- Objawy grypy u kobiety ciężarnej nie odbiegają od objawów u dzieci i osób dorosłych, ale grypa w ciąży może prowadzić do groźnych dla matki i płodu powikłań.
- Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zakażeniu wirusem grypy w ciąży jest w dalszym ciągu szczepienie. W sezonie 2025/2026 ciężarne mogą zaszczepić się przeciwko grypie bezpłatnie.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Grypa w ciąży – dlaczego jest groźna?
Grypa jest często spotykaną infekcją wirusową o łagodnym bądź umiarkowanym przebiegu, która notuje intensywne wzrosty zachorowalności w okresie jesieni, zimy i przedwiośnia.
Wyróżnia się dwa główne podtypy grypy: A i B.
Grypa typu A ma zdecydowanie silniejszy przebieg, niż ten grypa B, która klinicznie przypomina intensywne przeziębienie
Dlaczego grypa w ciąży jest groźna? Ponieważ sam fakt bycia w ciąży może predysponować do cięższego przebiegu tej choroby u kobiety. Ciężarne niestety znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka ciężkiego przebiegu infekcji wirusem grypy. Są one również dużo bardziej narażone na powikłania.
Czynnikami, które odpowiadają za występowanie powikłań po grypie u kobiet w ciąży są zmiany fizjologiczne, przez jakie przechodzi organizm ciężarnej przez 9 miesięcy. Mniej wydolny, a nawet przeciążony może okazać się układ krążenia.
W kontekście infekcji niekorzystne zmiany zachodzą także w układzie immunologicznym kobiety w ciąży. Podczas ciąży w organizmie kobiety dochodzi do osłabienia odporności komórkowej, dzięki czemu płód może w spokoju rozwijać się, ponieważ nie jest odbierany przez kobiecy organizm jako obcy antygenowo. Niestety, konsekwencją osłabienia odporności organizmu ciężarnej jest zwiększenie podatności na zakażenia bakteryjne i wirusowe.
Grypa w I trymestrze ciąży
Zachorowanie na grypę w pierwszym trymestrze ciąży może być groźne dla płodu. Wynika to z faktu, że łożysko, które jest naturalną barierą chroniąca płód rozwija się do 18-go tygodnia ciąży. Nie do końca wykształcone łożysko nie stanowi wystarczającej ochrony przed przenikaniem drobnoustrojów od matki do dziecka.
Grypa w ciąży, która nie została zdiagnozowana lub taka o ciężkim przebiegu może doprowadzić do powikłań w obrębie mięśnia sercowego kobiety ciężarnej. Może to niestety skutkować rozwinięciem się pogrypowego zapalenia mięśnia sercowego. Innym powikłaniem grypy, którego ryzyko wzrasta w ciąży jest zapalenie oskrzeli.
Grypa w II trymestrze ciąży
W drugim trymestrze ciąży zmniejsza się ryzyko uszkodzenia płodu, ponieważ łożysko jest już w pełni rozwinięte, a więc zdolne do ochrony dziecka przed drobnoustrojami.
Niestety, z drugiej strony wzrasta ryzyko tego, że zachorowanie ciężarnej na grypę spowoduje wystąpienie powikłań ciążowych. Do powikłań grypy, możliwych do wystąpienia w II trymestrze ciąży należą:
- poród przedwczesny,
- niska masa urodzeniowa malucha,
- a nawet obumarcie płodu wewnątrz macicy.
Wraz ze stopniem zaawansowania ciąży rośnie także ryzyko konieczności hospitalizacji przyszłej mamy.
Grypa w III trymestrze ciąży
Jeżeli kobieta w zaawansowanej ciąży zachoruje na grypę, wzrasta ryzyko wystąpienia poważnych powikłań okołoporodowych. Może się także zdarzyć, że podczas porodu wirus z matki zostanie przetransmitowany na noworodka, co może skutkować rozwinięciem się infekcji wirusowej u nowonarodzonego dziecka. W takiej sytuacji znacznie może wydłużyć się czas potrzebny na opuszczenie przez dziecko szpitala.
Grypa w ciąży – objawy infekcji
Objawy grypy u kobiety ciężarnej nie odbiegają znacząco od tych, które rozwijają się u osoby dorosłej niebędącej w ciąży czy u dziecka. Rozwój grypy charakteryzuje się standardowo nagłym początkiem, z objawami takimi, jak:
- wysoka gorączka,
- suchy, męczący kaszel,
- bóle mięśni i stawów,
- dreszcze,
- uczucie osłabienia i rozbicia,
- ból głowy.
