Co to jest kontakt skóra do skóry?
Kontakt skóra do skóry oznacza pierwsze przytulenie nagiego noworodka do skóry matki przez minimum dwie godziny, od razu po narodzinach. Po porodzie naturalnym dziecko jest kładzione na brzuchu kobiety. Dzięki temu mama z dzieckiem mogą się poznać i nawiązać wyjątkową więź. W tym czasie skóra maluszka kolonizuje się bateriami ze skóry mamy, rusza laktacja, włączają się mechanizmy hormonalne, które zapobiegają m.in. nadmiernej utracie krwi w okresie okołoporodowym.
Wydaje się, że dotyk nagiej skóry mamy i noworodka może być bez znaczenia, ale okazuje się kluczowy dla rozwoju dziecka oraz wspiera kobietę w pierwszych dniach i tygodniach macierzyństwa. Stąd kontakt skóra do skóry jest bardzo ważnym elementem nowego standardu opieki okołoporodowej, gdzie szczegółowo zapisano, jak należy go przestrzegać i kto jest za to odpowiedzialny.
Rola kontaktu skóra do skóry w czasie porodu i po porodzie
Kontakt skóra do skóry po narodzinach powinien stać się obowiązkowym elementem porodu, niezależnie od jego rodzaju. Jedynie zły stan matki i dziecka jest wskazaniem do jego odroczenia, a w każdym innym przypadku powinien być obowiązkowo zachowany. Dlaczego warto zadbać o nieprzerwany kontakt matki z dzieckiem po porodzie?
Adaptacja noworodka po porodzie a kontakt „skin to skin”
Dzięki szybkiemu kontaktowi skóra do skóry dziecko lepiej stabilizuje temperaturę swojego ciała w pierwszych chwilach po porodzie, tętno się uspokaja i reguluje, spada poziom stresu. Maluch jest bardziej zrelaksowany, spokojniejszy, ma możliwość przystawienia się do piersi w swoim tempie, prezentuje bardziej fizjologiczne zachowania przy piersi. Poziom glukozy malucha nie ma tendencji do nagłych spadków, a dziecko oddaje smółkę zazwyczaj w pierwszej dobie życia.
Kontakt skóra do skóry a flora bakteryjna noworodka
Dziecko, które przechodzi przez kanał rodny, ma styczność z bakteriami matki, które znajdują się na śluzówce pochwy, a także skórze jej krocza czy odbytu. Te bakterie stanowią pierwszy mikrobiom skóry malucha i są jego tarczą odpornościową zaraz po urodzeniu. Dodatkowo o wiele lepiej jest, gdy to drobnoustroje matki kolonizują skórę dziecka niż bakterie szpitalne, odporne na wiele antybiotyków i potencjalnie niebezpieczne. Jednak tworzenie prawidłowej flory bakteryjnej na skórze maluszka to jedno, ale kontakt skóra do skóry niesie dla mamy i dziecka szereg innych korzyści. Jakich?
Więź matki i dziecka
Pierwsze spotkanie mamy i jej nowo narodzonego dziecka pozwala na wytworzenie niezwykłej więzi i relacji, opartej na początku w dużej mierze na hormonach. Euforia, zmęczenie, radość wraz z oksytocyną stanowią prawdziwy koktajl dla ciała kobiety, który razem z widokiem bezbronnego maluszka sprawia, że niejednokrotnie rodzące zalewa fala miłości do dziecka. Uczucie, że na Twoim brzuchu leży maluch, którego stworzyło i urodziło Twoje ciało, powoduje, że więź pomiędzy matką a noworodkiem jest wyjątkowa i jedyna w swoim rodzaju.
Kontakt skóra do skóry a laktacja
Dla rozpoczęcia karmienia naturalnego bezpośredni kontakt skóra do skóry jest kluczowy, by kobiece ciało właściwie rozpoczęło produkcję mleka, a maluszek potrafił ssać pierś mamy.
Dziecko zaraz po narodzinach, dzięki instynktom oraz pierwotnym odruchom, jest w stanie z brzucha mamy podpełznąć do piersi i samodzielnie się do niej przystawić. Zajmuje to od około 40. do 90. minut, więc ważne jest, by w pierwszym kontakcie matki z dzieckiem zwyczajnie nie przeszkadzać.
