Co to jest vacuum przy porodzie?
Vacuum to słowo pochodzące z łaciny, a oznaczające próżnię. W położnictwie jest nazwą niewielkiego urządzenia, działającego na podciśnienie i stosowanego podczas porodu zabiegowego. Gdy druga faza porodu się przedłuża, rozważa się zastosowanie vacuum – to coś na kształt czapeczki, zakładane na główkę dziecka. Jak działa?
Między czapeczką a główką tworzy się podciśnienie, co przy skurczu i pociągnięciu główki pozwala jej obniżyć się w kanale rodnym i zakończyć poród jak najszybciej. Nie jest to już poród fizjologiczny, więc prowadzi go lekarz ginekolog-położnik, nie położna. To poród zabiegowy, który wymaga użycia sprzętu, a także większej ingerencji, chociażby nacięcia krocza u kobiety rodzącej.
Czy vacuum to poród naturalny?
Tak. Od początku odbywa się drogami natury i tak też się kończy. Dziecko urodzi się, wychodząc z kanału rodnego, a nie jak w przypadku cięcia cesarskiego – zostanie wyciągnięte przez brzuch.
Chociaż poród vacuum jest naturalny, nie jest całkowicie porodem siłami natury. Do pewnego etapu tak, natomiast pod koniec, lekarz interweniuje z próżnociągiem położniczym.
Poród siłami natury ≠ poród drogami natury.
Vacuum a kleszcze – różnice. Jaki to poród kleszczowy?
Poród zabiegowy to taki, który przebiega z interwencją sprzętu i lekarza. Stosuje się do niego różne metody, np. vacuum, kleszcze. Czym się różnią?
- Próżnociąg polega na mocy podciśnienia, ale wymaga współpracy mamy, która musi przeć, przy jednoczesnym działaniu lekarza.
- Natomiast działanie kleszczy zależy od siły i techniki lekarza, który ich używa. Kleszcze to dwa metalowe narzędzia, nazywane łyżkami. Zakłada się je na główkę dziecka, gdy jest odpowiednio nisko w kanale rodnym. Tymi kleszczami lekarz wykonuje odpowiednie ruchy, aby główka dziecka się urodziła.
Kleszcze są stosowane zdecydowanie rzadziej niż vacuum. Dlaczego? Niosą ryzyko większych powikłań niż próżnociąg położniczy (urazy kanału rodnego, większy obrzęk główki dziecka).
Słowa kleszcze i vacuum brzmią groźnie, ale warto pamiętać, że na sali porodowej to procedura ratująca zdrowie malucha, do której personel medyczny jest odpowiednio przeszkolony.
Kiedy stosuje się próżnociąg? Wskazania medyczne
Niekiedy zastosowanie vacuum jest niezbędne i to nie jest wina mamy (np. nie parła za słabo lub włożyła w to zbyt mało siły). Wszystko zrobiła dobrze, po prostu czasem się tak zdarza. Próżnociąg stosujemy, gdy:
- Drugi okres porodu się przedłuża (ten okres, gdy jest parcie).
- Występują objawy zagrożenia dziecka (np. niedotlenienie, spadki akcji serca, nieprawidłowe KTG).
- Doszło do zaburzenia przepływu krwi pępowinowej.
- Rodząca osłabła.
- Wystąpił wstrząs u matki.
- Pacjentka ma choroby, przy których bardzo długie parcie może być niewskazane (np. okulistyczne – zagrożenie odklejenia siatkówki, choroby serca i układu oddechowego).
👉Przeczytaj o wskazaniach do cesarskiego cięcia
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Tworzy warstwę ochronną na powierzchni błony śluzowej. Dzięki temu intensywnie nawilża i chroni ją p...
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
Główka dziecka po vacuum i „objaw vacuum” – jak to wygląda?
Główka dziecka po vacuum zazwyczaj ma inny kształt i wygląd niż po klasycznym porodzie bez użycia próżnociągu. To zupełnie normalne i wynika z mechaniki tego zabiegu. Jak w takim razie wygląda maluch tuż po narodzinach?
Rodzice na sali porodowej mogą zauważyć:
- Wydłużony kształt główki (tzw. stożek): główka optycznie wydaje się mocno pociągła w stronę czubka,
- Okrągły ślad: w miejscu przyssania się peloty (silikonowej miseczki próżnociągu) skóra bywa zaczerwieniona,
- Obrzęk i zasinienie: w miejscu pociągania tworzy się tzw. przedgłowie, czyli obrzęk tkanek miękkich, któremu mogą towarzyszyć drobne wybroczyny.
