*Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024; 9(2): 154-156
Co to jest rozejście spojenia łonowego i jakie są jego przyczyny?
Spojenie łonowe to zbudowane chrząstki włóknistej połączenie między dwiema gałęziami kości łonowych miednicy. Odpowiada za ochronę narządów wewnętrznych miednicy oraz amortyzację wstrząsów i obciążeń. W warunkach fizjologicznych szerokość spojenia łonowego wynosi 3-6 mm.
Rola relaksyny i zmian hormonalnych w ciąży
W ciąży, głównie pod wpływem relaksyny, ale także estrogenów i progesteronu, dochodzi do rozluźnienia i rozmiękczenia struktur chrzęstnych oraz więzadłowych. Zwiększona elastyczność umożliwia niewielkie ruchy w obrębie spojenia oraz jego fizjologiczne poszerzenie o kilka milimetrów, co ułatwia poszerzenie kanału rodnego podczas porodu. Zmiany te występują w III trymestrze, około 36-38 tygodnia ciąży. Jeżeli szerokość spojenia łonowego przekracza 10 mm, mówimy o nadmiernym poszerzeniu struktur i możliwej niestabilności, określanej jako rozejście spojenia łonowego.
Czynniki zwiększające ryzyko rozejścia spojenia
Najczęstszą przyczyną rozejścia spojenia łonowego jest poród siłami natury o trudnym przebiegu, zwłaszcza z zastosowaniem kleszczy położniczych, poród z dystocją barkową (gdy jest wymagany dodatkowy manewr położniczy po urodzeniu główki dziecka a braku dalszego postępu porodu), duża masa płodu powyżej 4500 g. W takich sytuacjach rozejście spojenia łonowego jest skutkiem urazu porodowego. Do czynników ryzyka zalicza się zaburzenia metaboliczno-endokrynne, choroby zapalne dróg rodnych.
Rozejście spojenia łonowego – objawy
Rozejście spojenia łonowego może powodować znaczne trudności w wykonywaniu codziennych czynności i wpływać na jakość życia kobiety. Z powodu niestabilności spojenia łonowego ból odczuwany jest z przodu, nad kością łonową (szczególnie podczas palpacji), oraz w okolicy pachwin.
Ból spojenia łonowego i pachwin – pierwsze sygnały
Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów bólowych w rozejściu spojenia łonowego jest uczucie kłucia, tarcie i słyszalne trzaski podczas chodzenia.
Ból zwykle utrzymuje się przez cały dzień, nasila się podczas chodzenia, napinania powłok brzucha, stawania na jednej nodze, zmian pozycji w leżeniu. Może promieniować do okolic krocza, ud i pleców w dolnym odcinku kręgosłupa, utrudnione może być także oddawanie moczu.
Rozpoznanie rozejścia spojenia łonowego opiera na dokładnym wywiadzie oraz badaniu klinicznym. Fizjoterapeuta lub lekarz ocenia lokalizację bólu i wykonuje odpowiednie testy prowokacyjne pozwalające ocenić stabilność obręczy miednicznej. Uzupełnieniem diagnostyki może być badanie ultrasonograficzne (USG) spojenia łonowego, które umożliwia ocenę szerokości szpary spojenia oraz obecności zmian strukturalnych. W badaniach stosuje się między innymi klasyfikację stopnia rozejścia na podstawie pomiaru szerokości spojenia:
- stopień I obejmuje wartości 5–8 mm,
- stopień II 8–10 mm,
- natomiast stopień III powyżej 10 mm.
Sam wynik badania obrazowego nie zawsze odpowiada nasileniu objawów – u części kobiet niewielkie poszerzenie spojenia może powodować znaczne dolegliwości bólowe, natomiast większe rozejście nie zawsze wiąże się z silnym bólem. Dlatego w diagnostyce należy uwzględniać zarówno wynik badania, jak i obraz kliniczny pacjentki.
Problemy z chodzeniem i „kaczy chód” w ciąży
W rozejściu spojenia łonowego dochodzi do braku stabilizacji miednicy, w związku z czym zmienia się rytm chodu. Pojawia się chód kaczkowaty – nieprawidłowy wzorzec chodu, gdzie obserwuje się naprzemienne pochylanie miednicy w daną stronę, a faza podporu stopy w kontakcie z podłożem jest skrócona. Podczas stania na jednej nodze miednica zaczyna opadać w kierunku nieobciążonej strony – w warunkach prawidłowych miednica jest w stanie utrzymać pozycję lub pozostaje uniesiona, co zapewnia harmonijny chód.
Jak wygląda leczenie i fizjoterapia uroginekologiczna przy rozejściu spojenia?
Leczenie zachowawcze w przypadku rozejścia spojenia łonowego, w zależności od stopnia zaawansowania, polega na zastosowaniu ortezy stabilizującej miednicę, terapii manualnej, a w skrajnych przypadkach przyjęciu pozycji odciążającej w leżeniu do czasu ustąpienia bólu (przez okres ok. 6-8 tygodni).