Grypa w ciąży – objawy dodatkowe
Grypa w ciąży może powodować intensywniejszy katar, a jest to związane ze zmianami hormonalnymi zachodzącymi w przebiegu ciąży. Mogą one wpływać na zwiększenie ilości śluzowej wydzieliny zalegającej w nosie.
Drugim objawem grypy różnicującym jej przebieg u kobiety ciężarnej jest duszność. Może ona pojawiać się w wyniku zmniejszenia pojemności płuc, uniesienia przepony i większego zapotrzebowania na zużycie tlenu przez kobietę w ciąży.
Grypa w ciąży – leczenie
W przypadku podejrzenia grypy u kobiety w ciąży kluczową rolę odgrywa czas. Leczenie powinno zostać podjęte jak najszybciej, ponieważ kobiety ciężarne znajdują się w grupie wysokiego ryzyka wystąpienia ciężkich powikłań, takich jak zapalenie płuc czy niewydolność oddechowa. Jeśli ciężarna podejrzewa objawy grypy, powinna jak najszybciej udać się do lekarza i wykonać test.
| Komentarz eksperta Zgodnie z polskimi rekomendacjami, u kobiet w ciąży leczenie przeciwwirusowe oseltamiwirem (lek pierwszego wyboru) należy wdrożyć jak najszybciej po wystąpieniu objawów. Co istotne, lekarz nie powinien uzależniać decyzji o podaniu leku od wyniku testu diagnostycznego, jeśli obraz kliniczny lub przesłanki epidemiologiczne wskazują na grypę. |
Leki przeciwwirusowe wykazują największą skuteczność, gdy zostaną podane w ciągu pierwszych 48 godzin od pojawienia się symptomów, jednak u kobiet w ciąży ich włączenie jest zasadne również w późniejszym stadium choroby, zwłaszcza jeśli ma ona ciężki przebieg.
To jest wyrób medyczny.
Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.Jak radzić sobie z objawami grypy w ciąży?
Oprócz leczenia przyczynowego, które zawsze powinien nadzorować lekarz, przyszłe mamy mogą stosować domowe sposoby wspomagające walkę z objawami grypy i wspomagające powrót do zdrowia. Należy przy tym jednak pamiętać, że stosowane metody powinny być w pełni bezpieczne dla przyszłej mamy i rozwijającego się płodu.
W trakcie grypy ciężarne powinny pamiętać o:
- Pielęgnacji gardła – przy bólu i podrażnieniu gardła warto sięgać po preparaty z nanokoloidem srebra. Działają one ochronnie na śluzówkę i wykazują właściwości przeciwbakteryjne, co pomaga łagodzić stan zapalny w sposób bezpieczny dla kobiet w ciąży.
- Higienie nosa – uczucie zatkanego nosa czy katar można niwelować za pomocą roztworów wody morskiej. W naturalny sposób oczyszczają one przewody nosowe i ułatwiają oddychanie.
- Nawilżaniu dróg oddechowych – skutecznym rozwiązaniem są nebulizacje z soli fizjologicznej lub roztworów hipertonicznych. Pomagają one rozrzedzić zalegającą wydzielinę i nawilżyć błony śluzowe, co przyspiesza regenerację.
- Wpoczynku i nawadnianiu – organizm potrzebuje energii do walki z wirusem, dlatego kluczowy jest sen oraz picie dużej ilości płynów.
- Zbijaniu gorączki – jeżeli temperatura ciała przekracza 38°C, należy ją obniżać. Za najbezpieczniejszy lek przeciwgorączkowy dla kobiet w ciąży uznaje się paracetamol (po konsultacji dawkowania z lekarzem).
Kiedy należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną?
Kobiety w ciąży są w grupie wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy. Należy niezwłocznie zgłosić się do szpitala, jeżeli wystąpią poniższe objawy alarmowe:
- problemy z oddychaniem, duszność lub ból w klatce piersiowej,
- uporczywe zawroty głowy, dezorientacja lub trudności z wybudzeniem,
- drgawki,
- wysoka gorączka, której nie udaje się obniżyć lekami przeciwgorączkowymi,
- silne wymioty prowadzące do odwodnienia,
- brak ruchów płodu lub ich wyraźne osłabienie,
- nasilenie się objawów po początkowej poprawie.
Szybka reakcja pozwala uniknąć powikłań, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia matki i dziecka.