Dzięki właściwemu, czyli niezakłóconemu i odpowiednio długiemu kontaktowi skóra do skóry mamy i dziecka, kobiety karmią piersią dłużej, a samo karmienie przysparza mniej problemów. Matki dzięki temu rzadziej dokarmiają maluszki mieszanką mlekozastępczą, gdyż wierzą w swoje możliwości.
Dodatkowo ich ciało zazwyczaj doskonale wchodzi w nową rolę, a tworzenie mleka jest mniej problemowe – notuje się m.in. mniejszą bolesność piersi w pierwszych dniach połogu, mniej przypadków obrzęku piersi po nawale, dziecko zachowuje się prawidłowo przy piersi, czyli instynktownie wie, jak ma wyglądać karmienie i ono jest zwykle efektywne, a odruch oksytocynowy, czyli napływanie i wydzielanie mleka, działa idealnie.
Przebieg połogu a kontakt skóra do skóry
Wydaje się, że kontakt skóry do skóry mamy i maluszka trwa chwilę, ale okazuje się, że może rzutować na przebieg połogu kobiety. Dzięki pierwszemu przytuleniu oraz inicjacji laktacji w pierwszych minutach po porodzie, świeżo upieczona mama ma mniejsze ryzyko depresji w okresie poporodowym. Już w czasie porodu może się okazać, że krócej trwa trzeci okres porodu, czyli czas rodzenia łożyska.
Samo krwawienie połogowe może okazać się krótsze, a obkurczanie macicy po porodzie sprawniejsze, dzięki wydzielanej oksytocynie. To sprawia, że ryzyko powikłań poporodowych w połogu jest mniejsze.
Kontakt skóra do skóry a cięcie cesarskie – czy to możliwe?
Poród przez cięcie cesarskie wygląda zupełnie inaczej niż poród naturalny. Sala operacyjna, kobieta, która jest znieczulona od pasa w dół, podpięta do kroplówek, z ciśnieniomierzem na ręce, pulsoksymetrem. I gdzie tutaj miejsce na kontakt skóra do skóry? Okazuje się, że nowy standard opieki okołoporodowej ma zadbać o to, żeby kobiety w czasie cięcia cesarskiego mogły nie tylko zobaczyć swojego maluszka, czy dać mu pierwszego buziaka, ale przytulić go i przystawić do piersi. To spora rewolucja, która wymaga jeszcze większego zaangażowania personelu w trakcie porodu zabiegowego.
Warunkiem powodzenia kontaktu skóra do skóry jest dobry stan matki oraz noworodka. Jeśli oboje czują się dobrze, pierwsze przytulenie powinno odbyć się bezzwłocznie, a jeśli musi zostać odroczone w czasie – powinno odbyć się najszybciej, jak to tylko możliwe.
Czy kontakt skóra do skóry jest obowiązkowy?
Standard opieki okołoporodowej zakłada, że tak. Dziecko i matka mają do niego prawo, a rolą personelu medycznego jest, w miarę możliwości i zależnie od sytuacji, to prawo respektować.
Jeżeli z matką i dzieckiem wszystko jest w porządku, kontakt może zostać przerwany jedynie na wyraźnie życzenie kobiety. Matka może odmówić przytulania z dzieckiem, wtedy warto zaproponować ojcu noworodka wykorzystanie pierwszych chwil po porodzie.
Kontakt skóra do skóry, tak bardzo niedoceniany, przynosi wiele korzyści dla matki i dziecka. Zawsze powtarzam swoim pacjentkom przed porodem, pomyśl o swoim maluszku, który dopiero był pod Twoim sercem. Zadbaj o to, by świat przyjął go czule, zapewniając bliskość i poczucie bezpieczeństwa. Kontakt skóra do skóry to prawo kobiety, ale również dziecka. Nowy standard opieki okołoporodowej ma za zadanie dopilnować, by dzieci pierwsze co poczują, to były ramiona mamy.
Emulsja do kąpieli z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopo...
Balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia. Dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. Posiada...
Nawilża śluzówkę nosową.
Udrażnia i oczyszcza nos z gęstego kataru, łagodzi objawy przeziębienia przebiegającego z mokrym kas...
Krem z ektoiną do stosowania już od 1. miesiąca życia.
Bibliografia:
1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001525, dostęp z dnia 04.05.2026 r.
2. Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M.: Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Medycyna Praktyczna, Centrum Nauki o Laktacji, Warszawa, 2025.