W skrócie:
- Najczęstsze przyczyny zaparć w podróży to: zmiana codziennej rutyny, mało aktywności, dieta uboga w błonnik, niska podaż płynów.
- W podróży warto podawać dziecku wodę i przekąski bogate w błonnik (np. suszone owoce), regularnie robić przerwy na krótką aktywność fizyczną, a także wspierać się naturalnymi suplementami na zaparcia.
- Warto zapewnić dziecku znajome warunki, np. zabrać podkładkę na sedes, z której maluch korzysta w domu.
Skąd się bierze problem z wypróżnianiem poza domem?
Jelita lubią rutynę. W domu jedzenie, sen i wizyty w toalecie często mają swoje stałe godziny. W podróży większość tych nawyków zostaje zaburzonych… co jest zupełnie normalne, bo przecież poza domem w wielu kwestiach mamy ograniczone możliwości. Niestety cierpi na tym motoryka jelit.
Inne przyczyny zaparć w czasie podróży to:
- Brak aktywności fizycznej
Jedną z podstawowych interwencji w przypadku zaparć zarówno u dzieci, jak i dorosłych jest zwiększenie poziomu aktywności fizycznej. Ruch ma ogromne znaczenie dla pracy jelit, ponieważ pobudza ich motorykę, aktywuje mięśnie brzucha (które ułatwiają przesuwanie się treści jelitowej) i poprawia ukrwienie w całym ciele, co pośrednio wpływa na procesy trawienne.
Brak aktywności działa wprost przeciwnie. Długie siedzenie w samochodzie czy w samolocie sprawia, że jelita przestają efektywnie pracować i przesuwać treść jelitową, a to prowadzi do zaparć.
- Zmiany w diecie
Sama zmiana w diecie może być dla jelit wystarczającym powodem do buntu, jednak często chodzi również o jakość i rodzaj produktów, jakie dzieci spożywają w trakcie podróży. Bo przecież w samochodzie, samolocie czy pociągu rzadko podajemy dzieciom pełnowartościowy posiłek, z odpowiednią ilością warzyw i owoców. To normalne!
Zimowe wakacje to czas na wprowadzenie większego luzu w diecie. W samochodzie dzieci chętniej jedzą te niekoniecznie zdrowe przekąski. Łatwo je zapakować, nie brudzą rąk i zajmują maluchy na dłuższą chwilę.
Często więc kończy się na paluszkach, chrupkach, bułce z serem albo drożdżówce. Po drodze zawsze znajdzie się też okazja, by złapać coś na szybko, np. hot doga czy frytki. Takie posiłki, choć wygodne i bardzo atrakcyjne dla dzieci, mają jedną wspólną cechę: są ubogie w błonnik, a bogate w tłuszcze i sól.
A właśnie błonnik jest tym, czego jelita potrzebują, by działać sprawnie. To on napędza perystaltykę i zwiększa objętość stolca.
- Zbyt mało płynów
Zbyt mała ilość płynów sprawia, że treść jelitowa staje się sucha i twarda, a przesuwanie jej przez jelita wymaga znacznie więcej wysiłku. Podczas podróży łatwo przeoczyć ten aspekt, zwłaszcza że dzieci rzadko same proszą o wodę. Zdarza się też, że rodzice celowo ograniczają ilość płynów podczas jazdy, aby uniknąć częstego zatrzymywania się na toaletę.
- Zaparcia ze stresu
Dla dziecka wyjazd na ferie może być stresujący. Nowe otoczenie, nowe twarze, zmiana codziennych nawyków, a także podekscytowanie czekającymi przygodami. Niestety układ pokarmowy reaguje na tak silne emocje, ponieważ jelita i mózg są ze sobą ściśle powiązanie. Niektóre dzieci reagują na stres biegunką, inne zaparciami.
- Świadome unikanie wypróżniania
To częsty powód zaparć w podróży u dzieci. Maluchy mogą odczuwać wstyd i strach podczas korzystania z publicznej toalety. Brak prywatności, hałas za ścianą, czy też po prostu inna toaleta niż w domu, ta, do której są przyzwyczajone, i dzieci zaczynają wstrzymywać potrzebę wypróżnienia.
Jeśli sytuacja powtarza się kilka razy, masa kałowa gromadzi się i twardnieje, a w końcu powoduje ból, który jeszcze bardziej zniechęca dziecko do kolejnych prób.
Jak pomóc dziecku? Co na zaparcia w podróży?
Nie ma jednego złotego środka na zaparcia dla każdego dziecka. Jednak wyeliminowanie głównych przyczyn (w miarę możliwości) i wprowadzenie podstawowych zmian przy profilaktyce i leczeniu zaparć, często rozwiązuje problem.
Skuteczne sposoby na zaparcia w podróży:
- Regularne nawadnianie – postaraj się regularnie podawać dziecku wodę lub inne napoje bez cukru (najlepiej, jeśli będzie piło małymi porcjami, ale często). A co, jeśli dziecko robi to niechętnie? Pomocne może okazać się sprezentowanie mu bidonu z ulubionym motywem z bajki czy gry.
- Przekąski z błonnikiem – nie musisz podawać dziecku brokuła czy marchewek z hummusem, ale warto pomyśleć o przekąskach, które zawierają dużo błonnika i które są w miarę atrakcyjne dla dziecka. Mogą to być suszone i świeże owoce czy kanapki z chudą wędliną i warzywami, jednak warto unikać pieczywa z białej mąki. Świetnym sposobem na przemycenie dużej ilości błonnika są koktajle w postaci kefiru zblendowanego z owocami i siemieniem lnianym albo płatkami owsianymi.