Szczepienie na grypę w ciąży
Najskuteczniejszą metodą ochrony przed wirusem grypy w ciąży są szczepienia ochronne. Jest to stanowisko zarówno polskich ekspertów, jak i międzynarodowych organizacji zdrowia. Szczepienie przeciw grypie jest wysoce rekomendowane w polskim Programie Szczepień Ochronnych (PSO). Szczepienie z użyciem szczepionki inaktywowanej jest uznawane za w pełni bezpieczne dla kobiety i rozwijającego się płodu, co potwierdzają wieloletnie badania obserwacyjne.
| Komentarz eksperta Zgodnie z aktualnymi wytycznymi Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP), Polskiego Towarzystwa Wakcynologii (PTW) oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej (PTMR), szczepienie na grypę zaleca się nie tylko kobietom w ciąży, ale również tym, które planują zajście w ciążę w najbliższym sezonie epidemicznym. Szczepienie przeciw grypie może być wykonane w każdym trymestrze ciąży, choć optymalny czas to II lub III trymestr. Warto się zaszczepić nie tylko dla siebie – szczepienie w ciąży chroni noworodka nawet do 6. miesiąca życia, czyli w okresie, w którym dziecko nie może jeszcze zostać zaszczepione bezpośrednio. |
Jakie szczepionki są dostępne dla kobiet ciężarnych?
Kobieta w ciąży może zaszczepić się szczepionkami inaktywowanymi, czyli zawierającymi w swym składzie nieaktywne cząstki wirusa. W sezonie 2025/2026 do dyspozycji ciężarnych są dwa rodzaje takich preparatów:
- szczepionka podjednostkowa (typu sub-unit),
- szczepionka z rozszczepionym wirionem (typu split).
Oba warianty to nowoczesne szczepionki czterowalentne, co oznacza, że chronią przed czterema szczepami wirusa grypy:
- szczepem podobnym do A/Victoria/4897/2022 (H1N1)pdm09
- szczepem podobnym do A/Croatia/10136RV/2023 (H3N2)
- szczepem podobnym do B/Austria/1359417/2021 (linia Victoria)
- szczepem podobnym do B/Phuket/3073/2013 (linia Yamagata).
Jak zaszczepić się przeciwko grypie w ciąży?
Szczepienie przeciwko grypie dla kobiet ciężarnych jest w sezonie 2025/2026 bezpłatne. Aby zaszczepić się przeciwko grypie w ciąży wykonaj tych kilka kroków:
- Udaj się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lub do lekarza prowadzącego Twoją ciążę i poproś o receptę na szczepionkę. Będzie Ci potrzebna karta ciąży lub zaświadczenie potwierdzające ciążę. W tym celu możesz skorzystać z teleporady.
- Wykup szczepionkę w aptece (na podstawie recepty z wpisanym uprawnieniem C, farmaceuta wyda szczepionkę za darmo). Ze szczepionką udaj się do przychodni lub najbliższej apteki, która realizuje szczepienia. Po badaniu kwalifikującym do szczepienia lekarz lub farmaceuta zaszczepi Cię. Warto wiedzieć, że usługa szczepienia, zarówno w przychodni, jak i w aptece jest bezpłatna.
Grypa w ciąży – podsumowanie
Objawy grypy u ciężarnych są zbliżone do objawów, jakie choroba wywołuje u dorosłych i dzieci. Grypę charakteryzuje szybki rozwój, który wiąże się ze wzrostem temperatury, dreszczami, bólem głowy, poczuciem osłabienia i rozbicia. Grypa w ciąży może być groźna dla matki i dziecka, a powikłania, na jakie oboje są narażeni różnią się w zależności od stopnia zaawansowania ciąży.
Jeśli kobieta ciężarna podejrzewa u siebie rozwój infekcji wirusowej, powinna jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, który dobierze odpowiednie do jej stanu leczenie.
Najskuteczniejszą metodą zabezpieczenia kobiet ciężarnych przed zachorowaniem na grypę są szczepienia. Warto wiedzieć, że można wykonać je w każdym momencie ciąży. Ciąża niesie ryzyko ciężkiego przechorowania grypy, a nawet zgonu w wyniku powikłań pogrypowych. Szczepienie chroni nie tylko matkę, ale jej nienarodzone dziecko, a także noworodka do 6 miesięcy po urodzeniu. Do szczepienia kobiet ciężarnych służą szczepionki inaktywowane, zawierające martwe fragmenty wirusa. Są one więc bezpieczne dla organizmu przyszłej mamy, a także dla jej dziecka.
FAQ: szybkie odpowiedzi na praktyczne pytania
Infekcje w ciąży budzą wśród przyszłych rodziców wyjątkowy niepokój. Nie inaczej jest w przypadku grypy, która stanowi zagrożenie w każdym sezonie jesienno-zimowym. W poniższej sekcji odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania związane z tematem grypy w ciąży.
