przenosi si臋 na pozosta艂e. By nie dopu艣ci膰 do niej, wa偶ne jest mycie z臋b贸w przed snem. Je偶eli dziecko musi w nocy napi膰 si臋 z butelki, powinno mie膰 w niej zwyk艂膮 wod臋, a nie s艂odzone napoje. Je偶eli maluch je w nocy, warto przetrze膰 jego z臋by specjaln膮 chusteczk膮.

Profilaktyka pr贸chnicy to nie tylko mycie z臋b贸w rano i wieczorem czy regularne odwiedzanie stomatologa. To tak偶e wypracowanie dobrych nawyk贸w 偶ywieniowych. Bardzo istotne jest ograniczenie cukru w diecie i wzbogacenie codziennego menu dziecka o wi臋ksza ilo艣膰 nieprzetworzonych warzyw. Twardy pokarm, kt贸ry trzeba odpowiednio schrupa膰, bardzo dobrze wp艂ywa na rozw贸j dziecka. W dodatku stymuluje wytwarzanie 艣liny oraz przyspiesza neutralizacj臋 kwasu pH w jamie ustnej.

Wa偶ne, by dziecko zjada艂o r贸wnie偶 przetwory mleczne. To pokarmy bogate w wap艅, a pierwiastek ten jest bardzo istotny dla z臋b贸w. Jest podstawowym materia艂em budulcowym ko艣ci i z臋b贸w. Wp艂ywa tak偶e na stan szkliwa i twardo艣膰 z臋b贸w. Rodzice powinni pami臋ta膰, by cz臋艣ciej podawa膰 pociechom naturalne produkty mleczne. Desery mleczne, s艂odkie jogurty owocowe sprzyjaj膮 pr贸chnicy.

Aby zapewni膰 dziecku zdrowy u艣miech, trzeba wykorzystywa膰 wszystkie z wy偶ej wymienionych sposob贸w. Podstaw膮 jest mycie z臋b贸w w odpowiedni spos贸b i wizyty u lekarza stomatologa. Jednak, je艣li nie zadbamy o w艂a艣ciw膮 diet臋 czy zabiegi profilaktyczne walka o z臋by dziecka bez pr贸chnicy b臋dzie trudniejsza.

Mo偶e zainteresowa膰 Ci臋 r贸wnie偶: 6 pyta艅 do dietetyka – probiotyki w diecie dziecka


Dla przedszkolak贸w i uczni贸w


Marcinkowska U., Piekarz T., Mosler B., Michalak E.,Jo艣ko-Ochojska J., Wybrane elementy profilaktyki pr贸chnicy z臋b贸w dzieci w wieku przedszkolnym. II. Profilaktyka instytucjonalna;

Krol D.,Dental caries, oral health and pediatricians, Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care;

Szpringer-Nodzak M.,Stomatologia wieku rozwojowego;

Ja艅czuk Z. (red.), Praktyczna Periodontologia Kliniczna

Kielar K., Wsparcie dziecka w rozwoju 鈥 profilaktyka stomatologiczna

Berezewicz W., Elektryczna szczoteczka do z臋b贸w dla dzieci;

Kar艂owska I.,Zarys wsp贸艂czesnej ortodoncji;

Czym si臋 r贸偶ni lakowanie od lakierowania? www.zebymalegodziecka.pl;

Stodolak A., Fuglewicz A., Zapobieganie pr贸chnicy z臋b贸w dzieci i m艂odzie偶y oraz promocja zdrowia jamy ustnej- rola pracownik贸w s艂u偶by zdrowia;