Co to jest „objaw vacuum” (czepiec porodowy)?
Objaw vacuum (potocznie nazywany czepcem porodowym) to właśnie to wyżej wspomniane zasinienie, odkształcenie i obrzęk na główce noworodka. Choć jego wygląd w pierwszych minutach życia często wywołuje u rodziców ogromny niepokój.
Położne zawsze uspokajają: to wyłącznie efekt wizualny, kosmetyczny. Nie powoduje uszkodzenia mózgu ani nie oznacza, że główka taka pozostanie!
Dzięki temu, że czaszka noworodka nie jest w pełni zrośnięta (posiada ruchome kości i ciemiączka), jest niezwykle plastyczna. Ta elastyczność pomaga jej bezpiecznie dopasować się do kanału rodnego, a po porodzie sprawia, że główka wraca do naturalnego, zaokrąglonego kształtu zazwyczaj w ciągu kilku dni.
Rada od położnej: W Internecie można natrafić na drastyczne zdjęcia zniekształceń po vacuum, które przerażają przyszłe mamy. Pamiętaj jednak, że to fotografie robione w pierwszej dobie po trudnym porodzie. Brakuje obok nich zdjęć tego samego malucha zaledwie tydzień później, gdy po obrzęku nie ma już śladu. W pierwszych dniach życia wystarczy delikatnie myć główkę i nie zakładać dziecku ciasnych czapeczek, pozwalając tkankom na swobodną regenerację. Nie bój się dotykać swojego dziecka – ten obrzęk wygląda groźniej, niż jest w rzeczywistości.
Zachowanie dzieci po vacuum – czy są „inne”? Fakty i opinie z forum
Na forach internetowych często nawiązują się dyskusje, i pojawiają się odpowiedzi na nurtujące pytania, np. o zachowanie dzieci po vacuum. Wówczas często powielane są mity dotyczące zachowań dzieci po porodzie zabiegowym. Dlatego podkreślam: taki poród nie sprawia, że maluchy są inne niż reszta rówieśników.
Czy dzieci po vacuum są bardziej płaczliwe?
W pierwszych dobach po porodzie może tak być. Dlaczego? Przez poród zabiegowy dziecko ma większą drażliwość. Główka jest obrzęknięta, podrażniona. Wyobraźmy sobie ucisk i sporą tkliwość na głowie. Nic miłego. Takie dziecko może częściej płakać (forma komunikacji), być bardziej wrażliwe na dotyk, a także ciężej się wyciszać.
Poród vacuum a autyzm – obalamy szkodliwy mit
Udowodniono, że poród vacuum nie powoduje autyzmu. Warto pamiętać, że jego wystąpienie jest zakodowane w mózgu dziecka, a nie w powikłaniach występujących np. po porodzie zabiegowym. Użycie próżnociągu położniczego nie wpływa również na wystąpienie opóźnień rozwoju czy zaburzeń poznawczych.
A co z dalszym rozwojem motorycznym, ADHD i nauką ssania?
Użycie próżnociągu położniczego ratuje zdrowie, ale to prawda, że trudny poród może (choć nie musi) chwilowo wpłynąć na napięcie mięśniowe czy początki karmienia piersią. Zamiast szukać niesprawdzonych informacji na forach, przeczytaj, co na ten temat mówią badania i eksperci. Szczegółowo opisuje to nasza fizjoterapeutka uroginekologiczna i dziecięca.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Nawilża śluzówkę nosową.
Udrażnia i oczyszcza nos z gęstego kataru, łagodzi objawy przeziębienia przebiegającego z mokrym kas...
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Bibliografia:
Ali UA, Norwitz ER. Vacuum-assisted vaginal delivery. Rev Obstet Gynecol. 2009 Winter;2(1):5-17. PMID: 19399290; PMCID: PMC2672989.
Abbas RA, Qadi YH, Bukhari R, Shams T. Maternal and Neonatal Complications Resulting From Vacuum-Assisted and Normal Vaginal Deliveries. Cureus. 2021 May 11;13(5):e14962. doi: 10.7759/cureus.14962. PMID: 34123659; PMCID: PMC8191856.
Rajasingham M, Lisonkova S, Razaz N, Muraca GM. Long-Term Neurodevelopmental Outcomes After Forceps, Vacuum, and Second-Stage Cesarean Delivery. JAMA Netw Open. 2026;9(1):e2556637. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.56637
Bręborowicz G. H. Położnictwo Tom 1. PZWL; Warszawa, 2020, wyd. III.