Czy grypa w ciąży szkodzi dziecku?
Tak, grypa może negatywnie wpływać na płód. Choroba u matki, zwłaszcza o intensywnym przebiegu, zwiększa ryzyko m.in. porodu przedwczesnego, niskiej masy urodzeniowej dziecka, a nawet obumarcia płodu.
Grypa jako objaw ciąży?
Nie, grypa nie jest objawem ciąży. Jednak ze względu na naturalne zmiany w układzie odpornościowym i krwionośnym, kobiety w ciąży są bardziej podatne na infekcje i ciężej je przechodzą. Jeśli podejrzewasz ciążę i masz objawy grypopodobne, skonsultuj się z lekarzem.
Grypa w 8 miesiącu ciąży – czy jechać do szpitala?
Decyzja zależy od nasilenia objawów. Jeśli u ciężarnej występują sygnały alarmowe, takie jak trudności z oddychaniem, ból w klatce piersiowej czy osłabienie ruchów dziecka, należy niezwłocznie udać się do szpitala. W III trymestrze ryzyko powikłań jest najwyższej.
Grypa po porodzie – jak karmić dziecko?
Grypa u matki nie stanowi przeciwwskazania do karmienia piersią. Co więcej, w mleku matki znajdują się przeciwciała, które chronią noworodka. W trakcie karmienia należy jednak zachować środki ostrożności, by nie zarazić dziecka drogą kropelkową – myć ręce przed kontaktem z maluchem i rozważyć karmienie w maseczce ochronnej.
Czy grypa prowadzi do poronienia?
Ciężki przebieg grypy, szczególnie przebiegający z bardzo wysoką gorączką w I trymestrze, jest wiązany ze zwiększonym ryzykiem poronienia.
Grypa w ciąży – do jakiego lekarza?
W przypadku podejrzenia grypy u ciężarnej należy zgłosić się do lekarza POZ, który może przepisać leczenie przeciwwirusowe. Należy jednocześnie poinformować o chorobie swojego ginekologa-położnika, który prowadzi ciążę, aby mógł on monitorować stan płodu.
Jak radzić sobie z grypą w ciąży?
Oprócz odpoczynku i nawadniania organizmu, lekarz może zalecić leczenie przyczynowe, czyli terapię przeciwwirusową oseltamiwirem. Objawowo można stosować paracetamol oraz naturalne metody, takie jak woda morska do nosa czy nebulizacje z soli fizjologicznej.
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Tworzy warstwę ochronną na powierzchni błony śluzowej. Dzięki temu intensywnie nawilża i chroni ją p...
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
Bibliografia:
- Szenborn L., Matkowska-Kocjan A., Grypa u ciężarnych – leczenie i profilaktyka, Medycyna po Dyplomie, vol 19/ nr 7 / Lipiec 2010.
- Piekut K., Foremska D., Kulesza-Brończyk B., Chlewicka J., Terlikowski S. J., Zakażenie wirusem AH1N1 w położnictwie, Problemy Pielęgniarstwa 2013; 21 (3): 403–408.
- Stanowisko ekspert ow OPZG i PTGiP dotyczące szczepienia przeciw grypie kobiet w ciąży.
- https://www.gov.pl/web/gis/szczepienia-dla-kobiet-planujacych-ciaze-kobiet-w-ciazy-i-matek-karmiacych-piersia
- https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-szczepeinia-zaleca-sie-kobietom-w-ciazy/?strona=8#dlaczego-kobiecie-w-ciazy-zaleca-sie-szczepienie-przeciw-grypie
- Mastalerz-Migas A, Kuchar E, Nitsch-Osuch A, et al. Rekomendacje profilaktyki, diagnostyki i leczenia grypy u dorosłych dla lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej: FLU KOMPAS POZ – ADULTS. Family Medicine & Primary Care Review. 2020;22(1). doi:10.5114/fmpcr.2020.90629.
- Stulpin C. Flu during pregnancy associated with late-term pregnancy loss, reduced birth weight. Healio. Opublikowano 11 listopada 2020.Antczak A, Kuchar E, Nitsch-Osuch A, et al.
- Stanowisko Ekspertów Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące szczepienia przeciw grypie kobiet w ciąży. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna. 2020;5(3):112–118.
- Seremak-Mrozikiewicz A, Nitsch-Osuch A, Czajkowski K, et al. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej dotyczące szczepień kobiet planujących ciążę, ciężarnych oraz karmiących. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna. 2023;8(2):89–103. doi:10.5603/gpl.95834.