- Galaktogogi to substancje wspierające produkcję mleka, występujące w formie naturalnej (np. zioła, produkty spożywcze) oraz syntetycznej (leki przepisywane przez lekarza).
- Dieta wspierająca laktację powinna być bogata w płatki owsiane, rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola) oraz przyprawy jak koper włoski czy kminek.
- Słód jęczmienny dzięki beta-glukanom stymuluje wydzielanie prolaktyny i może zwiększać produkcję mleka.
- Kluczem do udanej laktacji jest styl życia – częste karmienie, dobre nawodnienie, odpoczynek i wsparcie specjalistów.
Czym są galaktogogi i jak działają?
Galaktogogi to substancje, które pobudzają wytwarzanie mleka i utrzymują jego produkcję.
Galaktogogi występują zarówno w postaci:
- preparatów pochodzenia naturalnego, np. surowców roślinnych,
- jak i środków syntetycznych dostępnych wyłącznie na receptę.
🧪
Do galaktogogów syntetycznych należą np. metoklopramid czy domperidon, które działają poprzez zwiększanie wydzielania prolaktyny, czyli hormonu pobudzającego produkcję mleka. Niestety mogą powodować działania niepożądane, dlatego stosuje się je wyłącznie pod kontrolą lekarza.
🌱
Z kolei galaktogogi roślinne są obecne naturalnie w surowcach ziołowych – to m.in.
- kozieradka,
- anyż
- ostropest plamisty,
- a także słód jęczmienny.
Ich działanie przypisuje się obecności substancji aktywnych, np. fitoestrogenów czy beta-glukanów, które mogą wpływać na przysadkę mózgową i stymulować prolaktynę. Efekt ten jest słabszy niż w przypadku substancji syntetycznych, jednak w zamian galaktogogi naturalne mają znacznie niższe ryzyko działań niepożądanych.
Co jeść, żeby pobudzić laktację?
Co ciekawe, składniki pobudzające laktację znajdziemy również w produktach spożywczych. Choć współczesne badania nie zawsze potwierdzają ich wpływ na produkcję mleka, wiele z nich ma dodatkowe wartości odżywcze, które i tak korzystnie oddziałują na organizm mamy. W jadłospisie warto uwzględnić:
- płatki owsiane – to źródło beta-glukanów i żelaza, tradycyjnie polecane mamom karmiącym,
- rośliny strączkowe, np. soczewica, fasola, ciecierzyca – dostarczają białka roślinnego i fitoestrogenów, które mogą wspierać laktację,
- przyprawy uznawane za mlekopędne, np. koper włoski, kminek, bazylia.
Niezwykle ważne jest też odpowiednie nawodnienie organizmu. Woda jest niezbędna do produkcji mleka, więc zapotrzebowanie na płyny u kobiety karmiącej rośnie do co najmniej 3 litrów na dobę.
Ponadto wszystkie kultury na świecie mają swoje metody pobudzania laktacji. Wywary na kościach, daktyle, kompoty z suszu i wiele innych – nawet, jeśli nie mają potwierdzonego działania galaktogogicznego, są pożywne i sprzyjają dobremu nawodnieniu.
👉Dietetyk wyjaśnia: co jeść i pić, by naturalnie wspomóc laktację
Beta-glukany – galaktogogi naturalne w słodzie jęczmiennym
Jednym z najczęściej polecanych naturalnych galaktogogów jest słód jęczmienny.
To produkt otrzymywany z kiełkowanego, a następnie suszonego i prażonego ziarna jęczmienia. To bogate źródło beta-glukanów i pektyn, czyli wielocukrów, o działaniu stymulującym wydzielanie prolaktyny.
Słód jęczmienny w formie ekstraktu jest dostępny w suplementach diety wspomagających laktację, najczęściej w postaci proszku do rozpuszczania w wodzie.
Jego regularne stosowanie może wzmacniać produkcję mleka oraz poprawiać ogólną kondycję młodej mamy. Pomagają w tym dodatkowe składniki, które wzbogacają skład suplementów, np.:
- DHA – to kwas tłuszczowy niezbędny do prawidłowego rozwoju układu nerwowego niemowlaka, który dodatkowo może wspierać równowagę emocjonalną kobiety karmiącej,
- witamina D – uczestniczy w prawidłowej pracy układu odpornościowego, nerwowego czy sercowo-naczyniowego. Jej niedobory są częste u kobiet po porodzie, ze względu na wyższe zapotrzebowanie organizmu,
- jod – to kluczowy składnik hormonów tarczycy, których zaburzenia wpływają nie tylko na samopoczucie, ale też na produkcję mleka,
- witaminy z grupy B – biorą udział w prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego.
Suplementy diety z ekstraktem ze słodu jęczmiennego zaleca się przyjmować około godziny przed planowanym karmieniem. Co ważne, to składnik dobrze tolerowany i można go bezpiecznie stosować podczas laktacji, bez obaw o negatywny wpływ na dziecko.
Niedostatek pokarmu to jedna z głównych przyczyn przedwczesnego odstawiania od piersi lub wprowadzania mieszanek modyfikowanych. Jednak warto zawalczyć o jak najdłuższą możliwość karmienia malucha naturalnie. Dobrze dobrana dieta, odpoczynek i wsparcie specjalisty (doradcy laktacyjnego, położnej, lekarza) to filary udanej laktacji, a naturalne galaktogogi mogą być jej cennym uzupełnieniem.
Problem z laktacją?
Jeśli czujesz, że psychiczne obciążenie odbiera Ci radość z karmienia, ten tekst jest dla Ciebie. Do...
Cięcie cesarskie to poważna operacja, która jest w stanie mocno opóźnić fizjologiczny start laktacji...
Zapalenie piersi to jeden z problemów laktacyjnych, z którym boryka się nawet 10% kobiet karmiących...
Pogryzione brodawki sutkowe to bardzo częsty problem laktacyjny, któremu można zapobiegać dzięki pra...
Nawał i zastój pokarmu to jedne z najczęstszych problemów laktacyjnych, jakie spotykają młode mamy w...
Źródła:
Bzikowska-Jura, A., Żukowska-Rubik, M., Wesołowska, A., Pawlus, B., Rachtan-Janicka, J., Borszewska-Kornacka, K. M., & Wielgoś, M. (2023). Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji – aktualizacja. Standardy Medyczne Pediatria, 20(3): 233-248.
Waszkiewicz-Robak, B., & Kulik, K. (2019). Pochodzenie i właściwości prozdrowotne beta glukanów®. Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, 2: 115-125