W terapii manualnej fizjoterapeuta może pracować bezpośrednio na spojeniu łonowym, a także na tkankach otaczających wykorzystując manipulacje powięziowe, które pomogą pozbyć się bólu i znormalizować napięcia w obrębie miednicy. Pomocną metodą jest kinesiotaping, który pozwala na mechaniczne odciążenie powłok brzucha w ciąży i zmniejszenie ucisku na spojenie.
Istotnym elementem terapii jest odpowiednio dobrana aktywność fizyczna. Ćwiczenia powinny poprawiać stabilizację całego ciała, wspierać prawidłowe ustawienie miednicy oraz uczyć aktywizacji mięśni dna miednicy. Ważna jest również edukacja pacjentki dotycząca wykonywania codziennych czynności bez nadmiernego obciążania struktur spojenia.
Podczas ćwiczeń zaleca się wybór pozycji zapewniających stabilne ustawienie miednicy, takich jak leżenie na boku, leżenie na plecach lub klęk podparty, o ile nie powodują one nasilenia dolegliwości. Należy unikać ruchów mogących zwiększać niestabilność, takich jak szerokie odwodzenie bioder, intensywne rozciąganie czy pozycje asymetryczne, ponieważ mogą pogłębiać niestabilność spojenia.
Rozejście spojenia łonowego a poród – czy konieczne jest cesarskie cięcie?
Rozejście spojenia łonowego powyżej 10 mm i nasilone objawy zalicza się do wskazań względnych rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego. Decyzję o konieczności CC podejmuje lekarz-położnik po uwzględnieniu opinii ortopedy, wyjątkowo w sytuacjach gdy rozejście wynosi 10 mm, częściej gdy jest ono większe niż 20 mm, a najczęściej przy większym rozejściu (>40 mm). Cięcie cesarskie jest wskazane kiedy współistnieją bólowe ograniczenia ruchomości kręgosłupa lędźwiowego i odwodzenie w stawach biodrowych, warunkujące prawidłową akcję porodową.
Rozejście spojenia łonowego po porodzie – ile trwa powrót do zdrowia?
Proces powrotu do pełnej sprawności po rozejściu spojenia łonowego jest indywidualny i zależy przede wszystkim od stopnia uszkodzenia struktur stabilizujących miednicę, nasilenia objawów oraz momentu rozpoczęcia odpowiedniego postępowania terapeutycznego. U części kobiet ból stopniowo ustępuje w pierwszych tygodniach po porodzie, jednak przy większej niestabilności proces regeneracji może trwać kilka miesięcy.
W okresie połogu warto ograniczyć czynności nasilające ból i przeciążające miednicę. Należy unikać gwałtownych ruchów, szerokiego odwodzenia nóg, dźwigania oraz asymetrycznych pozycji. Aktywność powinna być zwiększana stopniowo, z uwzględnieniem występujących dolegliwości.
Istotnym elementem powrotu do sprawności jest fizjoterapia ukierunkowana na poprawę stabilizacji miednicy i prawidłową pracę mięśni. Może obejmować m.in. aktywizację mięśni dna miednicy i mięśnia poprzecznego brzucha oraz ćwiczenia poprawiające kontrolę ruchu i stabilność tułowia. Dobór ćwiczeń powinien być indywidualny, ponieważ nie wszystkie formy aktywności są odpowiednie na każdym etapie regeneracji.
Nieleczona lub niewłaściwie prowadzona dysfunkcja spojenia łonowego może powodować utrzymywanie się bólu i ograniczeń funkcjonalnych także po połogu. Dlatego ważna jest odpowiednia diagnostyka oraz wczesne wdrożenie fizjoterapii, która wspiera bezpieczny powrót do codziennej aktywności.
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Silikonowe plastry na bliznę po cesarskim cięciu
Tworzy warstwę ochronną na powierzchni błony śluzowej. Dzięki temu intensywnie nawilża i chroni ją p...
Wspomaga prawidłowe widzenie, wzrost i rozwój kości u dzieci.
Starannie dobrane składniki wspierają prawidłowy rozwój dziecka i dbają o zdrowie mamy
Pomaga przy problemach intymnych w ciąży.
Dla zdrowia układu moczowego.
Naturalne wsparcie przez cały okres karmienia piersią.
Bibliografia:
Elena S. Akhmetova, Marina N. Mochalova, Anna I. Galeeva, Symphysis Pubis Dysfunction: analysis of risk factors and basic diagnostic criteria, Journal of Obstetrics and Women’s Diseases 2025; 74 (2): 5-10
Royal Berkshire NHS Foundation Trust,Pregnancy related symphisis pubis dysfunction – a part of girdle pain, Pelvic Health Physiotherapy February 2024
Sokołowska-Pituchowa J., Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
Dudko S., wykład: Wskazania ortopedyczne do cięcia cesarskiego, Ginekologia i położnictwo 2019 – XVI Krajowa Konferencja Szkoleniowa z dn. 22-23.11.2019 w Krakowie
Sitek B., Fizjoterapia w rozejściu spojenia łonowego u kobiet ciężarnych, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja, 06.11.2017
Kowalczyk-Odeyale A., Hałas I., Kinesiology taping w dysfunkcji spojenia łonowego kobiet w ciąży, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja, 26.07.2018
Krupa A., Osadnik K., Skrzypulec-Plinta V., Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja, 12.03.2015