- Przerwy na chwilę aktywności – róbcie regularne postoje na krótki spacer lub kilka minut innej aktywności (np. pajacyki, przysiady, podskoki). W samolocie i pociągu sprawa się komplikuje. W takim przypadku warto zachęcić dziecko, aby przynajmniej poruszało nogami, rękoma lub trochę się porozciągało.
- Preparaty na zaparcia – u dzieci podatnych na problemy z wypróżnianiem warto od razu wdrożyć suplementację. Dobrze sprawdzą się preparaty na bazie naturalnych składników, np. manny z jesionu, która delikatnie wspomaga pasaż jelitowy i ułatwia wypróżnianie. W przypadku przewlekłych zaparć pomocne mogą okazać się produkty na bazie makrogolu, czyli osmotycznego środka na zaparcia.
- Ćwiczenia oddechowe w samochodzie – nie jest to pierwsza linia obrony przed zaparciami, ale w połączeniu z innymi sposobami może pomóc. Głębokie oddychanie przeponą powoduje rytmiczne unoszenie i opadanie przepony, która dzięki temu delikatnie masuje jelita i pomaga w przesuwaniu treści pokarmowej. Ćwiczenia oddechowe mogą też zredukować stres, który często jest przyczyną zaparć. Dla dzieci fajną formą takiego ćwiczenia jest nadmuchiwanie balona.
- Znajome warunki – dzieci chętniej korzystają z toalety, gdy otoczenie jest im w jakiś sposób znane. Jeśli to możliwe, w podróż warto zabrać ze sobą np. podkładkę na sedes, której dziecko używa w domu; to pomoże mu poczuć się pewniej i wygodniej. Można też wziąć ulubionego pluszaka lub inną zabawkę, która towarzyszy dziecku podczas codziennych rytuałów.
Wypróbuj nasze zdrowe przepisy
Pizza to jedno z najpopularniejszych dań typu fast-food, które uwielbiają zarówno dzieci, jak i doro...
Poznaj przepisy na zdrowe, domowe i smaczne chipsy dla dzieci! Zrobisz je z ziemniaków, marchewki al...
Co przygotować na kinder party? Sprawdź domowe przepisy na zdrowe przekąski urodzinowe, jak i gotowe...
Czarny bez rośnie powszechnie w Polsce, dlatego warto go wykorzystać i docenić jego cenne właściwośc...
Frytki kojarzą się z czymś kalorycznym, tłustym, ciężkostrawnym i słonym. Mimo to dzieci bardzo je l...
Zachęcam do wypróbowania przepisu na pyszny i zdrowy, bananowy omlet bez cukru.
W organizmie wielu kobiet w ciąży mieszkają dwa wilki – jeden szepcze jej, żeby zajadała się wszystk...
Tłusty czwartek zaledwie za kilka dni. Już w XVI wieku w Polsce jadało się w to święto pyszne, słodk...
Zaparcia po podróży
Dlaczego po podróży dziecko nadal ma zaparcia?
Jelita mogą odczuwać zmianę rytmu życia i diety przez kilka dni po podróży. Zwykle jest to normalne, układ pokarmowy po prostu potrzebuje czasu, aby się uregulować.
W takiej sytuacji warto:
- przywrócić rutynę – powrót do zwyczajowych nawyków, regularnych posiłków i pór snu (w miarę możliwości, bo nie zawsze da się to zrobić na wakacjach);
- kontynuować nawadnianie i podawanie błonnika – woda, herbaty ziołowe, świeże owoce, warzywa, pełnoziarniste pieczywo i koktajle nadal wspierają perystaltykę;
- dbać o aktywność fizyczną – spacery i zabawy na świeżym powietrzu powinny być stałym elementem dnia, nawet podczas zimowych wakacji;
- obserwować dziecko – jeśli zaparcia utrzymują się dłużej niż kilka dni lub towarzyszy im ból, wzdęcia czy krew w stolcu, konieczna jest konsultacja z lekarzem.
Problem z kupką?
Twoje dziecko cierpi na zaparcia? Spróbujcie tych ćwiczeń!
Dietetyczka wyjaśnia, jak zmodyfikować dietę dziecka z zaparciami. PORADY i PRZEPISY
Manna z jesionu (Fraxinus ornus) zawiera mannitol, który wspomaga pasaż jelitowy i pomaga przy zapar...
Suszone śliwki można podać dziecku z zaparciami, bo to cenne źródło błonnika. Aby jednak zadziałały...
W aptekach dostępne są różne środki pomocne w leczeniu zaparć u dzieci. Dobierajmy je uwzględniając...
Alergia pokarmowa może powodować biegunki lub zaparcia. Lekarz wyjaśnia, jak rozpoznać, że to jest p...
Malczyk, Ż., Jarzumbek, A., Kwiecień, J., & Ziora, K. (2014). Praktyczne aspekty leczenia zaparć stolca u dzieci. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 10(1), 55-60.
Reich, M., & Iwańczak, B. (2010). Analiza najczęstszych przyczyn i obja‑wów przewlekłych zaparć u dzieci. Przegl. Gastroenterol, 5, 349-355.
Czerwionka-Szaflarska, M., & Romańczuk, B. (2008). Postępowanie w zaparciu czynnościowym stolca u dzieci i młodzieży. In Forum Medycyny Rodzinnej (Vol. 2, No. 5, pp. 349-357).